TCVN 13058:2025 về an toàn hệ động lực điện của ô tô

Trong những năm gần đây, ô tô điện đang trở thành xu hướng phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Sự gia tăng của các chính sách khuyến khích phương tiện xanh, cùng với nhu cầu giảm phát thải khí nhà kính, đã thúc đẩy thị trường xe điện mở rộng nhanh chóng. Nhiều doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu xe điện liên tục đưa ra các mẫu xe mới với công nghệ ngày càng hiện đại.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích về môi trường và tiết kiệm năng lượng, xe điện cũng đặt ra nhiều yêu cầu đặc thù về an toàn kỹ thuật. Khác với xe sử dụng động cơ đốt trong, ô tô điện được trang bị hệ thống điện áp cao, bộ pin tích trữ năng lượng lớn và các linh kiện điện tử phức tạp. Nếu không được thiết kế, kiểm soát và thử nghiệm chặt chẽ, các hệ thống này có thể tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn như điện giật, rò điện, quá nhiệt hoặc cháy nổ trong các điều kiện vận hành bất thường.

Thực tế cho thấy, cùng với sự phát triển của thị trường xe điện, các quốc gia và tổ chức tiêu chuẩn hóa trên thế giới cũng liên tục hoàn thiện các quy định về an toàn đối với loại phương tiện này. Việc xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật không chỉ giúp bảo vệ người sử dụng mà còn tạo cơ sở cho hoạt động quản lý nhà nước, đánh giá sự phù hợp và lưu thông sản phẩm trên thị trường.

Nếu không được thiết kế, kiểm soát và thử nghiệm chặt chẽ theo tiêu chuẩn ô tô điện có thể tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Ảnh minh họa

Trong bối cảnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố TCVN 13058:2025 - Phương tiện giao thông đường bộ - An toàn ô tô điện - Yêu cầu và phương pháp thử trong phê duyệt kiểu, góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia đối với phương tiện giao thông sử dụng điện. TCVN 13058:2025 quy định các yêu cầu và phương pháp thử liên quan đến an toàn của xe điện trong quá trình phê duyệt kiểu. Tiêu chuẩn áp dụng đối với các phương tiện giao thông đường bộ sử dụng hệ thống truyền động điện và có điện áp làm việc cao.

Mục tiêu của tiêu chuẩn là bảo đảm an toàn cho người sử dụng, hành khách và lực lượng cứu hộ trong quá trình vận hành cũng như khi xảy ra sự cố. Theo tiêu chuẩn, xe điện phải được thiết kế nhằm giảm thiểu nguy cơ điện giật phát sinh từ hệ thống điện áp cao. Các bộ phận dẫn điện phải được bảo vệ thích hợp, hạn chế khả năng tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với người sử dụng trong điều kiện vận hành bình thường.

Bên cạnh đó, hệ thống điện áp cao phải được bố trí và lắp đặt sao cho duy trì được khả năng cách điện cần thiết. Các linh kiện điện và điện tử phải đáp ứng các yêu cầu về độ bền, khả năng chịu tác động cơ học và duy trì tính năng an toàn trong suốt vòng đời sử dụng.

Một nội dung quan trọng khác của tiêu chuẩn là yêu cầu bảo vệ hệ thống tích trữ năng lượng điện có thể sạc lại (REESS), thường được hiểu là bộ pin của xe điện. Hệ thống này phải bảo đảm khả năng hoạt động ổn định, hạn chế nguy cơ mất an toàn khi chịu tác động từ rung động, va đập hoặc các điều kiện môi trường khác nhau.

Không chỉ xem xét điều kiện vận hành thông thường, TCVN 13058:2025 còn đưa ra các yêu cầu đánh giá an toàn của xe điện sau va chạm. Theo đó, sau các phép thử va chạm quy định, hệ thống điện áp cao của xe phải tiếp tục đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ chống điện giật. Tiêu chuẩn yêu cầu kiểm tra các thông số như điện trở cách điện, khả năng duy trì kết nối an toàn của hệ thống điện và mức độ bảo vệ đối với người sử dụng. Các phép thử này nhằm bảo đảm rằng khi xảy ra tai nạn giao thông, nguy cơ điện giật hoặc phát sinh các sự cố liên quan đến hệ thống điện được kiểm soát ở mức thấp nhất.

Ngoài ra, tiêu chuẩn cũng yêu cầu đánh giá tình trạng của hệ thống lưu trữ năng lượng sau va chạm nhằm xác định khả năng duy trì an toàn của bộ pin và các linh kiện liên quan. 

Để đánh giá sự phù hợp của phương tiện, TCVN 13058:2025 quy định các phương pháp thử cụ thể đối với hệ thống điện áp cao và hệ thống lưu trữ năng lượng điện. Các phép thử tập trung vào việc xác định khả năng cách điện, mức độ bảo vệ chống điện giật, tính toàn vẹn của hệ thống điện cũng như khả năng duy trì các yêu cầu an toàn sau khi xe chịu các tác động cơ học. Kết quả thử nghiệm là căn cứ quan trọng phục vụ hoạt động phê duyệt kiểu phương tiện trước khi đưa ra thị trường. Điều này giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp có cơ sở đánh giá mức độ đáp ứng các yêu cầu an toàn của sản phẩm.

Việc ban hành TCVN 13058:2025 được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao mức độ an toàn của ô tô điện tại Việt Nam, đồng thời tạo sự hài hòa với xu hướng tiêu chuẩn hóa quốc tế trong lĩnh vực phương tiện giao thông xanh. Trong bối cảnh thị trường xe điện tiếp tục mở rộng, việc áp dụng các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử thống nhất sẽ là cơ sở quan trọng để bảo vệ người tiêu dùng, nâng cao chất lượng sản phẩm và hỗ trợ sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp ô tô điện.

An Dương