TCVN 14476-1:2025 về quy trình chuẩn hóa cho kỹ thuật hệ thống sản xuất

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ, tự động hóa và tích hợp hệ thống sản xuất đã trở thành xu hướng tất yếu đối với doanh nghiệp công nghiệp. Các nhà máy ngày càng ứng dụng robot, hệ thống điều khiển tự động, phần mềm quản lý sản xuất, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo nhằm tối ưu hóa năng suất, chất lượng và chi phí. Tuy nhiên, thực tế cho thấy quá trình triển khai các hệ thống này còn gặp nhiều khó khăn do thiếu sự thống nhất về phương pháp kỹ thuật và quy trình tích hợp.

Một trong những thách thức lớn hiện nay là sự phân mảnh trong thiết kế và vận hành hệ thống sản xuất. Nhiều doanh nghiệp sử dụng đồng thời các giải pháp công nghệ khác nhau, do nhiều nhà cung cấp khác nhau phát triển, dẫn đến thiếu tương thích về dữ liệu, quy trình và chỉ số đánh giá. Việc lập kế hoạch sản xuất, điều phối nguồn lực, theo dõi hiệu quả và quản lý thay đổi thường được thực hiện rời rạc, gây khó khăn trong vận hành và mở rộng hệ thống.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng và áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật mang tính tổng thể, làm cơ sở cho chuẩn hóa quy trình kỹ thuật hệ thống sản xuất, là yêu cầu cấp thiết. TCVN 14476-1:2025, tương đương ISO/TR 18828-1:2018, ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu này, đóng vai trò là phần mở đầu, cung cấp cái nhìn tổng quan cho toàn bộ chuỗi tiêu chuẩn về chuẩn hóa kỹ thuật hệ thống sản xuất trong tự động hóa công nghiệp.

Tiêu chuẩn TCVN 14476-1:2025 không đi sâu vào các yêu cầu kỹ thuật chi tiết của từng công đoạn, mà tập trung xây dựng khung tư duy và cấu trúc chuẩn hóa tổng thể. Mục tiêu chính của tiêu chuẩn là giúp các tổ chức, doanh nghiệp, kỹ sư hệ thống và nhà quản lý hiểu rõ cách tiếp cận chuẩn hóa trong kỹ thuật hệ thống sản xuất, từ đó áp dụng một cách nhất quán và có hệ thống.

Một nội dung quan trọng của tiêu chuẩn là xác định phạm vi và mục tiêu của chuẩn hóa kỹ thuật hệ thống sản xuất. Theo đó, chuẩn hóa không chỉ dừng lại ở thiết bị hay công nghệ riêng lẻ, mà bao trùm toàn bộ quá trình từ lập kế hoạch sản xuất, tổ chức luồng thông tin, đánh giá hiệu quả hoạt động đến quản lý các thay đổi trong sản xuất. Cách tiếp cận này giúp kết nối các thành phần kỹ thuật và quản lý vốn thường bị tách rời trong thực tế.

TCVN 14476-1:2025 cũng làm rõ vai trò của kỹ thuật hệ thống sản xuất trong môi trường tự động hóa hiện đại. Kỹ thuật hệ thống không chỉ là việc thiết kế các dây chuyền hay lựa chọn công nghệ, mà còn là quá trình phối hợp nhiều yếu tố như con người, thiết bị, phần mềm, dữ liệu và quy trình. Việc chuẩn hóa các yếu tố này giúp giảm sai sót, tăng tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích hợp các hệ thống mới.

Một điểm nhấn khác của tiêu chuẩn là việc giới thiệu cấu trúc tổng thể của bộ tiêu chuẩn TCVN 14476. Phần 1 đóng vai trò định hướng, mô tả mối liên hệ giữa các phần tiếp theo, bao gồm các nội dung về lập kế hoạch sản xuất liền mạch, luồng thông tin, các chỉ số hiệu quả trọng yếu (KPI) và quản lý thay đổi. Nhờ đó, người áp dụng có thể hình dung rõ cách các phần tiêu chuẩn bổ trợ lẫn nhau, tạo thành một hệ thống thống nhất thay vì những quy định rời rạc.

Tiêu chuẩn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của tính nhất quán trong luồng thông tin và dữ liệu. Trong các hệ thống sản xuất hiện đại, dữ liệu được tạo ra liên tục từ nhiều nguồn khác nhau. Nếu không có khung chuẩn hóa, dữ liệu có thể bị trùng lặp, sai lệch hoặc không thể khai thác hiệu quả. TCVN 14476-1:2025 định hướng cách tiếp cận nhằm đảm bảo dữ liệu được sử dụng nhất quán trong lập kế hoạch, điều hành và đánh giá sản xuất.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn đề cao việc đánh giá hiệu quả hoạt động thông qua các chỉ số phù hợp. Việc chuẩn hóa cách tiếp cận KPI trong kỹ thuật hệ thống sản xuất giúp doanh nghiệp đo lường đúng hiệu quả của các quyết định kỹ thuật và quản lý, từ đó có cơ sở khoa học để cải tiến liên tục. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu tối ưu hóa nguồn lực.

Về mặt quản lý, TCVN 14476-1:2025 cũng đặt nền móng cho quản lý thay đổi trong sản xuất. Thực tế cho thấy các hệ thống sản xuất thường xuyên phải điều chỉnh do thay đổi nhu cầu thị trường, công nghệ hoặc tổ chức. Việc thiếu chuẩn hóa trong quản lý thay đổi có thể dẫn đến gián đoạn sản xuất hoặc phát sinh rủi ro. Tiêu chuẩn hướng dẫn cách tiếp cận có hệ thống để kiểm soát và đánh giá tác động của các thay đổi này. Việc áp dụng tiêu chuẩn này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả tích hợp và vận hành hệ thống sản xuất, mà còn tạo tiền đề cho chuyển đổi số, phát triển sản xuất thông minh và bền vững trong dài hạn.

An Dương