QUATEST 3: 50 năm kiến tạo uy tín, đồng hành cùng chất lượng Việt

Những nền móng ban đầu

Sau tháng 04/1975, đất nước hoàn toàn thống nhất, bắt đầu chuyển sang thời kỳ khôi phục, phát triển kinh tế. Năm 1976, theo quyết định của Hội đồng Chính phủ, Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước đã tiếp nhận Viện Quốc gia Định chuẩn (do chính quyền Sài Gòn thành lập) và đổi tên thành Viện Định chuẩn. Tháng 11/1979, Viện Định chuẩn được chuyển thành Trung tâm Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng Nhà nước Khu vực III (gọi tắt là Trung tâm III) trực thuộc Cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng Nhà nước.

Thời điểm này, Trung tâm III thực hiện chức năng quản lý nhà nước (QLNN) về công tác tiêu chuẩn hóa, đo lường, kiểm tra và quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa trong khu vực, bao gồm các tỉnh, thành phố từ Lâm Đồng đến Cà Mau.

Trong giai đoạn 1976 - 1985, Trung tâm đã tiến hành công tác tổ chức, kiện toàn các phòng ban, xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật, nghiệp vụ… với nhiệm vụ chủ yếu là phổ biến, hướng dẫn cho doanh nghiệp và đối tượng liên quan áp dụng tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) cũng như các tiêu chuẩn, quy phạm nhà nước đã ban hành.

Cố Giám đốc Trung tâm Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng Nhà nước Khu vực III (gọi tắt là Trung tâm III) Nguyễn Hữu Thiện từng giữ chức vụ: Viện phó Phụ trách Viện Định Chuẩn từ năm 1976 đến năm 1979; Giám đốc Trung tâm III từ năm 1979 đến năm 1993; Tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng từ năm 1993 đến năm 2003.

Bên cạnh đó, việc kiểm định phương tiện đo, duyệt mẫu phương tiện đo, hoạt động thanh tra, giám sát và trọng tài về đo lường cũng được khởi động và đi dần vào cuộc sống.

Các hoạt động chứng nhận sản phẩm và cấp dấu chất lượng nhà nước, giám định kỹ thuật theo yêu cầu của hoạt động nhập khẩu hàng hóa như: thiết bị và máy móc, phụ tùng ô tô, xe gắn máy, gạo, thủy sản, nông sản xuất khẩu… cũng được Trung tâm triển khai và mang lại nhiều kết quả tốt đẹp.

Thay đổi của thời kỳ đổi mới

Khi đất nước tiến hành đổi mới, chuyển từ chế độ bao cấp, kế hoạch hóa tập trung sang hạch toán kinh tế, từng bước xây dựng kinh tế thị trường thì vai trò quản lý chất lượng của nhà nước và doanh nghiệp được nâng cao. Đáp ứng yêu cầu này, Trung tâm đã tiến hành cải tạo các phòng chuẩn đo lường, mua sắm thêm trang thiết bị, đào tạo kỹ thuật viên… để nâng cao chất lượng, dịch vụ của đơn vị.

Cùng với đó là phát triển các phòng thí nghiệm sản phẩm nhằm nâng cao năng suất chất lượng các cơ sở sản xuất cũng như yêu cầu của quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm hàng hóa.

Với những kết quả đạt được trong 50 năm, Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 đã đón nhận nhiều phần thưởng cao quý của nhà nước: Huân chương Lao động Hạng Ba; Huân chương Lao động Hạng Hai; Huân chương Lao động Hạng Nhất.

Giai đoạn này, với tên gọi là Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng 3 (gọi tắt là Trung tâm Kỹ thuật 3) đã được giao thực hiện việc kiểm tra hàng hóa xuất nhập khẩu theo danh mục được Bộ Khoa học, Công nghệ & Môi trường ban hành. Bên cạnh đó là thẩm định các lô hàng không thuộc danh mục phải kiểm tra để xếp loại, định danh theo mã HS (danh mục hài hòa biểu thuế xuất nhập khẩu) phục vụ cho việc xác định thuế đối với hàng hóa nhập khẩu. 

Với khoảng trên 10.000 lô hàng được kiểm tra hàng năm, công tác kiểm tra hàng hóa nhập khẩu đã có sự phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau từ hải quan, thuế vụ và quản lý thị trường. Từ đó, đã giải quyết nhiều vụ việc có liên quan đến chất lượng hàng hóa, chống thất thu thuế, phát hiện nhiều vụ vi phạm hợp đồng hoặc gian dối, thu hồi, chống thất thoát hàng trăm tỷ đồng cho ngân sách nhà nước.

Năng lực thử nghiệm, đo lường của Trung tâm Kỹ thuật 3 cũng có những bước phát triển vượt bậc. Dấu ấn rõ nhất là Trung tâm đã tham gia kiểm tra không phá hủy (NDT) cho những công trình có quy mô lớn, kỹ thuật mới với thời gian khá dài như dự án Đường ống khí đồng hành từ Mũi Kỳ Vân - Bà Rịa (địa danh cũ), bồn chứa khí hóa lỏng, nồi hơi, bình chịu áp lực ở Long Thành, Biên Hòa, Hải Phòng...

Năm 1991, khi Pháp lệnh Chất lượng hàng hóa có hiệu lực thi hành, Trung tâm đã đẩy mạnh hoạt động chứng nhận và cấp dấu phù hợp TCVN cho nhiều loại sản phẩm, chủ yếu là các sản phẩm thuộc diện bắt buộc chứng nhận với các chỉ tiêu về an toàn và vệ sinh thực phẩm.

Phó Thủ tướng Nguyễn Khánh làm việc với Trung tâm Kỹ thuật 3, năm 1997.

