TCVN 11820-1:2026 quy định nguyên tắc chung trong thiết kế công trình cảng biển

Cảng biển là đầu mối quan trọng trong hệ thống giao thông vận tải, phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu, vận chuyển hàng hóa và kết nối các phương thức vận tải. Cùng với nhu cầu khai thác, vận chuyển hàng hóa ngày càng đa dạng, hệ thống công trình cảng biển cũng cần được đầu tư xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp và bảo trì để đáp ứng yêu cầu sử dụng.

Các công trình trong khu vực cảng biển có phạm vi và đặc điểm khác nhau, từ công trình bến cảng, đê chắn sóng, đê chắn cát đến luồng tàu, bể cảng, ụ khô, âu tàu và bến phục vụ nhà máy đóng, sửa chữa tàu. Mỗi loại công trình đảm nhiệm chức năng riêng, song đều cần được xem xét trên cơ sở các nguyên tắc thiết kế phù hợp. Việc xác định phương pháp thiết kế thống nhất có ý nghĩa quan trọng, giúp người thiết kế có cơ sở lựa chọn cách tiếp cận trong tính toán, đánh giá các yêu cầu đối với công trình.

Trong quá trình xây dựng và khai thác, công trình cảng biển còn có thể phát sinh nhu cầu cải tạo, nâng cấp hoặc bảo trì. Vì vậy, các nguyên tắc thiết kế không chỉ cần được xem xét đối với công trình xây dựng mới mà còn phải áp dụng phù hợp với những hoạt động can thiệp vào công trình hiện hữu. Đây là cơ sở để việc thiết kế các hạng mục cảng biển được thực hiện theo một định hướng chung, hạn chế tình trạng áp dụng phương pháp tính toán thiếu nhất quán trong cùng dự án.

Thiết kế công trình cảng biển đáp ứng các yêu cầu theo tiêu chuẩn giúp đảm bảo chất lượng, độ bền cao. Ảnh minh họa

Từ yêu cầu đó, TCVN 11820-1:2026 “Công trình cảng biển – Yêu cầu thiết kế – Phần 1: Nguyên tắc chung” quy định những nguyên tắc chung trong thiết kế xây dựng mới, cải tạo nâng cấp và bảo trì đối với các loại công trình cảng biển thuộc phạm vi của bộ tiêu chuẩn. Tiêu chuẩn tạo cơ sở chung cho việc lựa chọn phương pháp thiết kế và triển khai các nội dung tính toán liên quan.

Theo TCVN 11820-1:2026, phương pháp thiết kế được sử dụng trong bộ tiêu chuẩn là thiết kế theo hệ số tải trọng và hệ số sức kháng. Trong một số trường hợp tính toán, nếu có luận cứ phù hợp, người thiết kế có thể sử dụng phương pháp thiết kế theo các hệ số thành phần.

Tiêu chuẩn cũng nêu rõ hai phương pháp có thể được lựa chọn áp dụng. Cụ thể, phương pháp thiết kế theo hệ số thành phần dựa trên tiêu chuẩn BS 6349; phương pháp thiết kế theo hệ số tải trọng và hệ số sức kháng dựa trên tiêu chuẩn OCDI 2020. Việc lựa chọn cần được thực hiện thống nhất trong toàn bộ công trình, dự án.

Đáng chú ý, người thiết kế chỉ được lựa chọn một trong hai phương pháp nêu trên và không được pha trộn cả hai phương pháp trong cùng một công trình dự án. Quy định này xác định rõ nguyên tắc áp dụng phương pháp thiết kế, tránh việc sử dụng đan xen các cách tiếp cận khác nhau trong quá trình tính toán cho cùng một công trình.

Về phạm vi công trình, TCVN 11820-1:2026 đề cập đến nhiều loại công trình cảng biển. Trong đó, công trình bến cảng biển là một nhóm đối tượng được quy định; bên cạnh đó còn có đê chắn sóng, đê chắn cát và công trình bảo vệ bờ; luồng tàu và bể cảng; ụ khô, âu tàu, bến nhà máy đóng và sửa chữa tàu. Ngoài các nhóm công trình này, tiêu chuẩn cũng cho phép xem xét một số loại công trình cảng biển khác khi phù hợp với các yêu cầu được quy định.

Với phạm vi áp dụng bao quát từ xây dựng mới đến cải tạo, nâng cấp và bảo trì, TCVN 11820-1:2026 là phần quy định nguyên tắc chung trong bộ tiêu chuẩn về yêu cầu thiết kế công trình cảng biển. Việc xác định rõ phương pháp thiết kế được lựa chọn, đồng thời yêu cầu áp dụng nhất quán trong một dự án, góp phần tạo cơ sở thống nhất cho công tác thiết kế các loại công trình thuộc phạm vi tiêu chuẩn.

An Dương