TCVN 14546:2025 về chỉ tiêu chất lượng cây thông giống để trồng rừng

Chất lượng cây giống luôn được xem là nền tảng quyết định sự thành công của mỗi cánh rừng. Một cây giống khỏe mạnh, có nguồn gốc rõ ràng và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật sẽ giúp tăng tỷ lệ sống sau khi trồng, sinh trưởng tốt và hạn chế rủi ro do sâu bệnh. Ngược lại, nếu sử dụng cây giống không đạt chất lượng, người trồng rừng có thể phải đối mặt với tình trạng cây phát triển kém, tỷ lệ chết cao, làm gia tăng chi phí chăm sóc và ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế cũng như mục tiêu phát triển rừng bền vững.

Trong bối cảnh nhu cầu trồng mới và phục hồi rừng ngày càng lớn, việc chuẩn hóa chất lượng cây giống trở thành yêu cầu cần thiết để bảo đảm hiệu quả của các chương trình phát triển lâm nghiệp.

Nhằm đáp ứng yêu cầu đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố TCVN 14546:2025 - Giống cây lâm nghiệp - Cây giống các loài thông, thay thế một số tiêu chuẩn trước đây. Tiêu chuẩn quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp kiểm tra đối với cây giống đủ điều kiện đưa vào trồng rừng.

Tiêu chuẩn được áp dụng đối với các loài thông phổ biến như Thông ba lá, Thông đuôi ngựa (Thông mã vĩ), Thông caribê và Thông nhựa được nhân giống bằng hạt; đồng thời áp dụng cho cây giống Thông caribê được nhân giống bằng hom.

Áp dụng tiêu chuẩn góp phần nâng cao năng suất lâm nghiệp. Ảnh minh họa

Một trong những nội dung được nhấn mạnh trong tiêu chuẩn là nguồn giống phải bảo đảm chất lượng và có xuất xứ rõ ràng. Theo đó, hạt giống hoặc vật liệu nhân giống phải được lấy từ các nguồn giống đã được công nhận như cây trội, lâm phần tuyển chọn, rừng giống hoặc vườn giống. Quy định này nhằm bảo đảm cây giống giữ được những đặc tính tốt về sinh trưởng, khả năng thích nghi và chất lượng di truyền.

Bên cạnh nguồn giống, TCVN 14546:2025 cũng đưa ra các yêu cầu đối với cây giống trước khi xuất vườn. Cây phải đạt độ tuổi phù hợp, phát triển cân đối, khỏe mạnh, cứng cáp và đáp ứng các chỉ tiêu chất lượng theo từng loài. Đặc biệt, cây giống không được có biểu hiện sâu bệnh hay bị tổn thương trong quá trình sản xuất và chăm sóc.

Tiêu chuẩn cũng yêu cầu bầu cây phải bảo đảm kích thước phù hợp để tạo điều kiện cho bộ rễ phát triển ổn định. Đây là yếu tố quan trọng giúp cây nhanh chóng thích nghi với điều kiện ngoài thực địa sau khi trồng, nâng cao tỷ lệ sống và khả năng sinh trưởng.

Không chỉ quy định các yêu cầu kỹ thuật, TCVN 14546:2025 còn hướng dẫn phương pháp kiểm tra chất lượng cây giống trước khi xuất vườn. Việc đánh giá được thực hiện thông qua hồ sơ nguồn giống, nhật ký sản xuất và kiểm tra trực tiếp các chỉ tiêu về hình thái, kích thước, tình trạng sinh trưởng và sức khỏe của cây. Quy trình kiểm tra được thực hiện trên các mẫu đại diện nhằm bảo đảm tính khách quan và phản ánh đúng chất lượng của cả lô cây giống.

Để thuận tiện cho việc quản lý và truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn yêu cầu mỗi lô cây giống khi xuất vườn phải có đầy đủ thông tin về cơ sở sản xuất, nguồn giống, lô hạt giống (nếu có), các chỉ tiêu chất lượng, thời điểm xuất vườn và thời gian trồng. Đây là cơ sở để các đơn vị sản xuất, chủ rừng và cơ quan quản lý kiểm soát chất lượng cây giống trong toàn bộ quá trình cung ứng.

Ngoài ra, tiêu chuẩn cũng lưu ý việc vận chuyển cây giống phải bảo đảm điều kiện thông thoáng, hạn chế va đập, tránh làm hư hỏng bầu hoặc gây tổn thương cho cây. Mặc dù là khâu cuối trước khi đưa cây ra hiện trường, vận chuyển đúng cách có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì chất lượng cây giống và nâng cao khả năng thích nghi sau khi trồng.

Việc ban hành TCVN 14546:2025 góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn đối với giống cây lâm nghiệp, tạo cơ sở thống nhất cho hoạt động sản xuất, kiểm tra và sử dụng cây giống. Đồng thời, tiêu chuẩn cũng hướng tới nâng cao chất lượng rừng trồng ngay từ khâu chọn giống, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực, nâng cao năng suất lâm nghiệp và thúc đẩy phát triển rừng theo hướng bền vững.

An Dương