Năng lực số - nền tảng nâng cao năng suất doanh nghiệp

Đầu tư công nghệ có thể giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian xử lý, giảm chi phí và kiểm soát tốt hơn hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, máy móc và phần mềm chỉ phát huy hiệu quả khi người sử dụng có đủ kỹ năng để khai thác. Đây đang là một trong những vấn đề cần giải quyết khi đẩy mạnh chuyển đổi số.

Thực tế cho thấy, khoảng cách về kỹ năng số không chỉ nằm ở lực lượng lao động trực tiếp mà còn ở cấp quản lý. Khi chưa xác định rõ vấn đề cần giải quyết, doanh nghiệp dễ đầu tư công nghệ theo xu hướng, triển khai nhiều phần mềm nhưng thiếu sự kết nối hoặc chưa khai thác hết tính năng. Vì vậy, nâng cao năng lực số cần được xem là một nhiệm vụ song hành với quá trình đầu tư công nghệ.

Khi năng lực con người được nâng cao, công nghệ mới thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất. (Ảnh minh họa)

Lãnh đạo cần thay đổi cách tiếp cận

Theo hướng này, trước hết doanh nghiệp cần nâng cao năng lực số cho đội ngũ lãnh đạo, quản lý. Người đứng đầu không nhất thiết phải trở thành chuyên gia công nghệ, nhưng cần hiểu công nghệ có thể giải quyết vấn đề nào, tạo ra giá trị ở đâu và những nguồn lực nào cần thiết để triển khai.

Một trong những yêu cầu quan trọng là xác định đúng những khâu đang gây lãng phí thời gian, nhân lực và chi phí. Từ đó, doanh nghiệp mới lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp thay vì bắt đầu bằng việc mua sắm thiết bị hoặc phần mềm.

Chẳng hạn, nếu một quy trình đang mất nhiều thời gian do nhập dữ liệu thủ công, giải pháp có thể tập trung vào tự động hóa và kết nối dữ liệu. Nếu khó khăn nằm ở khâu kiểm soát chất lượng, doanh nghiệp có thể ưu tiên các công nghệ hỗ trợ giám sát, phân tích dữ liệu hoặc cảnh báo sớm.

Cách tiếp cận dựa trên nhu cầu thực tế giúp nguồn lực đầu tư được sử dụng hiệu quả hơn, đồng thời hạn chế tình trạng ứng dụng công nghệ nhưng không tạo ra thay đổi đáng kể trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đào tạo gắn với từng vị trí việc làm

Ở cấp độ người lao động, đào tạo kỹ năng số cần chuyển từ cách tiếp cận chung sang gắn với từng vị trí và yêu cầu công việc.

Ngoài các kỹ năng cơ bản như sử dụng phần mềm, nền tảng số hay khai thác thông tin, người lao động cần được trang bị khả năng vận hành máy móc, thiết bị công nghệ, sử dụng hệ thống quản lý, khai thác dữ liệu và thích ứng với những thay đổi trong quy trình sản xuất, cung ứng dịch vụ.

Điều này đặc biệt quan trọng khi công nghệ được cập nhật liên tục. Một chương trình đào tạo chỉ đáp ứng yêu cầu tại thời điểm triển khai có thể nhanh chóng trở nên lạc hậu nếu doanh nghiệp tiếp tục thay đổi máy móc, phần mềm hoặc phương thức quản lý.

Do đó, đào tạo kỹ năng số cần được xem là hoạt động thường xuyên, thay vì chỉ thực hiện một lần khi doanh nghiệp đưa hệ thống mới vào sử dụng. Người lao động cần có cơ hội cập nhật kiến thức, thực hành trên công nghệ thực tế và từng bước nâng cao khả năng thích ứng với môi trường làm việc mới.

Liên kết đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp

Một yếu tố khác có thể quyết định chất lượng đào tạo là sự phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và các doanh nghiệp công nghệ.

Trong mô hình này, doanh nghiệp cần xác định rõ nhu cầu về nhân lực và những kỹ năng còn thiếu. Cơ sở đào tạo dựa trên nhu cầu đó để xây dựng chương trình phù hợp, trong khi doanh nghiệp công nghệ có thể hỗ trợ giải pháp, thiết bị, nền tảng và môi trường thực hành.

Sự liên kết này giúp giảm khoảng cách giữa kiến thức được đào tạo và yêu cầu thực tế tại nơi làm việc. Người học có điều kiện tiếp cận công nghệ đang được sử dụng, còn doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho quá trình chuyển đổi.

Bên cạnh đào tạo bên ngoài, doanh nghiệp cũng có thể xây dựng các chương trình đào tạo nội bộ, khuyến khích người lao động chia sẻ kinh nghiệm và hướng dẫn lẫn nhau trong quá trình sử dụng công nghệ. Đây là cách để kỹ năng số được hình thành từ chính những yêu cầu phát sinh trong công việc.

Chuyển đổi số vì vậy không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà còn là quá trình nâng cao năng lực tổ chức và người lao động. Khi lãnh đạo có khả năng xác định đúng nhu cầu, người lao động đủ kỹ năng khai thác công nghệ và doanh nghiệp duy trì hoạt động đào tạo liên tục, khoản đầu tư cho số hóa mới có điều kiện tạo ra hiệu quả rõ rệt. Nói cách khác, khi năng lực con người được nâng cao, công nghệ mới thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất.

Hoàng Bách