Nghị định 22/2026/NĐ-CP: Đồng bộ quản lý tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng trên nền tảng số

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 22/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Nghị định được xem là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng của nền kinh tế.

Nghị định gồm 7 chương, 71 điều, cụ thể hóa các quy định của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật số 68/2006/QH11 đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 35/2018/QH14 và Luật số 70/2025/QH15. Nội dung nghị định bao quát nhiều lĩnh vực then chốt, từ xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đến đo lường, đánh giá sự phù hợp và quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của Nghị định số 22/2026/NĐ-CP là các quy định về cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng. Theo đó, cơ sở dữ liệu này được xác định là nền tảng số thống nhất, hiện đại, có chức năng tích hợp, quản lý và chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước, đồng thời cung cấp thông tin hỗ trợ tổ chức, cá nhân theo quy định pháp luật.

Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng là một cấu phần của nền tảng số quản lý hạ tầng chất lượng quốc gia, được xây dựng, vận hành và duy trì nhằm phục vụ không chỉ cơ quan quản lý mà còn doanh nghiệp, người tiêu dùng và các chủ thể liên quan trong hoạt động kinh tế - xã hội.

Nghị định số 22/2026/NĐ-CP, Chính phủ quy định chi tiết cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng. Ảnh minh họa

Nghị định quy định rõ các nguyên tắc xây dựng, cập nhật, quản lý, khai thác và sử dụng cơ sở dữ liệu. Theo đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu phải bảo đảm kết nối, tập trung, thống nhất và đồng bộ từ trung ương đến địa phương. Dữ liệu được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, đồng thời phục vụ hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, cơ sở dữ liệu phải bảo đảm hoạt động ổn định, liên tục, có mức độ sẵn sàng cao, đáp ứng yêu cầu về an ninh, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu của tổ chức, cá nhân. Việc thu thập, cập nhật, điều chỉnh, tra cứu và khai thác thông tin được thiết kế theo hướng thuận lợi, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, các cơ sở dữ liệu chuyên ngành và hệ thống thông tin khác. Nghị định cũng nêu rõ, cơ sở dữ liệu này không áp dụng đối với sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, quá trình, môi trường thuộc danh mục bí mật nhà nước.

Về nội dung, dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng được xác định gồm 7 nhóm thông tin chính. Trong đó, dữ liệu về tiêu chuẩn bao gồm danh mục tiêu chuẩn quốc gia; thông tin truy xuất tiêu chuẩn quốc tế, khu vực và nước ngoài; tiêu chuẩn cơ sở; danh sách các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật và kết quả rà soát, đánh giá hiệu quả áp dụng tiêu chuẩn quốc gia.

Dữ liệu về quy chuẩn kỹ thuật tập trung vào danh mục và nội dung quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật địa phương, cùng với thông tin về các vi phạm và kết quả đánh giá hiệu quả áp dụng quy chuẩn. Đối với Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia, cơ sở dữ liệu lưu trữ đầy đủ thông tin về danh sách ban kỹ thuật, thành viên, chuyên gia Việt Nam tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế và các tiêu chuẩn đã được tham gia xây dựng.

Lĩnh vực đo lường cũng được quy định chi tiết với các dữ liệu về chuẩn đo lường, phương tiện đo được phê duyệt mẫu, kiểm định viên đo lường, tổ chức cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, cũng như danh sách các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về đo lường.

Ngoài ra, cơ sở dữ liệu còn bao gồm thông tin về đánh giá sự phù hợp, dữ liệu về hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) và thông tin phản ánh, xử lý kiến nghị của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng.

Nghị định số 22/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ hạ tầng công nghệ thông tin của cơ sở dữ liệu, gồm hạ tầng kỹ thuật, nền tảng chia sẻ – điều phối dữ liệu, hệ thống cơ sở dữ liệu, hệ thống phân tích dữ liệu phục vụ quản lý và các phần mềm khai thác, cung cấp dịch vụ. Đồng thời, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và tổ chức liên quan trong xây dựng, vận hành và cập nhật cơ sở dữ liệu được xác định cụ thể, bảo đảm tính thống nhất và hiệu quả trong triển khai.

Với những quy định toàn diện và chi tiết, Nghị định số 22/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy minh bạch thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, đồng thời nâng cao năng lực hạ tầng chất lượng quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

An Dương