Nghị định 132/2025/NĐ-CP: Cấp xã được phân quyền quản lý đo lường, chất lượng sản phẩm hàng hóa

Trong bối cảnh đổi mới tổ chức bộ máy hành chính và thúc đẩy phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương, việc xác lập rõ ràng thẩm quyền giữa các cấp chính quyền trở thành yêu cầu cấp thiết. Đặc biệt trong lĩnh vực khoa học và công nghệ - một trụ cột quan trọng của phát triển kinh tế - xã hội, việc phân định rõ trách nhiệm không chỉ giúp nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước mà còn tạo thuận lợi trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp.

Nghị định số 132/2025/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 12/06/2025, có hiệu lực từ 01/07/2025, đã cụ thể hóa định hướng này khi quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Với quan điểm phân quyền phục vụ công tác quản lý Nhà nước ở địa phương, Nghị định được xây dựng trên nguyên tắc "Địa phương quyết định - Địa phương làm - Địa phương chịu trách nhiệm" nhằm: Thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy chính quyền địa phương, phù hợp với mô hình hai cấp; Phân định rõ trách nhiệm, không chồng chéo, không bỏ sót, đảm bảo hoạt động bình thường của các cơ quan hành chính, không ảnh hưởng đến người dân và doanh nghiệp; Tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, thông qua việc xác lập rõ vai trò, thẩm quyền của chính quyền cấp xã và cấp tỉnh.

Hoạt động đo lường có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. 

Nội dung trọng tâm của Nghị định nêu rõ, Ủy ban nhân dân cấp xã được phân quyền thực hiện các nhóm nhiệm vụ trong các lĩnh vực quản lý Nhà nước gồm: đo lường; chất lượng sản phẩm, hàng hóa; công nghệ thông tin; cung cấp thông tin trên môi trường mạng. Đồng thời, Uỷ ban Nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và giám sát Uỷ ban Nhân dân cấp xã và các tổ chức, cá nhân tham gia quản lý đầu tư, sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước thuộc cấp huyện trước đây.

Thứ nhất, kiểm tra nhà nước về đo lường. Theo quy định tại Điều 4 của Nghị định, Uỷ ban Nhân dân cấp xã, phường, đặc khu (gọi chung là cấp xã) có thẩm quyền kiểm tra Nhà nước về đo lường trong phạm vi địa phương.

Nội dung kiểm tra bao gồm: Phép đo, phương tiện đo và lượng của hàng đóng gói sẵn khi lưu thông trên thị trường. Quy định được triển khai theo đúng hướng dẫn tại Luật Đo lường (khoản 3 Điều 46) và Nghị định số 86/2012/NĐ-CP của Chính phủ (khoản 4 Điều 13).

Trình tự, thủ tục kiểm tra Nhà nước về đo lường cũng được quy định trong Phụ lục kèm theo Nghị định này nhằm đảm bảo tính minh bạch và đồng bộ trong thực thi pháp luật tại cơ sở.

Thứ hai, quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Tại Điều 5 quy định, Uỷ ban Nhân dân cấp xã thực hiện quản lý Nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên địa bàn mình quản lý. Việc thực hiện tuân theo quy định tại khoản 3 Điều 33 Nghị định số 132/2008/NĐ-CP, bảo đảm giám sát chất lượng và an toàn cho người tiêu dùng ngay từ cấp cơ sở.

Thứ ba, trách nhiệm về công nghệ thông tin. Tại Điều 6 của Nghị định phân định rõ thẩm quyền của Uỷ ban Nhân dân cấp tỉnh và Uỷ ban Nhân dân cấp xã. Theo đó, Uỷ ban Nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn Uỷ ban Nhân dân cấp xã cũng như các tổ chức, cá nhân trong quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin sử dụng vốn ngân sách Nhà nước trong phạm vi quản lý theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 61 Nghị định số 73/2019/NĐ-CP về quy định quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước.

Uỷ ban Nhân dân cấp xã có nhiệm vụ thực hiện quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin trong phạm vi quyền hạn của mình, theo điểm b và c khoản 2 Điều 61 của Nghị định số 73/2019/NĐ-CP.

Thứ tư, về cung cấp thông tin trên môi trường mạng. Nghị định thể hiện vai trò chủ động của cấp xã. Tại Điều 7, Nghị định nhấn mạnh trách nhiệm của Uỷ ban Nhân dân cấp xã trong việc công khai và cung cấp thông tin trên môi trường mạng, bao gồm: Thông tin về chiến lược, kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; Các dữ liệu cơ bản như tổ chức bộ máy hành chính, bản đồ địa giới, điều kiện tự nhiên, lịch sử, truyền thống văn hóa, di tích, danh thắng, tiểu sử tóm tắt và nhiệm vụ đảm nhiệm của lãnh đạo địa phương theo Nghị định số 42/2022/NĐ-CP, nhằm hiện đại hóa công tác quản lý và tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động hành chính.

Hoàng Bách