Nửa thế kỷ QUATEST 3: Biết ơn quá khứ, kiến tạo tương lai

Đó là những chia sẻ của ông Trần Quốc Dũng - Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (QUATEST 3) trong cuộc trao đổi cùng Phóng viên Tạp chí Chất lượng Việt Nam nhân kỷ niệm 50 năm thành lập Trung tâm.

Ông Trần Quốc Dũng - Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (QUATEST 3). 

Thưa ông, nhìn lại chặng đường 50 năm xây dựng và phát triển, đâu là những dấu mốc quan trọng đã làm nên vị thế của QUATEST 3 ngày hôm nay?

Đầu tiên, Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (TT) không phải xây dựng từ con số 0, mà là được tiếp quản một số cơ sở, vật chất, hoạt động từ chế độ cũ, bao gồm cả con người. Ngày 06/04/1976, Chính phủ ban hành quyết định số 08-QĐ.76-CP giao Viện Định chuẩn (được đổi tên từ Viện Quốc gia Định chuẩn) cho Ủy Ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước quản lý. 50 năm qua, các thế hệ lãnh đạo của TT đều là những người có tâm và tầm nhìn xa rộng.

Tầm nhìn này được thể hiện ở việc định hướng các hoạt động của TT luôn bắt kịp xu hướng của thế giới. Tầm nhìn này cũng phù hợp với định hướng của Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (TĐC) trước đây, nay là Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (Ủy ban TĐC), nghĩa là luôn có tính hội nhập cao, đi trước đón đầu để phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Từ một đơn vị thực hiện chức năng quản lý nhà nước, TT đã chuyển đổi thành đơn vị kỹ thuật trong lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng (TĐC) mạnh, phục vụ cho cả vùng Nam Bộ. Từ chỗ hoạt động phụ thuộc một phần vào ngân sách nhà nước, TT đã sớm chủ động để trở thành đơn vị tự chủ hoàn toàn, hoạt động có hiệu quả.

Lĩnh vực hoạt động của TT bao gồm tất cả các dịch vụ đánh giá sự phù hợp như: giám định, chứng nhận, thử nghiệm, đo lường, hiệu chuẩn… Phạm vi hoạt động cũng mở rộng không chỉ trong nước mà còn cả ở các nước trong khu vực và trên thế giới.

Nửa thế kỷ qua là quãng thời gian TT vừa hoàn thiện tổ chức và năng lực chuyên môn, vừa không ngừng phát triển, mở rộng và nâng cao năng lực kỹ thuật, nghiệp vụ. TT phục vụ đắc lực cho xã hội, trở thành địa chỉ tin cậy, từng bước khẳng định vị trí không thể thiếu trong hạ tầng chất lượng quốc gia.

Vậy, ông có thể chia sẻ về vị thế, vai trò của QUATEST 3 đối với xã hội nói chung và ngành TĐC nói riêng?

Đây là một câu hỏi mà Ban lãnh đạo TT luôn trăn trở. Bởi thành công thì đã có nhiều, nhưng 50 năm đã trải qua, bây giờ là giai đoạn mới, chúng tôi phải định vị được mình đang ở đâu trong xã hội này, để từ đó đưa ra định hướng tồn tại và phát triển.

Đến thời điểm hiện tại, TT có 2 vai trò chính và vai trò nào cũng quan trọng.

Vai trò đầu tiên là phục vụ quản lý nhà nước. Hoạt động kỹ thuật của TT giúp các cơ quan chức năng có những kết luận chuẩn xác, từ đó đưa ra phán quyết đối với các sản phẩm, hàng hóa lưu thông trên thị trường.

Ở vai trò này, khác với các tổ chức đánh giá sự phù hợp khác, TT vừa phải cân đối đầu tư, phát triển các mảng dịch vụ để phục vụ quản lý nhà nước (các mảng dịch vụ đòi hỏi kỹ thuật cao, khó, ít nhu cầu và không tạo ra nhiều doanh thu...), vừa phải đáp ứng yêu cầu đầu tư phát triển, có doanh thu để trang trải tự chủ toàn diện. Đó là bài toán khó mà chúng tôi phải tính toán cân đối.

