TCVN 13789:2023 về công bố vật liệu sản phẩm và phụ kiện ngành kỹ thuật điện

Sự phát triển mạnh mẽ của ngành điện, điện tử cùng xu hướng chuyển đổi xanh đang đặt ra những yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt đối với việc quản lý vật liệu trong sản phẩm. Không chỉ các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ hay Nhật Bản tăng cường các quy định về hóa chất nguy hại, nhiều tập đoàn sản xuất toàn cầu cũng yêu cầu nhà cung cấp phải minh bạch thông tin về thành phần vật liệu, nguồn gốc hóa chất và mức độ tuân thủ các quy định môi trường.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực điện, điện tử, vẫn gặp không ít khó khăn trong việc xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu vật liệu. Thông tin về thành phần hóa học của linh kiện, vật liệu thường được thu thập từ nhiều nhà cung cấp khác nhau, thiếu tính đồng nhất, gây khó khăn trong quá trình đánh giá sự phù hợp với các quy định quốc tế như RoHS, REACH hay các yêu cầu riêng từ khách hàng.

Trong bối cảnh đó, việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc gia hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế không chỉ giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình công bố vật liệu mà còn góp phần nâng cao khả năng truy xuất thông tin, giảm rủi ro vi phạm quy định về hóa chất, đồng thời tăng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây cũng là cơ sở để các doanh nghiệp chủ động quản lý vòng đời sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn.

Việc áp dụng TCVN 13789:2023 không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của khách hàng quốc tế mà còn góp phần xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch. Ảnh minh họa

TCVN 13789:2023 hoàn toàn tương đương với IEC 62474:2020, quy định các yêu cầu đối với việc công bố vật liệu dùng cho các sản phẩm của ngành kỹ thuật điện và các sản phẩm sử dụng trong ngành kỹ thuật điện. Tiêu chuẩn được xây dựng nhằm tạo ra phương thức thống nhất để doanh nghiệp trao đổi thông tin về vật liệu và các chất có trong sản phẩm trên cơ sở đánh giá kỹ thuật, công bố của nhà cung cấp hoặc kết quả lấy mẫu, thử nghiệm.

Theo tiêu chuẩn, để một bản công bố vật liệu được coi là phù hợp với TCVN 13789:2023, doanh nghiệp phải sử dụng cơ sở dữ liệu của tiêu chuẩn, bao gồm danh mục các chất phải công bố (DSL), danh mục lớp vật liệu và định dạng trao đổi dữ liệu thống nhất. Đồng thời, bản công bố phải xác định rõ thẩm quyền của danh mục chất được sử dụng và phiên bản danh mục áp dụng.

TCVN 13789:2023 quy định hai hình thức công bố chính gồm công bố phù hợp và công bố thành phần. Trong đó, công bố phù hợp cung cấp thông tin ở cấp độ sản phẩm nhằm xác định sản phẩm có đáp ứng các yêu cầu đối với các chất cần quản lý hay không. Công bố thành phần đi sâu hơn khi cung cấp dữ liệu về các chất có trong vật liệu, từng bộ phận hoặc toàn bộ sản phẩm, tạo điều kiện cho việc đánh giá mức độ tuân thủ các quy định về hóa chất cũng như các yêu cầu của khách hàng.

Một trong những nội dung quan trọng của tiêu chuẩn là yêu cầu về thông tin vật liệu. Theo đó, khi vật liệu được công bố, doanh nghiệp phải xác định rõ vật liệu thuộc bộ phận nào của sản phẩm hoặc thuộc chính sản phẩm đó. Mỗi vật liệu cần được mô tả bằng tên theo các tiêu chuẩn quốc tế hoặc tên gọi được quốc tế công nhận, đồng thời phải kèm theo khối lượng hoặc tỷ lệ phần trăm khối lượng của vật liệu. Ngoài ra, mỗi vật liệu đều phải được gắn với lớp vật liệu tương ứng theo cơ sở dữ liệu của tiêu chuẩn.

Đối với công bố thành phần, tiêu chuẩn yêu cầu chỉ sử dụng một trong hai phương thức biểu thị khối lượng hoặc phần trăm khối lượng nhằm tránh phát sinh sai lệch dữ liệu. Việc công bố phải phản ánh đầy đủ sự hiện diện của các chất thuộc danh mục bắt buộc khi các chất này xuất hiện trong sản phẩm ở mức bằng hoặc cao hơn ngưỡng báo cáo và thuộc phạm vi ứng dụng cần công bố. Doanh nghiệp cũng có thể chủ động công bố các chất dưới ngưỡng hoặc các chất ngoài danh mục bắt buộc để nâng cao tính minh bạch của sản phẩm.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn quy định các chất hoặc nhóm chất có yêu cầu báo cáo bắt buộc phải được khai báo khi đạt ngưỡng quy định trong Danh mục chất phải công bố (DSL). Thông tin công bố cần thể hiện rõ vị trí của chất trong sản phẩm, tên chất, nhận dạng duy nhất và các thông tin liên quan theo định dạng thống nhất của tiêu chuẩn. Điều này giúp các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng sử dụng cùng một ngôn ngữ dữ liệu, giảm sai lệch trong quá trình trao đổi thông tin và nâng cao hiệu quả quản lý hóa chất.

Trong bối cảnh các quy định về môi trường và phát triển bền vững ngày càng được siết chặt trên phạm vi toàn cầu, tiêu chuẩn được xem là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu hội nhập và mở rộng thị trường xuất khẩu.

An Dương