Nấu một lần, ăn cả tuần: Tiện lợi nhưng tiềm ẩn rủi ro sức khỏe

Với nhịp sống bận rộn, nhiều người có thói quen nấu một lượng lớn cơm và thức ăn trong một lần, sau đó chia thành từng phần, bảo quản trong tủ lạnh để sử dụng trong nhiều ngày. Cách làm này giúp tiết kiệm thời gian, công sức nhưng nếu kéo dài thời gian bảo quản, bữa ăn có thể không còn bảo đảm về chất lượng dinh dưỡng và an toàn thực phẩm.

Thực tế, trường hợp duy trì thói quen nấu cơm một lần để ăn trong 3-4 ngày, thậm chí bảo quản một số món đã chế biến tới cả tuần trong tủ lạnh không còn hiếm, ngược lại, rất nhiều người cảm thấy việc làm này tương đối tiện lợi, không mất thời gian, nhất là đối với người sống một mình hay dân văn phòng. Tuy nhiên, việc thường xuyên sử dụng thực phẩm nấu sẵn trong thời gian dài có thể khiến khẩu phần trở nên đơn điệu, thiếu cân đối giữa các nhóm chất. Một số trường hợp được ghi nhận có biểu hiện rối loạn tiêu hóa, đầy bụng, khó tiêu, đồng thời chế độ ăn thiếu protein, vitamin hoặc mất cân đối về năng lượng.  

Thói quen tích trữ đồ ăn đã chế biến có thể gây hại cho sức khỏe

Tủ lạnh làm chậm vi sinh vật, không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ 

Theo bác sĩ Lê Kim Quỳnh, Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Hợp Lực (Thanh Hóa), bảo quản lạnh đúng cách có thể kéo dài thời gian sử dụng thực phẩm, nhưng điều đó không đồng nghĩa thức ăn đưa vào tủ lạnh sẽ an toàn trong nhiều ngày. 

Nhiệt độ thấp chủ yếu làm chậm sự phát triển của nhiều loại vi sinh vật chứ không tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn. Nếu thức ăn đã nhiễm khuẩn hoặc hình thành độc tố trước khi được làm lạnh, tủ lạnh không thể biến thực phẩm đó trở lại trạng thái an toàn. 

Rủi ro còn tăng khi thức ăn được làm nguội không đúng cách, bảo quản quá lâu, hộp đựng không kín hoặc nhiều lần lấy ra khỏi tủ lạnh rồi lại cất vào. Những món nhiều nước, giàu đạm như thịt, cá, hải sản, trứng, canh, súp và nước dùng càng cần được bảo quản cẩn thận.

Một điểm đáng lưu ý là thực phẩm nhiễm khuẩn không phải lúc nào cũng xuất hiện mùi lạ, đổi màu hay có những dấu hiệu dễ nhận biết. Do đó, việc thấy thức ăn “vẫn thơm”, chưa chua hoặc trông bình thường không đủ để khẳng định món ăn còn an toàn.

Hâm nóng cũng không phải giải pháp có thể khắc phục mọi rủi ro. Theo bác sĩ Quỳnh, nhiệt có thể tiêu diệt nhiều vi khuẩn nhưng không phải tất cả độc tố do vi khuẩn tạo ra đều bị phá hủy trong quá trình hâm nóng.

Nên nấu lượng vừa đủ, ưu tiên sử dụng trong ngày 

Thay vì nấu một lần rồi tích trữ cơm và thức ăn để sử dụng suốt cả tuần, bác sĩ khuyến cáo các gia đình nên ưu tiên nấu lượng vừa đủ và sử dụng trong ngày. Đối với thức ăn đã nấu chín cần bảo quản, không nên để ở nhiệt độ phòng quá lâu mà cần chia thành từng phần nhỏ, cho vào hộp sạch, kín và bảo quản lạnh sớm. 

Khi dùng, chỉ nên lấy lượng thức ăn vừa đủ cho một bữa và hâm nóng kỹ, bảo đảm nhiệt phân bố đều. Thức ăn có dấu hiệu nhớt, mốc, đổi màu, xuất hiện mùi bất thường hoặc không còn xác định được đã bảo quản bao lâu nên được loại bỏ thay vì tiếp tục sử dụng. 

Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền có thể chịu hậu quả nghiêm trọng hơn nếu xảy ra ngộ độc thực phẩm. Các biểu hiện có thể gặp gồm đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt, đau đầu và mệt mỏi. Trường hợp nôn hoặc tiêu chảy liên tục, sốt cao, đau bụng dữ dội, đi ngoài ra máu, lơ mơ hoặc có biểu hiện mất nước cần đến cơ sở y tế để được xử trí. 

Tủ lạnh là phương tiện hỗ trợ bảo quản thực phẩm, không phải cách để kéo dài vô hạn “tuổi thọ” của một bữa cơm. Nấu vừa đủ, bảo quản đúng cách và hạn chế tích trữ thức ăn chín trong thời gian dài vẫn là lựa chọn phù hợp hơn để vừa bảo đảm chất lượng bữa ăn, vừa giảm nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Bảo Linh