QCVN 10:2024/BGTVT siết yêu cầu an toàn đối với xe ô tô khách thành phố

Xe ô tô khách thành phố là phương tiện vận tải công cộng phục vụ nhu cầu đi lại hằng ngày, thường hoạt động trên các tuyến đường đông người và phải dừng, đỗ thường xuyên để đón, trả khách. Đặc điểm khai thác này đòi hỏi phương tiện không chỉ đáp ứng yêu cầu an toàn chung của ô tô mà còn phải phù hợp với điều kiện vận hành trong đô thị.

Trong quá trình sử dụng, khả năng vận hành ổn định, hệ thống phanh, phân bố tải trọng và các trang bị trên xe đều có ý nghĩa quan trọng đối với an toàn của hành khách, lái xe và những người tham gia giao thông. Bên cạnh đó, phương tiện vận tải công cộng cần đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường, góp phần hạn chế những tác động bất lợi trong quá trình khai thác.

Để kiểm soát các yêu cầu này, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 10:2024/BGTVT về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe ô tô khách thành phố đã được ban hành. Quy chuẩn được ban hành kèm theo Thông tư số 48/2024/TT-BGTVT ngày 15/11/2024, thay thế QCVN 10:2015/BGTVT trước đây và có hiệu lực từ ngày 1/1/2025.

Xe khách thành phố cần đảm bảo các yêu cầu an toàn theo quy chuẩn. Ảnh minh họa

Theo quy định, quy chuẩn áp dụng đối với xe ô tô khách thành phố chở người từ 16 chỗ trở lên, không kể chỗ của người lái xe. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc kiểm tra, thử nghiệm và chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường đối với loại phương tiện này.

Quy chuẩn xác định xe ô tô khách thành phố là loại xe được thiết kế, trang bị để sử dụng trong thành phố và vùng ngoại ô, có bố trí ghế ngồi và chỗ đứng cho hành khách, phù hợp với đặc điểm dừng, đỗ thường xuyên. Cách xác định này làm rõ phạm vi phương tiện cần tuân thủ, đồng thời tạo cơ sở để áp dụng những yêu cầu kỹ thuật phù hợp với mục đích sử dụng.

QCVN 10:2024/BGTVT quy định xe ô tô khách thành phố phải đáp ứng các yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe ô tô, đồng thời tuân thủ những yêu cầu riêng dành cho xe khách thành phố. Đối với phương tiện được thiết kế để người khuyết tật tiếp cận và sử dụng, xe còn phải đáp ứng các yêu cầu về khả năng tiếp cận theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng.

Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu về phân bố khối lượng lên trục dẫn hướng. Theo quy chuẩn, tỷ lệ phần trăm khối lượng phân bố lên trục dẫn hướng hoặc các trục dẫn hướng không được nhỏ hơn 20% khối lượng xe khi không tải và 25% khi xe đầy tải. Đối với xe nối toa, tỷ lệ này được xác định đối với toa xe đầu tiên và không được nhỏ hơn 20% trong cả hai trường hợp xe không tải và đầy tải.

Yêu cầu về phân bố khối lượng góp phần kiểm soát điều kiện vận hành của phương tiện trong những trạng thái tải trọng khác nhau. Đây là yếu tố cần được xem xét khi đánh giá khả năng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của xe, nhất là phương tiện chở đông hành khách và thường xuyên thay đổi tải trọng trong quá trình khai thác.

Bên cạnh các thông số kỹ thuật riêng, xe khách thành phố phải đáp ứng những yêu cầu liên quan đến an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường được quy định đối với ô tô. Việc đánh giá không chỉ dừng ở cấu hình phương tiện mà còn gắn với quá trình kiểm tra, thử nghiệm và chứng nhận theo quy định. Qua đó, chất lượng xe được xem xét trên cơ sở các yêu cầu kỹ thuật áp dụng, thay vì chỉ dựa vào thông tin giới thiệu hoặc mục đích sử dụng do nhà sản xuất công bố.

Đối với xe khách thành phố có thiết kế đặc thù như xe nối toa hoặc xe hai tầng, việc nhận diện đúng loại phương tiện cũng có ý nghĩa trong quá trình áp dụng yêu cầu kỹ thuật. Quy chuẩn có giải thích các thuật ngữ liên quan, làm cơ sở thống nhất cách hiểu khi kiểm tra và đánh giá phương tiện.

Việc thực hiện QCVN 10:2024/BGTVT đặt ra yêu cầu đối với các tổ chức, cá nhân liên quan trong việc bảo đảm xe thuộc phạm vi điều chỉnh đáp ứng đầy đủ quy định trước khi được chứng nhận theo quy định hiện hành. Các đơn vị kiểm tra, thử nghiệm và chứng nhận cần căn cứ vào nội dung quy chuẩn cùng những quy định liên quan để thực hiện đúng phạm vi và yêu cầu đánh giá.

Với việc thay thế quy chuẩn ban hành năm 2015, QCVN 10:2024/BGTVT tiếp tục hoàn thiện cơ sở kỹ thuật phục vụ kiểm soát chất lượng xe ô tô khách thành phố. Tuân thủ các yêu cầu về an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và khả năng tiếp cận đối với người khuyết tật không chỉ là yêu cầu trong hoạt động kiểm tra, chứng nhận mà còn góp phần nâng cao mức độ an toàn và chất lượng dịch vụ vận tải hành khách công cộng.

An Dương