Nâng cao năng suất chất lượng: Kết quả tích cực và những 'điểm nghẽn' cần tháo gỡ

Trong giai đoạn 2021-2025, thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương (trước khi sát nhập) đã cơ bản đáp ứng các hoạt động theo mục tiêu của từng địa phương. Trong đó, tích cực triển khai các nhiệm vụ về năng suất chất lượng, hỗ trợ nâng cao kỹ năng năng, kiến thức về năng suất thông qua các khóa tập huấn về năng suất chất lượng... đã nâng cao nhận thức, hiểu biết của doanh nghiệp, sinh viên về ý nghĩa, tầm quan trọng của năng suất đối với quá trình hoạt động, sản xuất, kinh doanh, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, vị thế của doanh nghiệp.

Các hoạt động tuyên truyền, tập huấn, hỗ trợ doanh nghiệp được thực hiện dưới nhiều hình thức linh hoạt, phù hợp tình hình thực tế, góp phần nâng cao nhận thức, thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong sản xuất, đời sống. Công tác hỗ trợ, hướng dẫn doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý, công cụ cải tiến và nâng cao năng lực phòng thử nghiệm được triển khai hiệu quả, gắn với nhu cầu thực tiễn. Các chỉ tiêu cơ bản đạt và vượt kế hoạch đề ra, thể hiện mức độ đáp ứng cao so với mục tiêu chung của chương trình.

Sản xuất hàng may mặc tại Công ty cổ phần Garmex Sài Gòn.

Việc triển khai thực hiện hỗ trợ doanh nghiệp lồng ghép trong thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị đạt kết quả khả quan. Tuy nhiên, một số nhiệm vụ còn hạn chế như: hỗ trợ doanh nghiệp theo nhiệm vụ KH&CN tuy có triển khai nhưng kết quả còn hạn chế. Cụ thể, việc triển khai thực hiện hỗ trợ doanh nghiệp theo nhiệm vụ KH&CN chưa đạt kết quả theo mục tiêu đặt ra do các quy định về hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp áp dụng các giải pháp nâng cao năng suất chất lượng thông qua hình thức nhiệm vụ KH&CN ttheo Thông tư số 35/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính, Thông tư số 15/2022/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ khiến địa phương gặp khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện. Doanh nghiệp ngại tham gia do thủ tục của nhiệm vụ KH&CN. 

Việc xét duyệt doanh nghiệp được hỗ trợ mất nhiều thời gian, khó thực hiện kể cả trường hợp doanh nghiệp đề nghị hỗ trợ 1 hệ thống quản lý ISO cũng phải thông qua nhiệm vụ KH&CN. Việc triển khai Đề tài Đánh giá các chỉ tiêu khoa học và công nghệ tác động vào chỉ số TFP của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, đề xuất các giải pháp chưa hoàn thành và công bố mức đóng góp của chỉ số TFP vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh dự kiến hoàn thành vào tháng 09/2025 do chưa có quy định thống nhất từ Trung ương đến địa phương về phương pháp tính toán TFP địa phương, mặt khác số liệu tổng hợp của từng địa phương không thống nhất, việc tính toán TFP có triển khai, nhưng chưa hoàn thành theo Kế hoạch.

Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa tiếp cận đầy đủ thông tin về các giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng; thiếu kiến thức và năng lực triển khai thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Tư duy quản trị tại một số doanh nghiệp còn thiên về mục tiêu ngắn hạn, thiếu tầm nhìn chiến lược trong đầu tư nâng cao hiệu quả hoạt động.

Dây chuyền sản xuất thiết bị cơ khí của doanh nghiệp tại TP.HCM. (Ảnh: Sơn Nam)

Nhân lực chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến hạn chế trong áp dụng các công cụ cải tiến và chuyển giao công nghệ. Thiếu nguồn lực đầu tư cả về tài chính lẫn nhân sự chuyên môn, đặc biệt tại khu vực doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, ứng dụng khoa học – công nghệ còn hạn chế, liên kết tiêu thụ sản phẩm chưa bền vững, làm giảm hiệu quả lan tỏa của các chương trình nâng cao năng suất.

Tác động từ dịch COVID-19 và biến động kinh tế khiến nhiều doanh nghiệp phải cắt giảm chi phí và tinh gọn bộ máy, ảnh hưởng đến khả năng tham gia các chương trình nâng cao năng suất. Thiếu sự liên kết giữa doanh nghiệp và các tổ chức tư vấn, chuyển giao công nghệ; hoạt động hỗ trợ từ nhà nước chưa lan tỏa sâu rộng đến tất cả các nhóm doanh nghiệp. Hoạt động đào tạo, tập huấn chưa thu hút sự tham gia tích cực của doanh nghiệp, một phần do ảnh hưởng của các biến động kinh tế và ưu tiên nguồn lực cho các mục tiêu ngắn hạn.

Về phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp giai đoạn 2026-2030, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục thực hiện Quyết định số 1322/QĐ-TTg ngày 31 tháng 8 năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình Quốc gia hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa giai đoạn 2021 - 2030 và Quyết định số 36/QĐ-TTg ngày 11 tháng 01 năm 2021 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch tổng thể nâng cao năng suất dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2021 - 2030; Thành phố đang xây dựng Dự thảo Kế hoạch tổng thể nâng cao năng suất và chất lượng dựa trên nền tảng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2030.

Tiểu My