TCVN 14613:2026 về bình đun nước nóng công nghệ bơm nhiệt dùng điện

Nhu cầu sử dụng nước nóng trong gia đình ngày càng gắn với yêu cầu tiết kiệm điện và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Bên cạnh bình nước nóng điện truyền thống, thiết bị sử dụng công nghệ bơm nhiệt đang được quan tâm nhờ khả năng khai thác nhiệt từ không khí để làm nóng nước, qua đó giảm sự phụ thuộc vào điện năng trực tiếp trong quá trình gia nhiệt.

Tuy nhiên, để đánh giá khả năng tiết kiệm điện của thiết bị, không thể chỉ dựa vào quảng cáo hoặc công suất ghi trên nhãn sản phẩm. Hiệu quả sử dụng năng lượng cần được xác định thông qua phương pháp thử nghiệm có điều kiện cụ thể, bảo đảm kết quả phản ánh khả năng cung cấp nước nóng và lượng điện năng tiêu thụ trong quá trình vận hành.

Trước yêu cầu đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14613:2026 về bình đun nước nóng công nghệ bơm nhiệt dùng trong gia đình. Tiêu chuẩn được công bố theo Quyết định số 2394/QĐ-BKHCN ngày 12/5/2026.

Đánh giá hiệu suất năng lượng đối với bình nước nóng công nghệ bơm nhiệt theo tiêu chuẩn giúp nâng cao chất lượng sản phẩm. Ảnh minh họa

Theo TCVN 14613:2026, tiêu chuẩn áp dụng đối với bình đun nước nóng công nghệ bơm nhiệt sử dụng điện, loại có dự trữ, dung tích không lớn hơn 320 lít, phục vụ nhu cầu sử dụng trong gia đình và các mục đích tương tự. Nội dung trọng tâm là quy định phương pháp xác định hiệu suất năng lượng của thiết bị.

Tiêu chuẩn không áp dụng đối với dụng cụ đun nước nóng để uống, bình đun nước nóng sử dụng nguồn năng lượng khác như năng lượng mặt trời, bình đun nước nóng truyền thống, bình đun nước nóng thông minh và thiết bị không có hệ thống cách nhiệt. 

Một nội dung đáng chú ý là hiệu suất năng lượng được xác định dựa trên mối tương quan giữa năng lượng hữu ích mà thiết bị cung cấp dưới dạng nước nóng và lượng điện tiêu thụ trong một ngày theo biên dạng tải tương ứng. Nói cách khác, việc đánh giá không chỉ xem xét thiết bị tiêu thụ bao nhiêu điện mà còn phải tính đến lượng nước nóng đáp ứng được nhu cầu sử dụng.

Để bảo đảm kết quả có tính so sánh, tiêu chuẩn quy định các điều kiện đo và cách chuẩn bị thiết bị trước khi thử nghiệm. Bình nước nóng phải được lắp đặt, hiệu chỉnh theo hướng dẫn của nhà sản xuất và tiêu chuẩn viện dẫn TCVN 13854-1:2023 về thử và xác định thông số tính năng của bơm nhiệt đun nước.

Kết quả được tính toán từ lượng năng lượng hữu ích của nước nóng cung cấp và điện năng tiêu thụ tương ứng. Qua đó, phòng thử nghiệm có cơ sở xác định hiệu suất năng lượng của từng thiết bị theo cùng phương pháp đánh giá.

Bên cạnh phương pháp thử nghiệm, TCVN 14613:2026 cũng quy định những thông tin tối thiểu cần có trong báo cáo thử nghiệm. Trong đó, phải thể hiện dung tích danh định do nhà sản xuất công bố, lượng điện năng tiêu thụ đo được, tổng năng lượng hữu ích theo biên dạng tải đã lựa chọn và kết quả hiệu suất năng lượng của thiết bị.

Việc quy định rõ nội dung báo cáo giúp kết quả thử nghiệm có căn cứ đối chiếu, đồng thời hạn chế tình trạng đánh giá hiệu quả thiết bị dựa trên những thông tin không đầy đủ. Đây cũng là cơ sở để các đơn vị thử nghiệm, nhà sản xuất và các bên liên quan có cách tiếp cận thống nhất khi xác định hiệu suất năng lượng của bình nước nóng bơm nhiệt.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chi phí điện năng trong sinh hoạt, việc có phương pháp thử nghiệm thống nhất mang ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và đánh giá sản phẩm. Đối với doanh nghiệp, đây là cơ sở kỹ thuật để kiểm tra, hoàn thiện thiết kế, cải tiến sản phẩm và cung cấp thông tin về hiệu quả sử dụng năng lượng. Đối với đơn vị thử nghiệm, tiêu chuẩn tạo căn cứ thực hiện việc đo lường, đánh giá theo quy trình thống nhất.

Với người tiêu dùng, kết quả xác định hiệu suất năng lượng có thể góp phần cung cấp thêm thông tin khi lựa chọn thiết bị, thay vì chỉ quan tâm đến giá bán, dung tích bình hoặc công suất hoạt động. Tuy nhiên, cần phân biệt tiêu chuẩn phương pháp thử nghiệm với quy định bắt buộc về dán nhãn năng lượng hoặc điều kiện lưu thông sản phẩm. TCVN 14613:2026 tập trung vào cách xác định hiệu suất, không tự đặt ra mức hiệu suất tối thiểu cho thiết bị.

An Dương