Mỹ phê duyệt thuốc trầm cảm có nguồn gốc từ ketamine- loại thuốc gây ảo giác

Spravato do hãng dược Johnson & Johnson sản xuất, là "liệu pháp đơn trị liệu đầu tiên và duy nhất dành cho người lớn bị rối loạn trầm cảm nặng", theo đại diện FDA, đây là nhóm bệnh nhân không thể đáp ứng với ít nhất hai loại thuốc chống trầm cảm dạng uống.

Ước tính có 21 triệu người trưởng thành ở Mỹ đang sống chung với chứng rối loạn trầm cảm nặng. Tuy nhiên, một phần ba số bệnh nhân không đáp ứng với thuốc dạng uống, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Bill Martin, người đứng đầu lĩnh vực trị liệu Thần kinh học toàn cầu tại Johnson & Johnson Innovative Medicine cho biết, trầm cảm kháng trị liệu rất phức tạp, đặc biệt đối với những bệnh nhân không đáp ứng và không dung nạp thuốc đường uống. Trong thời gian dài, các bác sĩ có ít lựa giúp người bệnh cải thiện triệu chứng. Với Spravato, tình trạng của bệnh nhân có thể thuyên giảm chỉ sau 24 giờ mà không cần sử dụng các loại thuốc hàng ngày.

Quyết định phê duyệt được FDA đưa ra sau một thập kỷ nghiên cứu và gần 6 năm thu thập bằng chứng thực tế. Tính đến ngày 21/1, thuốc đã được sử dụng cho hơn 140.000 bệnh nhân trên toàn thế giới.

Mỹ phê duyệt thuốc xịt mũi Spravato điều trị trầm cảm, có nguồn gốc từ ketamine. Ảnh: VnExpress

Ketamine được coi là "loại thuốc gây ảo giác". Ứng dụng của chúng trong việc chống trầm cảm ngày càng gia tăng. Nhiều người nổi tiếng, chẳng hạn Elon Musk, cũng từng sử dụng. Tháng 3/2024, người đứng đầu Tesla và SpaceX cho biết, ông sử dụng ketamine để tăng cường sức khỏe tâm thần.

"Có những lúc tôi rơi vào trạng thái hóa học tiêu cực, giống như trầm cảm. Tôi sử dụng một lượng nhỏ thuốc hai tuần một lần. Ketamine rất hữu ích để đưa một người thoát khỏi trạng thái tâm lý tiêu cực", Elon Musk nói.

Tuy nhiên, theo một báo cáo của Trường Y Yale, việc sử dụng thuốc ngoài chỉ định đã "tăng vọt" trong những năm gần đây. Tại Việt Nam, ketamine được coi là loại chất ma túy, tuy nhiên không bị cấm tuyệt đối mà được sử dụng trong nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tế, thú y.

Thông tin thêm về loại thuốc này, Bệnh viện Vinmec cho biết, Ketamin gọi tắt là Ke, là một thuốc gây mê phân ly (đóng băng nhận thức cảm giác) được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt, kê đơn ở Mỹ kể từ những năm 1970 cho người và thú y. Ketamin được các bác sĩ gây mê sử dụng để bắt đầu và duy trì gây mê với mục đích đưa bệnh nhân vào giấc ngủ khi phẫu thuật hoặc thủ thuật nhằm tránh sự đau đớn và khó chịu. Ngoài ra, Ketamin còn được dùng để điều trị các cơn đau mãn tính.

Ketamin được xếp vào nhóm thuốc loại III và được phép sử dụng trong bệnh viện và các cơ sở y tế như một loại thuốc gây mê. Tuy nhiên, Ketamine cũng là một loại ma túy tổng hợp và bị lạm dụng cho mục đích khác vì những tác dụng gây ảo giác, an thần mà nó mang lại, sử dụng kéo dài có thể dẫn đến tình trạng tăng dung nạp và gây nghiện.

Nói tới bệnh sức khỏe tâm thần tại Việt Nam, theo nghiên cứu của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), khoảng 8% - 29% trẻ em đang trong độ tuổi vị thành niên ở Việt Nam mắc các bệnh về sức khỏe tâm thần. Ước tính tại Việt Nam có ít nhất 3 triệu thanh, thiếu niên có các vấn đề về sức khỏe tâm lý, tâm thần. Tuy nhiên chỉ có khoảng 20% trong số đó nhận được hỗ trợ y tế và điều trị cần thiết.

Đáng nói là một bộ phận thanh thiếu niên thường lạm dụng rượu, thuốc lá, chất kích thích như một cách giải tỏa cho những rối loạn tâm thần. Điều này không những không cải thiện được sức khỏe mà còn khiến tình trạng bệnh ngày càng nặng, thậm chí có những hành vi gây nguy hiểm với xã hội.

Trầm cảm cũng là một trong những nguyên nhân làm gia tăng số người tự tử ở Việt Nam. Ước tính mỗi năm có hàng chục ngàn người tự tử do trầm cảm, gấp 2,5 lần so với số người chết vì tai nạn giao thông.

Một trong những nguyên nhân thường thấy ở người trẻ bị trầm cảm là do những áp lực trong việc học hành và hoàn cảnh gia đình. Sức ép của cha mẹ đối với con cái trong việc học hành, thi cử làm các em dễ rơi vào trạng thái căng thẳng với tất cả mọi chuyện, đôi lúc không kiểm soát được suy nghĩ của mình. Không khí nặng nề trong gia đình thiếu hạnh phúc cũng là nguyên nhân chính dẫn đến chứng trầm cảm cho con cái.

Ngoài ra, tốc độ phát triển nhanh đến chóng mặt của cuộc sống hiện đại khiến áp lực công việc gia tăng, bộ não làm việc quá tải, cảm giác cô độc, quá lệ thuộc vào mạng xã hội, tỷ lệ người bị stress ở Việt Nam tăng lên nhanh chóng cũng là những nguyên nhân khiến trầm cảm ngày càng phổ biến hiện nay

An Dương (T/h)