Vai trò thứ 2 là cung cấp các dịch vụ phục vụ yêu cầu của doanh nghiệp (DN) và xã hội. Đây là hoạt động mang lại nguồn thu chính cho TT. Bao gồm các dịch vụ phục vụ DN trong hoạt động xuất nhập khẩu (XNK), kiểm định chất lượng… giúp hàng hóa sản xuất trong nước đạt chuẩn để được lưu thông trên thị trường và hội nhập quốc tế.

Ngoài việc trực tiếp cấp các kết quả thử nghiệm, chứng nhận… để DN sản xuất kinh doanh, XNK, TT cũng có sự khác biệt đó là hỗ trợ DN trong quá trình nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới. Cùng với đó, giúp họ hiệu chỉnh, điều chỉnh công nghệ, chất lượng sản phẩm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Đây cũng được xem là mảng phục vụ DN nhưng sâu hơn về mặt kỹ thuật...

Đến nay, chúng tôi luôn tâm niệm mình phải đứng vững trên cả 2 vai trò. Luôn luôn khẳng định vai trò không thể thiếu đối với xã hội.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, QUATEST 3 đang định hướng phát triển ra sao để đáp ứng yêu cầu mới và vươn tầm khu vực, thưa ông?

Chúng tôi sẽ tiếp tục định vị mình để trở thành tổ chức không thể thiếu đối với nền kinh tế. Hiện nay, TT đang phát triển theo chiều rộng, tức là có nhiều mảng, nhiều lĩnh vực, từ điện, cơ khí, máy móc, thiết bị cho đến thực phẩm, phân bón, dầu khí… Tới đây chúng tôi sẽ phát triển theo chiều sâu, đặc biệt là các lĩnh vực giúp phục vụ cho công nghệ chiến lược quốc gia như: công nghệ sinh học, đường sắt tốc độ cao…

Bên cạnh kiểm định, kiểm nghiệm, TT còn đang là đơn vị sản xuất chất chuẩn để cung cấp cho các phòng thử nghiệm. Chúng tôi sẽ phải hợp tác cả trong nước và quốc tế, từ các TT cho đến trường đại học để sự hiện diện của QUATEST 3 được tốt hơn.

Chúng tôi cũng đẩy mạnh chương trình giao lưu học hỏi, hợp tác quốc tế (HTQT) với các tổ chức nước ngoài, tham gia một số tổ chức quốc tế có tiếng nói, từ đó cập nhật thông tin, kiến thức, xu hướng của thế giới. Hàng năm, bên cạnh những chương trình HTQT của Bộ hay Ủy ban, TT cũng tạo điều kiện cho cán bộ đi đào tạo cả trong và ngoài nước bằng nguồn kinh phí tự chi. Từ đó, xây dựng được thương hiệu, uy tín cho riêng mình.

Nhiều ý kiến cho rằng nguồn nhân lực là tài sản lớn nhất của một tổ chức khoa học và kỹ thuật. Ông đánh giá thế nào về đội ngũ cán bộ, chuyên gia của QUATEST 3 sau 50 năm xây dựng và trưởng thành?

Con người của QUATEST 3 rất đáng quý, chịu khó học hỏi, tiếp cận thông tin, kiến thức, kỹ năng mới; tự tin vào chuyên môn nhưng khiêm tốn, không tự cao, vì hơn ai hết họ biết ngoài xã hội “núi này cao còn có núi khác cao hơn”.

Điều tôi đánh giá cao đối với con người nơi đây đó là sự thẳng thắn, trung thực, luôn đưa ra các ý kiến độc lập, không bị tác động bởi yếu tố ngoài chuyên môn; trung thực với công việc, kết quả của mình, luôn phấn đấu để nâng cao năng lực chuyên môn kỹ thuật của bản thân.

Tại đây, trong công tác chuyên môn, “kim chỉ nam” là nghiêm túc không thỏa hiệp, không đánh lái, chính xác trong từng kết quả. QUATEST 3 có những cán bộ nắm rất sâu về chuyên môn, kỹ thuật, có thể nói là đầu ngành trong một số lĩnh vực đo lường, thử nghiệm như các lĩnh vực về điện, hóa-sinh, thực phẩm… đã có những đóng góp lớn về chuyên môn cho các Bộ, ngành trong công tác quản lý nhà nước về TĐC.

