TCVN 14433:2025 xác định fructan trong thức ăn công thức trẻ sơ sinh và sản phẩm dinh dưỡng người lớn

Trong những năm gần đây, thị trường thực phẩm dinh dưỡng tại Việt Nam phát triển nhanh chóng, đặc biệt ở nhóm thức ăn công thức dành cho trẻ sơ sinh và các sản phẩm dinh dưỡng cho người lớn. Cùng với xu hướng bổ sung chất xơ hòa tan nhằm hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường sức khỏe đường ruột, fructan – nhóm carbohydrate gồm inulin và fructooligosaccharide (FOS) ngày càng được sử dụng phổ biến trong công thức sản phẩm. Tuy nhiên, việc ghi nhãn chính xác hàm lượng fructan và kiểm soát chất lượng thành phần này đặt ra yêu cầu cao về phương pháp phân tích đáng tin cậy.

Thực tế cho thấy, nếu không có phương pháp xác định phù hợp, kết quả phân tích fructan có thể bị sai lệch do sự hiện diện đồng thời của các loại đường khác trong nền mẫu phức tạp như sữa bột, sản phẩm dinh dưỡng pha sẵn hay chế phẩm bổ sung. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tính minh bạch của thông tin ghi nhãn mà còn tác động đến quyền lợi người tiêu dùng, đặc biệt là trẻ sơ sinh – nhóm đối tượng nhạy cảm về dinh dưỡng.

Trước yêu cầu đó, TCVN 14433:2025 – Thức ăn công thức dành cho trẻ sơ sinh và sản phẩm dinh dưỡng dành cho người lớn – Xác định fructan – Phương pháp sắc ký trao đổi anion hiệu năng cao với detector đo dòng xung (HPAEC-PAD) sau khi xử lý bằng enzym đã được ban hành nhằm chuẩn hóa quy trình phân tích. Tiêu chuẩn này đưa ra phương pháp kỹ thuật cụ thể, bảo đảm độ chính xác, độ lặp lại và khả năng so sánh kết quả giữa các phòng thử nghiệm.

Việc ban hành TCVN 14433:2025 không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp trong kiểm soát chất lượng sản phẩm xuất khẩu mà còn nâng cao uy tín của hệ thống tiêu chuẩn quốc gia

Điểm cốt lõi của TCVN 14433:2025 là áp dụng kỹ thuật sắc ký trao đổi anion hiệu năng cao (HPAEC) kết hợp detector đo dòng xung (PAD). Đây là phương pháp hiện đại, có khả năng tách và định lượng các carbohydrate ở nồng độ thấp mà không cần dẫn xuất hóa học phức tạp. Tuy nhiên, trước khi tiến hành sắc ký, mẫu thử phải được xử lý bằng enzym chuyên biệt để loại bỏ các thành phần gây nhiễu và chuyển fructan thành các đơn vị đường đơn dễ định lượng.

Tiêu chuẩn hướng dẫn mẫu thực phẩm phải được xử lý cẩn thận để giữ nguyên hàm lượng fructan có trong sản phẩm. Sau đó, mẫu được xử lý bằng enzym chuyên biệt nhằm tách fructan khỏi các loại đường khác như tinh bột hay lactose, tránh gây sai lệch kết quả. Phần dung dịch thu được sẽ được phân tích bằng hệ thống sắc ký HPAEC-PAD, đây là một kỹ thuật hiện đại giúp tách riêng các phân tử đường và đo chính xác hàm lượng của chúng thông qua tín hiệu điện hóa. Nhờ đó, kết quả xác định fructan có độ nhạy và độ tin cậy cao.

Tiêu chuẩn cũng nêu rõ các yêu cầu về thiết bị, hóa chất, dung dịch chuẩn và điều kiện vận hành hệ thống sắc ký. Đặc biệt, việc xây dựng đường chuẩn và kiểm soát chất lượng nội bộ được nhấn mạnh nhằm bảo đảm kết quả phân tích có độ tin cậy cao. Các chỉ tiêu về độ lặp lại (repeatability) và độ tái lập (reproducibility) được nêu cụ thể, tạo cơ sở để các phòng thử nghiệm đánh giá năng lực phân tích của mình.

Một điểm đáng chú ý khác là tiêu chuẩn áp dụng cho cả thức ăn công thức dành cho trẻ sơ sinh và sản phẩm dinh dưỡng cho người lớn. Hai nhóm sản phẩm này có nền mẫu khác nhau, song đều đòi hỏi độ chính xác cao trong xác định thành phần chất xơ hòa tan. Việc thống nhất một phương pháp phân tích giúp cơ quan quản lý, doanh nghiệp sản xuất và tổ chức thử nghiệm có chung cơ sở kỹ thuật, hạn chế tranh chấp về kết quả kiểm nghiệm.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc ban hành TCVN 14433:2025 còn góp phần tiệm cận với các phương pháp phân tích tiên tiến đang được áp dụng trên thế giới. Điều này không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp trong kiểm soát chất lượng sản phẩm xuất khẩu mà còn nâng cao uy tín của hệ thống tiêu chuẩn quốc gia trong lĩnh vực thực phẩm. 

Về phía người tiêu dùng, tiêu chuẩn mới mang ý nghĩa bảo đảm tính minh bạch và an toàn. Khi hàm lượng fructan được xác định chính xác, thông tin trên nhãn sản phẩm sẽ phản ánh trung thực giá trị dinh dưỡng, giúp phụ huynh và người sử dụng có cơ sở lựa chọn phù hợp với nhu cầu sức khỏe.

An Dương