Những điểm mới đáng chú ý trong dự thảo Luật Đo lường sửa đổi

Khắc phục những bất cập sau gần 15 năm thi hành

Đo lường là một trong những lĩnh vực có vai trò nền tảng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, quản lý nhà nước và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ và yêu cầu chuyển đổi số, một số quy định của Luật Đo lường năm 2011 không còn phù hợp với thực tiễn.

Theo ông Trần Quý Giầu – Trưởng ban Ban Đo lường, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, qua gần 15 năm thi hành, Luật Đo lường năm 2011 đã bộc lộ ba nhóm bất cập chính. Cụ thể, bất cập thứ nhất về chuyển đổi số: Thiếu nền tảng và cơ sở dữ liệu thống nhất, liên thông; chưa quy định đầy đủ về giá trị pháp lý của kết quả điện tử, quản lý dựa trên dữ liệu và các yêu cầu về chính xác, toàn vẹn, xác thực, truy xuất, an toàn, bảo mật dữ liệu.

Bất cập thứ hai về phát triển hệ thống đo lường quốc gia: Chưa có cơ chế ưu tiên đầu tư cho lĩnh vực công nghệ mới, kinh tế số, kinh tế xanh, công nghiệp chiến lược; việc huy động nguồn lực xã hội và triển khai Chương trình bảo đảm đo lường còn hạn chế.

Bất cập thứ ba về phân quyền và cải cách: Thẩm quyền quản lý phép đo giữa các bộ, ngành chưa rõ; chưa tách bạch đầy đủ hoạt động tự nguyện và bắt buộc; cơ chế dấu định lượng còn nặng về tiền kiểm; một số quy định chưa đồng bộ với Luật Thanh tra năm 2025 và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Luật Đo lường được sửa đổi hướng tới quản lý hiện đại, dựa trên dữ liệu. Ảnh minh họa

Hiện đại hóa quản lý đo lường

Cũng theo ông Giầu, Dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường với mục đích nhằm thể chế hóa chủ trương về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bên cạnh đó, khắc phục bất cập của Luật năm 2011; hiện đại hóa quản lý đo lường; huy động nguồn lực xã hội; đẩy mạnh phân cấp, hậu kiểm, cắt giảm thủ tục và chi phí tuân thủ; bảo đảm đồng bộ pháp luật, bảo vệ người tiêu dùng.

Liên quan đến nội dung mới về quyền, lợi ích hợp pháp và nghĩa vụ của người dân, tổ chức và doanh nghiệp, ông Giầu nhấn mạnh, chuẩn do tổ chức, doanh nghiệp đầu tư có thể được xem xét, phê duyệt là chuẩn đo lường quốc gia khi đáp ứng yêu cầu (khoản 1 Điều 5). Bên cạnh đó, khuyến khích, hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp xây dựng Chương trình bảo đảm đo lường; kết quả thực hiện được xem xét khi đánh giá rủi ro, xác định trọng tâm kiểm tra (Điều 5a, khoản 6 Điều 43).

Chuyển từ điều kiện, đăng ký hoạt động sang công bố năng lực dịch vụ đối với phương tiện đo nhóm 1 và chuẩn đo lường không dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2, tổ chức tự chịu trách nhiệm (Điều 25, Điều 36); Bảo đảm quyền lựa chọn tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo nhóm 1 hoạt động hợp pháp (khoản 3 Điều 18); Kết quả đo lường điện tử được xác thực bằng chữ ký số hoặc phương thức xác thực điện tử khác có giá trị pháp lý như văn bản giấy; tổ chức, cá nhân có quyền khai thác, sử dụng dữ liệu theo phạm vi và điều kiện do pháp luật quy định (khoản 1 Điều 34c, khoản 4 Điều 34b).

Gắn mã quản lý duy nhất cho phương tiện đo, chuẩn đo lường để truy xuất thông tin trong suốt vòng đời (Điều 34b); Bổ sung hành vi cấm can thiệp phần cứng, phần mềm hoặc làm giả biện pháp bảo vệ, niêm phong nhằm làm sai lệch kết quả đo (khoản 5 Điều 7); Giao Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chủ trì kiểm tra tại chợ, trung tâm thương mại và điểm kinh doanh hàng hóa dân sinh (điểm a khoản 3 Điều 56).

Ông Giầu cũng cho biết, bãi bỏ điều kiện kinh doanh và thủ tục đăng ký đối với dịch vụ đối với phương tiện đo nhóm 1 và chuẩn không dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2; Bãi bỏ chứng nhận chuẩn công tác, chất chuẩn dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2; chuyển sang công bố sự phù hợp kỹ thuật; Bãi bỏ giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng và nghĩa vụ thể hiện dấu định lượng; Bãi bỏ phân loại hàng đóng gói sẵn nhóm 1, nhóm 2; tích hợp quy định tại Điều 32; Kiểm tra nhà nước dựa trên đánh giá rủi ro, tập trung đối tượng, lĩnh vực có nguy cơ vi phạm cao.

Cũng theo ông Giầu, Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/3/2027, với 03 nội dung chuyển tiếp: Quyết định chứng nhận chuẩn đo lường dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2 còn hiệu lực được tiếp tục sử dụng đến hết thời hạn; Hồ sơ đề nghị chứng nhận chuẩn đo lường đã nộp trước ngày Luật có hiệu lực tiếp tục giải quyết theo Luật hiện hành; Giấy chứng nhận đăng ký cung cấp dịch vụ hết giá trị từ ngày Luật có hiệu lực; kết quả, tem, dấu và giấy chứng nhận đã cấp còn hiệu lực tiếp tục được sử dụng.

Hà My