Năng suất gắn với đổi mới sáng tạo - động lực cho tăng trưởng bền vững

Mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030 đặt nền kinh tế Việt Nam trước yêu cầu không chỉ tăng quy mô mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng. Khi dư địa mở rộng các yếu tố đầu vào ngày càng hạn chế, nâng năng suất và tạo ra nhiều giá trị hơn từ cùng một lượng nguồn lực sẽ trở thành yếu tố quyết định khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng cao.

Để đạt yêu cầu này, Việt Nam cần chuyển mạnh mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hiệu quả sử dụng các nguồn lực. Đây cũng là hướng đi được các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng trong giai đoạn mới.

Doanh nghiệp nâng cao năng suất để tạo thêm giá trị và sức cạnh tranh. (Ảnh minh họa)

Chia sẻ với báo chí, ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tại Việt Nam cho biết, những động lực từng giúp Việt Nam tăng trưởng trong nhiều thập kỷ qua vẫn quan trọng, nhưng nền kinh tế khó có thể tiếp tục chủ yếu dựa vào tăng vốn, tăng lao động hay mở rộng sản xuất theo chiều rộng.

Việt Nam cần tạo ra nhiều giá trị hơn từ cùng một lượng vốn, lao động, đất đai, năng lượng và tài nguyên, chuyển mạnh từ mở rộng đầu vào sang dựa vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn. Năng suất không đơn thuần là làm việc nhiều hơn hay nhanh hơn, nó phản ánh chất lượng của cả hệ sinh thái kinh tế.

Theo ông Giáp, năng suất cần trở thành tiêu chí quan trọng trong thiết kế và đánh giá chính sách. Hiệu quả phát triển cũng không nên chỉ đo bằng số vốn huy động, dự án được phê duyệt hay số doanh nghiệp được hỗ trợ, mà cần nhìn vào mức độ cải thiện năng suất và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Đồng quan điểm, ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh, muốn tăng trưởng nhanh mà vẫn bền vững, cần tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi đơn vị nguồn lực thông qua đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chuyển đổi số và sử dụng hiệu quả năng lượng, tài nguyên.

Chủ tịch VCCI cho rằng, cần thúc đẩy 4 chuyển dịch lớn, bao gồm: từ tăng trưởng dựa vào nguồn lực sang tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo; từ coi chuyển đổi xanh là yêu cầu tuân thủ sang coi đây là động lực cạnh tranh; từ từng doanh nghiệp riêng lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị; và từ tư duy doanh nghiệp thực hiện chính sách sang Nhà nước và doanh nghiệp đồng kiến tạo phát triển.

Những chuyển dịch này cho thấy tăng trưởng hai con số không thể chỉ được giải quyết bằng việc gia tăng đầu tư hay mở rộng quy mô sản xuất. Động lực quan trọng hơn nằm ở khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, nâng năng suất lao động và hình thành những ngành, lĩnh vực, mô hình kinh doanh mới.

Nhìn chung, trong dài hạn, sức mạnh nền kinh tế không nằm ở việc sử dụng ngày càng nhiều nguồn lực, mà ở khả năng khai thác tốt hơn những nguồn lực đang có. Năng suất cao hơn sẽ tạo thêm dư địa cho tăng trưởng, trong khi đổi mới sáng tạo mở ra những phương thức tạo giá trị mới. Sự kết hợp này sẽ góp phần giúp Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh, tăng khả năng chống chịu và tạo nền tảng vững chắc cho quá trình phát triển trong giai đoạn mới.

Thanh Tùng