Phát triển doanh nghiệp gắn với nâng cao năng suất, chất lượng

Khu vực kinh tế tư nhân hiện giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và gia tăng giá trị sản xuất. Tại nhiều địa phương, doanh nghiệp và hộ kinh doanh đóng góp đáng kể vào GRDP và giải quyết phần lớn việc làm cho người lao động. Dù vậy, không ít doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm nhỏ và vừa vẫn đang loay hoay trong bài toán đổi mới công nghệ, chuẩn hóa quy trình và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, các chương trình hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng đã được triển khai theo hướng đồng bộ hơn. Đơn cử tại Cần Thơ, năm 2026, địa phương dành hơn 3,74 tỉ đồng hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý như ISO 9001, ISO 14001, ISO 22000, HACCP, HALAL, cùng công cụ cải tiến như 5S, Kaizen, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản trị và sản xuất.

Các chương trình không chỉ dừng ở hỗ trợ kỹ thuật mà còn hướng tới xây dựng hệ sinh thái năng suất, nơi doanh nghiệp được tư vấn, đào tạo và từng bước tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế.

Công ty TNHH DG Foods là một trong những doanh nghiệp được hỗ trợ chứng nhận FSSC 22000 trong năm 2025.

Ở góc độ dài hạn, nhiều địa phương cũng đặt mục tiêu mở rộng quy mô hỗ trợ cả về số lượng lẫn chiều sâu. Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở việc “có chính sách”, mà quan trọng hơn là cách triển khai có thực sự đi vào thực chất hay không.

Tại Điện Biên, phát triển doanh nghiệp được xác định không chỉ ở số lượng mà quan trọng là chất lượng. Nhờ các chính sách hỗ trợ đồng bộ, bài toán nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm từng bước được tháo gỡ, mở ra hướng đi bền vững cho khu vực tư nhân. Từ sản xuất nhỏ lẻ, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã mạnh dạn đầu tư công nghệ, cải tiến quy trình, xây dựng thương hiệu, từng bước chuyển từ “làm nhiều” sang “làm tốt”.

Hiện toàn tỉnh có gần 1.500 doanh nghiệp cùng hàng chục nghìn hộ kinh doanh, đóng góp khoảng 35% GRDP và tạo việc làm cho khoảng 65% lao động. Đây là lực lượng quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế, trình độ công nghệ chưa cao. Trong bối cảnh thị trường ngày càng mở rộng, nếu không thay đổi, nguy cơ tụt hậu là điều khó tránh khỏi.

Chính vì vậy, Chương trình quốc gia hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa giai đoạn 2021 –2030 (Chương trình 1322) được triển khai không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ đơn thuần, mà thực chất là tạo “cú hích” để doanh nghiệp chuyển mình.

Thay vì hỗ trợ dàn trải, Điện Biên lựa chọn cách tiếp cận có trọng tâm, tập trung vào những “nút thắt” cốt lõi như công nghệ, quản trị, thị trường và nhân lực. Trước hết là thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất. Nhiều chương trình chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ máy móc, xây dựng mô hình sản xuất đã được triển khai, giúp doanh nghiệp từng bước cơ giới hóa, tự động hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí.

Một ví dụ điển hình là Hợp tác xã Minh Duy Mường Ảng được hỗ trợ 150 triệu đồng từ nguồn kinh phí khuyến công địa phương để đầu tư máy chế biến cà phê. Nhờ đó, quy trình sản xuất được cải thiện rõ rệt, sản phẩm đồng đều hơn, giữ được hương vị đặc trưng và giảm đáng kể chi phí. Đây không chỉ là hỗ trợ về thiết bị, mà còn là động lực để đơn vị đổi mới tư duy sản xuất và mở rộng thị trường.

Giai đoạn 2022–2025, tỉnh đã dành gần 4 tỷ đồng từ nguồn khuyến công quốc gia và địa phương để hỗ trợ 16 doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư máy móc, dây chuyền sản xuất. Cùng với đó, hàng loạt chương trình ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp, công nghiệp nông thôn được triển khai, hình thành các mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị như cá tầm, thịt trâu hàng hóa, hoa lan, cây ăn quả… góp phần nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm.

Đáng chú ý, dự án chăn nuôi gà lông màu lai ML-VCN và gà thương phẩm trứng HA theo hướng an toàn sinh học do một doanh nghiệp tại địa phương triển khai, với tổng kinh phí hơn 3,25 tỷ đồng, đã góp phần chuẩn hóa quy trình sản xuất, kiểm soát dịch bệnh và nâng cao chất lượng sản phẩm. Mô hình này hiện đang được nhân rộng, mở ra hướng phát triển chăn nuôi hàng hóa bền vững.

Một điểm nhấn quan trọng khác là việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Thông qua nền tảng truy xuất, các sản phẩm được “gắn danh tính”, minh bạch thông tin từ khâu sản xuất đến tiêu thụ. Đây không chỉ là công cụ quản lý, mà còn là bước chuyển về tư duy từ sản xuất manh mún sang sản xuất có kiểm soát. Khi mỗi sản phẩm có “hồ sơ điện tử”, niềm tin của người tiêu dùng được củng cố, đồng thời mở ra cơ hội tham gia vào các kênh phân phối hiện đại.

Dù đạt được những kết quả bước đầu, thực tế cho thấy không phải doanh nghiệp nào cũng tận dụng hiệu quả chính sách hỗ trợ. Một số đơn vị vẫn triển khai mang tính hình thức, thiếu chiến lược dài hạn hoặc không đủ năng lực duy trì các hệ thống quản lý sau hỗ trợ. Điều này khiến hiệu quả chương trình chưa đồng đều, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ lãng phí nguồn lực.

Doanh nghiệp được hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ hạn chế về nhận thức, tài chính và nhân lực, đặc biệt ở khu vực doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Bên cạnh đó, việc kết nối giữa chính sách và nhu cầu thực tế đôi khi chưa sát, dẫn đến tình trạng “có hỗ trợ nhưng khó tiếp cận”. 

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng nguồn lực mà còn phải nâng cao chất lượng thực thi. Chính sách cần được thiết kế linh hoạt, sát với đặc thù từng ngành, từng doanh nghiệp; đồng thời chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ sang tư vấn, đồng hành dài hạn.

Về phía doanh nghiệp, nâng cao năng suất cần được nhìn nhận như một chiến lược phát triển bền vững, thay vì chỉ dừng lại ở mục tiêu “đạt chứng nhận”. Đổi mới công nghệ, chuẩn hóa quy trình, đẩy mạnh số hóa và phát triển nguồn nhân lực phải trở thành những trụ cột xuyên suốt.

Có thể thấy, chính sách hỗ trợ từ Nhà nước đã và đang mở ra cơ hội lớn. Nhưng nếu thiếu sự chủ động từ doanh nghiệp và sự đồng bộ trong triển khai, các chương trình này khó phát huy hết hiệu quả. Nâng cao năng suất vì thế không chỉ là câu chuyện của chính sách, mà còn là bài toán về tư duy và hành động nơi doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong quá trình chuyển đổi và phát triển bền vững.

Hiền Anh