TCVN 14542:2026 yêu cầu kiểm soát chất lượng phôi gỗ, bán thành phẩm dùng trong đồ gỗ

Trong sản xuất đồ gỗ, chất lượng nguyên liệu đầu vào có ảnh hưởng trực tiếp đến độ ổn định, hình dạng và chất lượng sản phẩm hoàn thiện. Với các loại phôi gỗ, thanh gỗ ghép hay bán thành phẩm đã được tạo hình, nếu chất lượng không đồng đều, độ ẩm không phù hợp hoặc vật liệu bị cong vênh, những vấn đề này có thể tiếp tục ảnh hưởng đến quá trình gia công và sử dụng sau đó.

Đặc biệt, phôi gỗ và bán thành phẩm có biên dạng định hình được sử dụng khá phổ biến trong sản xuất đồ gỗ nhưng không phải sản phẩm nào cũng có chất lượng giống nhau. Việc kiểm soát từ nguyên liệu, bề mặt, độ ẩm đến các mối nối và liên kết vì thế có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng sản phẩm đầu ra.

Trong bối cảnh đó, TCVN 14542:2026 – Phôi gỗ và bán thành phẩm có biên dạng định hình sử dụng trong các ứng dụng phi kết cấu - Các yêu cầu đưa ra những yêu cầu chung đối với nhóm sản phẩm này. Tiêu chuẩn do Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

TCVN 14542:2026 áp dụng đối với phôi gỗ và bán thành phẩm có biên dạng định hình dùng trong các ứng dụng phi kết cấu, bao gồm cả gỗ ghép thanh bằng keo và gỗ ghép ngón. Tiêu chuẩn áp dụng cho gỗ cây lá rộng và gỗ cây lá kim được sử dụng trong sản xuất đồ gỗ.

Theo tiêu chuẩn, phôi gỗ có thể hiểu là thanh gỗ xẻ bán thành phẩm hoặc các lớp gỗ mỏng được dán lại, có thể đã hoặc chưa được bào bề mặt, có hoặc không có mối ghép ngón, mối nối đầu. Trong khi đó, bán thành phẩm có biên dạng định hình là thanh gỗ xẻ hoặc gỗ ghép thanh được tạo thành với tiết diện có hình dạng cụ thể như chữ L, T hoặc Z. Việc xác định rõ nhóm sản phẩm giúp các cơ sở sản xuất có cơ sở thống nhất trong kiểm soát chất lượng, thay vì đánh giá chủ yếu dựa vào hình thức bên ngoài.

Một trong những nội dung đáng chú ý của tiêu chuẩn là yêu cầu về kích thước và hình dạng. Phôi gỗ, thanh gỗ và bán thành phẩm cần được kiểm soát để hạn chế những sai lệch có thể ảnh hưởng đến quá trình gia công, lắp ráp và sử dụng. Tiêu chuẩn cũng đề cập đến các dạng cong vênh thường gặp ở gỗ như cong mặt, cong cạnh và cong lòng máng. Đây là vấn đề không nhỏ trong thực tế sản xuất. Gỗ là vật liệu tự nhiên, có thể thay đổi theo điều kiện môi trường. Nếu phôi gỗ bị biến dạng quá mức, việc gia công tiếp theo có thể gặp khó khăn, đồng thời ảnh hưởng đến độ chính xác và tính ổn định của sản phẩm.

Bên cạnh hình dạng, độ ẩm của gỗ cũng là yếu tố được tiêu chuẩn quan tâm. TCVN 14542:2026 yêu cầu độ ẩm của thanh gỗ hoặc lô gỗ được xác định bằng các phương pháp phù hợp; trong trường hợp có tranh chấp, có thể sử dụng phương pháp được quy định trong tiêu chuẩn liên quan để xác định. Độ ẩm khi giao hàng được xác định theo thỏa thuận giữa người mua và người bán.

Việc kiểm soát độ ẩm có ý nghĩa đối với chất lượng và độ ổn định của gỗ trong quá trình sử dụng. Khi điều kiện sử dụng thay đổi, vật liệu gỗ có thể tiếp tục chịu tác động của môi trường. Vì vậy, việc xác định và kiểm soát độ ẩm ngay từ khâu giao nhận giúp các bên có cơ sở rõ ràng hơn khi đánh giá chất lượng.

Tiêu chuẩn cũng đưa ra yêu cầu đối với chất lượng bề mặt. Thanh gỗ xẻ và thanh bán thành phẩm có thể được bào hoặc chưa bào tùy theo thỏa thuận trong hợp đồng. Những đặc điểm, khuyết tật trên bề mặt được xem xét trong mối quan hệ với yêu cầu về kích thước và chất lượng sản phẩm.

Đối với chất lượng gỗ, mỗi bề mặt thanh gỗ phải đáp ứng một trong các hạng chất lượng được quy định. Trong trường hợp phát sinh tranh chấp, chất lượng của lô hoặc kiện hàng có thể được đánh giá theo quy trình liên quan đến tiêu chí đánh giá sự phù hợp của lô gỗ. Với các sản phẩm được tạo thành từ nhiều lớp hoặc nhiều thanh gỗ, chất lượng của mối nối và liên kết cũng là yếu tố cần được kiểm soát.

TCVN 14542:2026 yêu cầu đối với mối ghép ngón và mối nối đầu. Đối với sản phẩm dạng nhiều lớp, vị trí các mối nối giữa các lớp cần được bố trí phù hợp để hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng và độ ổn định của sản phẩm.

Đối với sản phẩm ghép dán, tiêu chuẩn cũng lưu ý đến sự tương thích giữa các loài gỗ khi kết hợp và yêu cầu phải chứng minh bằng thử nghiệm trong những trường hợp áp dụng. Chất lượng liên kết keo cần phù hợp với loại sản phẩm và điều kiện sử dụng cuối cùng. Những yêu cầu này cho thấy tiêu chuẩn không chỉ quan tâm đến từng thanh gỗ riêng lẻ mà còn hướng tới chất lượng của sản phẩm sau khi các thành phần được ghép, nối hoặc dán với nhau.

Một nội dung khác đáng chú ý là ghi nhãn. Theo TCVN 14542:2026, thông tin trên sản phẩm cần thể hiện những nội dung cơ bản như tên nhà sản xuất, phân loại sử dụng, phương pháp nhận biết lô sản xuất, viện dẫn tiêu chuẩn, hạng hoặc loại sản phẩm, tên loài gỗ, tên sản phẩm và tình trạng bề mặt. Việc ghi nhãn giúp nhận diện sản phẩm và lô sản xuất, đồng thời tạo thuận lợi cho quá trình kiểm soát chất lượng giữa nhà sản xuất, đơn vị phân phối và khách hàng.

An Dương