Siết chặt chất lượng khí thiên nhiên thương phẩm theo QCVN 140:2025/BKHCN

Trong những năm gần đây, khí thiên nhiên ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng tại Việt Nam, đặc biệt trong sản xuất công nghiệp, giao thông và sinh hoạt. Với ưu điểm là nhiên liệu sạch hơn so với than và dầu, khí thiên nhiên được xem là giải pháp chuyển đổi năng lượng bền vững. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng nhanh chóng về nhu cầu sử dụng, các vấn đề liên quan đến chất lượng và an toàn của khí thiên nhiên thương phẩm cũng bắt đầu bộc lộ.

Thực tế cho thấy, nếu không được kiểm soát chặt chẽ, khí thiên nhiên có thể chứa các tạp chất nguy hại như lưu huỳnh, hydro sulfua hoặc hơi nước vượt ngưỡng cho phép. Những thành phần này không chỉ làm giảm hiệu suất sử dụng năng lượng mà còn gây ăn mòn thiết bị, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ và ảnh hưởng đến môi trường. Ngoài ra, sự thiếu đồng bộ trong tiêu chuẩn chất lượng giữa các nguồn cung cũng có thể dẫn đến rủi ro trong vận hành hệ thống, đặc biệt là với các ngành công nghiệp sử dụng khí làm nhiên liệu chính.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một quy chuẩn kỹ thuật thống nhất, làm cơ sở kiểm soát chất lượng khí thiên nhiên thương phẩm là yêu cầu cấp thiết. Đây chính là lý do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành QCVN 140:2025/BKHCN – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thiên nhiên thương phẩm, nhằm thiết lập các tiêu chí cụ thể về chất lượng, an toàn và quản lý đối với loại năng lượng này.

Khí thiên nhiên thương phẩm cần đáp ứng các yêu cầu theo quy chuẩn. Ảnh minh họa

Theo quy định, quy chuẩn áp dụng cho toàn bộ hoạt động liên quan đến khí thiên nhiên thương phẩm, bao gồm sản xuất, chế biến, pha chế, nhập khẩu và phân phối trên thị trường Việt Nam. Điều này đồng nghĩa với việc tất cả các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng đều phải tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật trước khi sản phẩm được đưa ra lưu thông.

Một trong những điểm quan trọng của QCVN 140:2025/BKHCN là quy định về chất lượng khí thiên nhiên để đảm bảo an toàn và hiệu quả sử dụng. Quy chuẩn yêu cầu tất cả các loại khí – từ khí đường ống, khí nén đến khí hóa lỏng – phải đạt chuẩn về độ tinh khiết và ổn định, tránh các tạp chất có thể gây hư hỏng thiết bị, rủi ro cháy nổ hoặc ảnh hưởng tới môi trường.

Ngoài ra, quy chuẩn còn đưa ra các yêu cầu về năng lượng và khả năng cháy của khí, nhằm đảm bảo khí thiên nhiên hoạt động hiệu quả trong sản xuất điện, công nghiệp và làm nhiên liệu cho phương tiện giao thông. Đặc biệt, khí CNG sử dụng cho xe cần đạt chuẩn chất lượng nhất định để động cơ vận hành ổn định, hạn chế phát thải và nguy cơ an toàn trong quá trình sử dụng.

Bên cạnh các yêu cầu kỹ thuật, quy chuẩn còn đặt ra yêu cầu về quản lý chất lượng trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Theo đó tất cả khí thiên nhiên thương phẩm sản xuất, chế biến hoặc pha chế trong nước phải được công bố hợp quy trước khi đưa ra thị trường, chứng minh sản phẩm đáp ứng các yêu cầu về chất lượng và an toàn theo quy chuẩn. Việc này được thực hiện dựa trên kết quả kiểm tra, thử nghiệm từ các tổ chức được chỉ định, theo hướng dẫn của các thông tư và nghị định liên quan.

Đối với khí thiên nhiên nhập khẩu, mỗi lô hàng cũng phải được kiểm tra chất lượng trước khi lưu thông, dựa trên kết quả thử nghiệm từ các tổ chức được công nhận, bao gồm cả tổ chức thử nghiệm ở nước xuất khẩu nếu đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Kết quả này được các tổ chức chứng nhận sử dụng để đảm bảo khí nhập khẩu an toàn, đúng quy chuẩn.

Việc đánh giá sự phù hợp của khí thiên nhiên có thể thực hiện bằng cách thử nghiệm mẫu đại diện của lô sản phẩm hoặc giám sát toàn bộ quá trình sản xuất, tùy thuộc vào tính ổn định của quy trình sản xuất. Tất cả kết quả thử nghiệm, chứng nhận đều phải được theo dõi, quản lý bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đồng thời tổ chức chứng nhận chịu trách nhiệm về chất lượng khí đưa ra thị trường.

Ngoài ra, khí thiên nhiên thương phẩm phải được bổ sung chất tạo mùi để dễ phát hiện rò rỉ. Nếu không bổ sung mùi, các cơ sở phải áp dụng giải pháp kỹ thuật khác như lắp đặt thiết bị báo rò khí tự động, đầu dò lửa, đầu dò nhiệt hoặc đầu dò khói để đảm bảo an toàn cho người và thiết bị.

Tóm lại, các quy định này nhằm đảm bảo khí thiên nhiên thương phẩm an toàn, chất lượng, kiểm soát rủi ro cháy nổ và bảo vệ người sử dụng trước khi sản phẩm được sử dụng trong công nghiệp, giao thông hay sinh hoạt.

Theo lộ trình áp dụng, quy chuẩn có hiệu lực từ ngày 1/3/2026 và bắt buộc áp dụng đối với tất cả khí thiên nhiên thương phẩm từ ngày 1/1/2027. Khoảng thời gian chuyển tiếp này được xem là cần thiết để các doanh nghiệp điều chỉnh quy trình sản xuất, nâng cấp công nghệ và hoàn thiện hệ thống kiểm soát chất lượng.

An Dương