Chế tài mạnh mẽ kiểm soát chặt chẽ thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Nguy hại từ thuốc lá thế hệ mới

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hút thuốc lá là nguyên nhân gây ra 28 nhóm bệnh khác nhau, trong đó có nhiều bệnh không lây nhiễm đặc biệt nguy hiểm như ung thư, bệnh tim mạch và các bệnh hô hấp mạn tính. Riêng đối với ung thư phổi, khoảng 90% số ca mắc có liên quan trực tiếp đến việc sử dụng thuốc lá.

Bên cạnh đó, hút thuốc lá còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp và làm trầm trọng hơn mức độ nghiêm trọng của các bệnh hô hấp hiện có. Nguyên nhân là do trong khói thuốc lá có chứa hơn 5.000 thành phần hóa học, trong đó hàng trăm chất đã được chứng minh là gây hại nghiêm trọng đến sức khỏe con người.

Trong khói thuốc lá có chứa nhiều hóa chất độc hại, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người. Trong số đó, 1,3-Butadiene là hóa chất thường được sử dụng trong sản xuất cao su, được xếp vào nhóm chất gây ung thư và có thể dẫn đến một số bệnh ung thư máu.

Bên cạnh đó, arsenic – một chất từng được dùng để bảo quản gỗ có liên quan đến các bệnh ung thư phổi, da, gan và bàng quang. Ngoài ra, benzene, vốn được sử dụng để sản xuất nhiều loại hóa chất khác, cũng có khả năng gây ung thư, đặc biệt là bệnh bạch cầu ở người.

Một kim loại độc hại khác là cadmium, thường dùng trong sản xuất pin; các hợp chất của cadmium có thể gây ung thư phổi và đồng thời có liên quan đến ung thư thận và tuyến tiền liệt. Không chỉ vậy, khói thuốc còn chứa Chromium VI, được sử dụng trong sản xuất hợp kim, sơn và thuốc nhuộm, với các hợp chất có khả năng gây ung thư phổi và liên quan đến ung thư mũi, xoang mũi. Cùng với đó là formaldehyde, chất được dùng trong sản xuất hóa chất, nhựa và làm chất bảo quản, có thể gây bệnh bạch cầu và ung thư các mô đường hô hấp.

Việc siết chặt thuốc lá thế hệ mới góp phần làm giảm thiểu rủi ro về sức khỏe. Ảnh minh họa

Đáng lo ngại hơn, trong khói thuốc còn xuất hiện Polonium-210 – một nguyên tố phóng xạ đã được chứng minh có khả năng gây ung thư trên động vật và là chất được hình thành từ nhiều hóa chất trong khói thuốc, để lại lớp cặn màu nâu, dính trên phổi, răng và các mô trong cơ thể.

Nói tới tác hại của thuốc lá thế hệ mới, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho rằng, thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tật, tử vong sớm và gánh nặng kinh tế cho xã hội. Tại Việt Nam, mỗi năm có trên 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó 84.500 người do hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do phơi nhiễm khói thuốc thụ động. Ước tính tổng chi phí y tế cho các bệnh do thuốc lá gây ra lên tới 108,7 nghìn tỉ đồng năm 2022, tạo ra gánh nặng rất lớn và kéo dài đối với hệ thống y tế, nền kinh tế và an sinh xã hội.

Mặc dù những năm gần đây tỉ lệ hút thuốc trong một số nhóm đối tượng đã giảm. Tuy nhiên Việt Nam vẫn đang là quốc gia có tỉ lệ người sử dụng thuốc lá đứng thứ 9 trên thế giới, là một trong 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN. Điều đó cho thấy thách thức vẫn còn rất lớn và đòi hỏi các giải pháp chính sách mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn và căn cơ hơn.

Chế tài mạnh để kiểm soát chặt chẽ

Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, với hàng loạt đề xuất nhằm tăng cường kiểm soát các loại thuốc lá thế hệ mới, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật lập pháp, đề xuất các giải pháp chính sách đủ mạnh, đủ khả thi, đủ sức bảo vệ sức khỏe người dân trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm thuốc lá mới và các hình thức tiếp thị tinh vi hơn", ông Thuấn nhấn mạnh.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của dự thảo là việc bổ sung và làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới.

Ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, cho hay việc bổ sung các khái niệm này được xem là cơ sở quan trọng để quản lý, kiểm soát các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới nhưng chưa được điều chỉnh đầy đủ trong luật hiện hành.

Dự thảo luật cũng bổ sung về các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó bổ sung quy định cấm tàng trữ, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá mới khác. Đồng thời nghiêm cấm sản xuất, mua bán linh kiện, thiết bị rời để lắp ráp các sản phẩm này.

Ngoài ra, các hành vi quảng cáo, khuyến mại, trưng bày, tiếp thị thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng bị cấm tương tự thuốc lá truyền thống, nhằm hạn chế tối đa khả năng tiếp cận của người tiêu dùng, đặc biệt là thanh thiếu niên.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế đề xuất nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá từ 50% lên ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính của bao thuốc. Đây là biện pháp mạnh nhằm giảm sức hấp dẫn của sản phẩm thuốc lá và tăng hiệu quả truyền thông về tác hại đối với sức khỏe.

Dự thảo sửa đổi quy định về bán thuốc lá theo hướng cấm trưng bày thuốc lá, vỏ bao, tên nhãn hiệu tại điểm bán. Các điểm bán phải có tủ đựng thuốc lá riêng, không để lộ sản phẩm ra bên ngoài, qua đó giảm tác động kích thích hành vi mua và sử dụng thuốc lá.

Theo Bộ Y tế, các đề xuất sửa đổi lần này nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, phù hợp với Công ước khung của Tổ chức Y tế thế giới về kiểm soát thuốc lá (FCTC), đồng thời bảo đảm quyền của người dân được sống và làm việc trong môi trường không khói thuốc. Luật sửa đổi được kỳ vọng kiểm soát hiệu quả hơn việc sử dụng thuốc lá, thuốc lá thế hệ mới, đặc biệt trong giới trẻ hiện nay.

 An Dương (t/h)