Đất nước đang bước vào kỷ nguyên vươn mình, chuyển đổi số tạo ra những thay đổi mạnh mẽ đối với hoạt động tiêu chuẩn, đo lường và đánh giá sự phù hợp. QUATEST 3 đã và đang triển khai những giải pháp gì để thích ứng với xu thế này, thưa ông?

Chuyển đổi số là đòi hỏi hết sức bức thiết của mọi nhà, mọi ngành, mọi lĩnh vực của toàn xã hội. Chúng tôi cũng không phải ngoại lệ. Từ lâu, đơn vị đã triển khai chuyển đổi số trong một số hoạt động như xây dựng phần mềm quản lý tập trung, xuyên suốt hoạt động của đơn vị, hướng tới toàn bộ quy trình xử lý công việc được xây dựng trên nền tảng số.

Trong tương lai, chúng tôi sẽ tích hợp nhiều hơn nữa công nghệ hiện đại vào trợ giúp quá trình hoạt động, tác nghiệp nhanh chóng hơn, phục vụ cộng đồng, DN tốt hơn.

Để có được thành công như ngày nay, theo ông, vai trò định hướng, hỗ trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ cũng như Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đã tác động như thế nào đến sự phát triển của QUATEST 3 trong suốt thời gian qua?

Vai trò lãnh đạo của Bộ và Ủy ban là hết sức quan trọng, thể hiện ở nhiều khía cạnh:

Thứ nhất là vai trò định hướng: Chúng tôi là đơn vị trực thuộc Ủy ban và Bộ, nên mọi hoạt động đều đóng góp và không thể tách rời khỏi định hướng của Bộ và Ủy ban, và cao hơn nữa là Chính phủ. Lãnh đạo muốn phát triển lĩnh vực nào, mình phải là đơn vị hỗ trợ đắc lực triển khai hiện thực hóa những định hướng ấy. Từ đó, sẽ dẫn đến đầu tư của đơn vị, từ công nghệ đến con người.

Thứ 2, thông qua các hoạt động của Uỷ ban và Bộ, TT sẽ có những nguồn lực khác, có cơ sở tiếp cận nguồn thông tin, tri thức, điều kiện vật chất của Uỷ ban và Bộ để phát triển năng lực kỹ thuật. Và thực tế, trong suốt 50 năm qua, Trung tâm luôn được Uỷ ban và Bộ chỉ đạo sát sao, ủng hộ, hỗ trợ kịp thời những đề xuất mà chúng tôi đưa ra.

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm thành lập QUATEST 3, ông muốn gửi gắm thông điệp gì tới các thế hệ cán bộ, người lao động, đối tác và khách hàng đã đồng hành cùng Trung tâm?

Để có sự phát triển như hôm nay, chúng tôi luôn biết ơn các thế hệ lãnh đạo, cán bộ viên chức, người lao động trong 50 năm qua đã cống hiến thanh xuân, sức lực, nghị lực, niềm đam mê của mình cho QUATEST 3. Chúng tôi biết ơn các đối tác, khách hàng đã luôn đồng hành cùng QUATEST 3.

Chúng tôi biết ơn sự chỉ đạo, đồng hành cũng như sự hỗ trợ luôn kịp thời từ các cấp lãnh đạo Bộ ngành đến Uỷ ban TĐC. Chúng tôi sẽ mang sự biết ơn ấy đến tương lai, giữ gìn và trân quý. Chúng tôi không chỉ ngồi hoài niệm những giá trị đã làm nên tên tuổi QUATEST 3 hôm nay, mà xem đó là động lực thúc đẩy để cống hiến mạnh mẽ hơn, làm tốt hơn nữa trong tương lai...

Trong kỷ nguyên mới, TT sẽ không chỉ giữ nguyên những giá trị đã có, đã đạt được mà phải làm sâu sắc, bồi đắp, làm giàu thêm những giá trị ấy. Bổ sung những giá trị mới bằng những đầu tư có chiều sâu, giúp cho TT ngày càng phát triển ổn định và bền vững. Đó cũng là phương châm và tâm niệm của ban lãnh đạo TT.

Chúng tôi quyết tâm sẽ không phụ lòng kỳ vọng của các thế hệ cán bộ viên chức, người lao động, các cấp lãnh đạo, cơ quan quản lý nhà nước, Bộ, Uỷ ban cũng như các đối tác của mình.

Xin trân trọng cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!

Minh Nghĩa - Kim Thoa (thực hiện)