SMEs 'lột xác' nhờ ISO và chuyển đổi số: Hành trình từ thích nghi đến bứt phá

Vai trò “then chốt” của ISO trong quản trị chất lượng

Trước khi bàn về chuyển đổi số, nhiều SMEs đã nhận ra rằng muốn tiến xa, họ phải quy chuẩn hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh.

ISO (International Organization for Standardization) từ lâu đã được xem là “ngôn ngữ chung” trên toàn cầu về quản lý chất lượng và quy trình vận hành. Trong đó, ISO 9001:2015 về quản lý chất lượng được đánh giá là tiêu chuẩn cốt lõi giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản lý hiệu quả, minh bạch và hướng đến khách hàng hơn. Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp đã áp dụng ISO 9001, góp phần nâng cao năng suất và nâng tầm cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng cho biết, các doanh nghiệp được hỗ trợ và cấp chứng nhận theo nhiều tiêu chuẩn ISO như ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001… đã ghi nhận mức tăng trưởng rõ rệt về năng suất, chất lượng, phần nào đạt mục tiêu nâng năng suất so với giai đoạn trước.

Việc áp dụng tiêu chuẩn ISO giúp doanh nghiệp không chỉ chuẩn hóa quy trình, mà còn tạo dựng niềm tin với khách hàng và đối tác quốc tế, vốn là yếu tố sống còn trong thị trường toàn cầu hóa.

Chuyển đổi số: “Đòn bẩy” để vươn xa

Nếu ISO là nền móng giúp doanh nghiệp tổ chức lại bộ máy vận hành, thì chuyển đổi số chính là đòn bẩy để bứt phá lên tầm cao mới.

Chuyển đổi số không chỉ là chuyện ứng dụng vài phần mềm hay công cụ số đơn lẻ mà là biến đổi toàn diện cách doanh nghiệp vận hành từ quản trị, sản xuất, logistics đến marketing và bán hàng số. Các nghiên cứu cho thấy, dù mức độ áp dụng công nghệ còn khác nhau giữa các SMEs, nhưng xu hướng số hóa đang ngày càng rõ nét.

Một ví dụ điển hình cho sự chuyển mình của doanh nghiệp Việt là Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông, doanh nghiệp sản xuất thiết bị chiếu sáng lâu đời tại Việt Nam. Trong nhiều năm qua, công ty đã xây dựng hệ thống quản trị dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 9001 về quản lý chất lượng, ISO 14001 về quản lý môi trường và ISO 45001 về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp.

Nhờ nền tảng quản trị chuẩn hóa này, Rạng Đông đã triển khai mạnh mẽ chương trình chuyển đổi số toàn diện, từ quản trị doanh nghiệp đến sản xuất thông minh. Doanh nghiệp ứng dụng hệ thống quản trị dữ liệu, nền tảng ERP và các giải pháp số trong quản lý dây chuyền sản xuất, giúp kết nối dữ liệu giữa các bộ phận theo thời gian thực.

Quá trình chuyển đổi số giúp Rạng Đông tăng năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường. Đồng thời, việc tích hợp quản trị theo tiêu chuẩn ISO với công nghệ số giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng chặt chẽ hơn và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Không chỉ dừng lại ở việc áp dụng công nghệ, Rạng Đông còn xây dựng mô hình doanh nghiệp số, trong đó dữ liệu trở thành trung tâm của quá trình quản trị và ra quyết định. Lãnh đạo doanh nghiệp khẳng định rằng việc kết hợp giữa quản trị theo chuẩn quốc tế và chuyển đổi số chính là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp duy trì tăng trưởng trong bối cảnh thị trường biến động.

Điểm sáng khác là Công ty TNHH Nhựa Kỹ thuật cao PolyTech Việt Nam, không chỉ xuất hiện trong lĩnh vực may mặc, những “cú hích” từ ISO và chuyển đổi số còn tạo nên khác biệt tại các nhà máy sản xuất cơ khí, nhựa kỹ thuật. Tại PolyTech, doanh nghiệp tích hợp ISO 9001:2015 và ISO 50001:2018, đồng thời thúc đẩy số hóa quy trình sản xuất và giám sát thời gian thực. Nhóm cải tiến Kaizen nội bộ đã tập trung vào tối ưu hóa hệ thống làm mát khuôn ép, một trong những khâu tiêu tốn nhiều năng lượng nhất. Kết quả đạt được gồm: Giảm điện năng tiêu thụ cho hệ thống làm lạnh; Tăng tuổi thọ khuôn ép so với trước đây; Độ ổn định và chính xác của sản phẩm cải thiện rõ rệt, đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt từ các đối tác quốc tế.

Bên cạnh đó, PolyTech đã bước đầu áp dụng các công cụ số để theo dõi dữ liệu sản xuất, phân tích hiệu quả theo thời gian thực, từ đó ra quyết định nhanh và chính xác hơn điều mà trước đây chưa từng thực hiện.

Vì sao mô hình này thành công?

Các chuyên gia quản trị và chuyển đổi số nhận định sự thành công của hai doanh nghiệp trên nằm ở sự kết hợp bền chặt giữa quản trị chất lượng quốc tế và chiến lược số hóa nội bộ. Trong đó: ISO tạo ra khuôn khổ chuẩn hóa và minh bạch, là nền tảng để áp dụng các hệ thống thông tin và công nghệ số sau này.

Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp tự động hóa quy trình, giám sát dữ liệu theo thời gian thực và phản ứng nhanh với biến động thị trường, điều mà chỉ dựa vào tiêu chuẩn quản lý truyền thống không thể đạt được.

Văn hóa cải tiến liên tục và học hỏi từ dữ liệu giúp nhân sự chủ động nắm bắt và tạo ra giá trị mới.

Nghiên cứu cũng cho thấy các yếu tố như áp lực cạnh tranh, sẵn sàng công nghệ và sự cam kết của lãnh đạo đóng vai trò quyết định trong việc thúc đẩy quá trình số hóa của SMEs Việt Nam.

Trong thời đại số, SMEs không chỉ cần tồn tại mà phải tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững. Việc áp dụng tiêu chuẩn ISO giúp doanh nghiệp xây dựng nền tảng quản trị chắc chắn, còn chuyển đổi số là động lực xuyên suốt để nâng cao năng suất, chất lượng, linh hoạt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hùng Anh