Phát hiện mới về hóa chất vĩnh cửu tác động đến sức khỏe mà người dùng cần lưu ý

Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) đã công bố kết quả đánh giá khoa học mới về axit trifluoroacetic (TFA), trong đó quyết định giảm mức hấp thụ hằng ngày chấp nhận được của chất này từ 0,05 mg/kg thể trọng/ngày xuống còn 0,014 mg/kg thể trọng/ngày. Mức điều chỉnh giảm khoảng 3,5 lần phản ánh những hiểu biết mới của giới khoa học về độc tính của TFA, đồng thời cho thấy cách tiếp cận thận trọng hơn của châu Âu trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước các chất ô nhiễm bền vững.

Theo EFSA, TFA là hợp chất có thể hình thành từ quá trình phân hủy của một số chất thuộc nhóm poly- và perfluoroalkyl (PFAS), bao gồm một số hoạt chất được sử dụng trong thuốc bảo vệ thực vật. Với đặc tính rất bền trong môi trường, TFA có khả năng tồn lưu trong đất, nước ngầm và các hệ sinh thái trong thời gian dài trước khi xâm nhập vào cây trồng và chuỗi thực phẩm. Chính khả năng tích tụ trong môi trường khiến hợp chất này ngày càng thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học cũng như cơ quan quản lý an toàn thực phẩm.

 TFA có thể ảnh hưởng đến một hormone quan trọng điều hòa quá trình trao đổi chất của cơ thể

Việc hạ ngưỡng phơi nhiễm an toàn được đưa ra sau khi EFSA xem xét các dữ liệu nghiên cứu mới về độc tính của TFA. Cơ quan này cho biết các bằng chứng khoa học gần đây đã chỉ ra rằng TFA có khả năng làm thay đổi nồng độ thyroxine – hormone do tuyến giáp sản xuất, giữ vai trò quan trọng trong điều hòa quá trình trao đổi chất, tăng trưởng và phát triển của cơ thể. So với thời điểm thiết lập giá trị tham chiếu sức khỏe năm 2017, khi dữ liệu về TFA còn khá hạn chế, những kết quả nghiên cứu mới đã cung cấp cơ sở khoa học đầy đủ hơn để đánh giá nguy cơ của hợp chất này.

EFSA nhấn mạnh rằng giá trị ADI là lượng một chất mà con người có thể hấp thụ hằng ngày trong suốt cuộc đời mà không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe. Đây là thông số khoa học quan trọng được sử dụng trong đánh giá rủi ro, đồng thời là cơ sở để các cơ quan quản lý xây dựng giới hạn dư lượng tối đa của các chất trong thực phẩm và xem xét mức độ an toàn của các sản phẩm lưu thông trên thị trường.

Kết quả đánh giá mới của EFSA sẽ được chuyển tới Ủy ban châu Âu và các quốc gia thành viên EU để làm căn cứ xem xét các biện pháp quản lý tiếp theo đối với TFA. Trong bối cảnh châu Âu đang đẩy mạnh kiểm soát nhóm PFAS, việc cập nhật giá trị tham chiếu sức khỏe được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, đồng thời bảo đảm mức độ bảo vệ người tiêu dùng phù hợp với các bằng chứng khoa học mới nhất.

Hiện nay, các quốc gia thành viên EU đã có nghĩa vụ giám sát hàm lượng PFAS trong nước uống theo quy định của châu Âu, đồng thời triển khai nhiều chương trình theo dõi sự hiện diện của các hợp chất này trong thực phẩm. Việc hạ ngưỡng ADI đối với TFA sẽ hỗ trợ các cơ quan quản lý đánh giá lại mức độ phơi nhiễm của người dân, từ đó xem xét điều chỉnh các giới hạn quản lý khi cần thiết.

Mặc dù có cấu trúc phân tử tương đối đơn giản, TFA lại được xem là một trong những hợp chất bền vững nhất thuộc nhóm PFAS – thường được gọi là "hóa chất vĩnh cửu" (forever chemicals) vì rất khó bị phân hủy trong tự nhiên. Không chỉ phát sinh từ quá trình phân hủy của một số hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật, TFA còn có thể được tạo thành từ nhiều hợp chất fluor hóa khác, khiến chất này ngày càng được phát hiện phổ biến trong môi trường nước, đất và nông sản ở nhiều khu vực trên thế giới.

Theo EFSA, đánh giá về TFA vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện thông qua sự phối hợp với Cơ quan Hóa chất châu Âu (ECHA). Hai cơ quan đang nghiên cứu sâu hơn về đặc tính của hợp chất này cũng như quá trình tồn lưu và lan truyền của TFA trong môi trường. Đồng thời, EFSA cũng phối hợp với các quốc gia thành viên tăng cường thu thập dữ liệu giám sát PFAS trong thực phẩm nhằm củng cố cơ sở khoa học cho các đánh giá rủi ro trong tương lai.

Động thái mới của EFSA cho thấy cách tiếp cận dựa trên bằng chứng khoa học đang ngày càng được áp dụng chặt chẽ hơn trong quản lý an toàn thực phẩm tại châu Âu. Việc điều chỉnh ngưỡng phơi nhiễm đối với TFA không chỉ phản ánh những tiến bộ trong nghiên cứu độc tính của các hợp chất PFAS mà còn góp phần định hướng các chính sách quản lý nhằm giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm lâu dài đối với người tiêu dùng.

Bảo Linh