Vươn cao, bay xa

Năm 1994 đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong quản lý đo lường, chất lượng với việc tách bạch vai trò quản lý nhà nước và dịch vụ kỹ thuật. Thanh tra Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng được thành lập để thực hiện chức năng quản lý nhà nước, trong khi đó các đơn vị dịch vụ kỹ thuật (Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng) cũng được thành lập ở 3 khu vực (Trung tâm 1 ở Hà Nội, Trung tâm 2 ở Đà Nẵng và Trung tâm 3 ở Thành phố Hồ Chí Minh). Các Trung tâm Kỹ thuật tập trung vào chức năng cung cấp dịch vụ đo lường, thử nghiệm, đảm bảo chất lượng do doanh nghiệp và phục vụ quản lý nhà nước, không còn chức năng quản lý nhà nước.

Đây là thời kỳ mà Trung tâm Kỹ thuật 3 tập trung đầu tư vào việc tăng cường năng lực kỹ thuật như: trang thiết bị thí nghiệm có trình độ kỹ thuật cao, hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển; đào tạo nguồn nhân lực có kiến thức và kỹ năng chuyên sâu; Xây dựng thêm các cơ sở hạ tầng tiện nghi và chuyên dụng…

Không chỉ đáp ứng các yêu cầu của QLNN, Trung tâm đã xây dựng được uy tín, lòng tin của khách hàng đối với các kết quả dịch vụ do đơn vị cung cấp.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định làm việc với Ban lãnh đạo và các cán bộ chủ chốt của QUATEST 3.

Ngoài việc thực hiện kiểm tra đối với hàng hóa thuộc quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), Trung tâm còn được các Bộ quản lý chuyên ngành khác đánh giá cao và chỉ định là tổ chức đánh giá sự phù hợp các loại sản phẩm và hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của các Bộ này.

Từ 1995, Trung tâm Kỹ thuật 3 là một trong những đơn vị của Tổng cục sớm chủ động tiếp cận và triển khai áp dụng hệ thống quản lý chất lượng (HTQLCL) theo các chuẩn mực quốc tế ISO 9000 đối với hoạt động quản lý chung của đơn vị. Với sự hỗ trợ đào tạo của các chuyên gia tư vấn (UNIDO, PTB, APAVE, EU…), Trung tâm Kỹ thuật 3 đã xây dựng và áp dụng HTQLCL theo ISO/IEC Guide 25 (sau này là ISO/IEC 17025) và đã được công nhận phù hợp từ năm 1997. Hoạt động giám định của Trung tâm được công nhận theo ISO/IEC 17020 từ 2004.

Năm 2002, Trung tâm Kỹ thuật 3 trở thành một trong những đơn vị sự nghiệp công lập chủ động áp dụng thành công cơ chế tài chính theo Nghị định 10/2002/NĐ-CP về cơ chế tài chính áp dụng cho đơn vị sự nghiệp có thu - là mô hình ban đầu về cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập sau này.

QUATEST 3 - khẳng định một thương hiệu

Năm 2006, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (TĐC) có Quyết định về “Điều lệ tổ chức và hoạt động của Trung tâm Kỹ thuật 3” với thương hiệu QUATEST 3 (viết tắt của Quality Assurance and Testing Center 3). Trải qua một giai đoạn phát triển QUATEST 3 đã trở thành “thương hiệu” quen thuộc đối với nhiều tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước, trở thành một trong những đơn vị thuộc lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng có uy tín hàng đầu tại Việt Nam.

Năm 2007, Bộ KH&CN phê duyệt “Đề án chuyển đổi Trung tâm Kỹ thuật 3 sang hình thức tổ chức KH&CN tự trang trải kinh phí theo quy định tại Nghị định 115”. Đây được xem là cột mốc quan trọng, mở ra giai đoạn phát triển mới cho Trung tâm tại thời điểm đất nước bước vào thời kỳ hội nhập toàn diện với những thuận lợi, thời cơ cùng nhiều thách thức mới.

Tháng 8/2016, Dự án Xây dựng Khu văn phòng và Phòng thí nghiệm của Trung tâm Kỹ thuật 3 tại Cát Lái hoàn thành, đạt yêu cầu cả về chất lượng và hiệu quả đầu tư. Đây là thành công ghi nhận năng lực quản lý cũng như sự trưởng thành của Trung tâm với vai trò chủ đầu tư và đã được Bộ KH&CN cũng như Tổng cục TĐC đánh giá cao.

Đến nay, bên cạnh nhiệm vụ kiểm tra chất lượng hàng hóa thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ KH&CN, QUATEST 3 còn được chỉ định là tổ chức kiểm tra Nhà nước về chất lượng hàng hóa nhập khẩu, thử nghiệm sản phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp & Môi trường), Bộ Công thương, Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội (nay là Bộ Nội vụ).

Trung tâm còn cung cấp các dịch vụ kỹ thuật trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng sản phẩm hàng hóa và năng suất chất lượng; hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển và tăng cường năng suất, hiệu quả sản xuất, kinh doanh, nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa, dịch vụ và nhu cầu của các tổ chức, cá nhân; nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển cơ sở hạ tầng chất lượng quốc gia.

Với sứ mệnh phục vụ quản lý nhà nước về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, cung cấp dịch vụ bên thứ ba về chứng nhận sự phù hợp bao gồm: thử nghiệm, đo lường, hiệu chuẩn, giám định, chứng nhận sự phù hợp và các dịch vụ liên quan, QUATEST 3 luôn là người bạn đồng hành của doanh nghiệp, đối tác và khách hàng trong hoạt động tiêu chuẩn đo lường chất lượng, kết nối sản phẩm có chất lượng của doanh nghiệp, người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Minh Nghĩa - Kim Thoa