Thúc đẩy quản lý đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh

Tham dự hội thảo, về phía Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (TCĐLCL) Quốc gia có ông Nguyễn Tùng Lâm – Viện trưởng Viện Năng suất Việt Nam, cùng đại diện các đơn vị trực thuộc Ủy ban. Về phía APO, có TS. Khoh Soo Beng, Trưởng nhóm Malaysia tham gia Ban kỹ thuật ISO/TC 279 về Quản lý đổi mới sáng tạo, ông Azim bin Pawanchik, Giám đốc, Công ty tư vấn Alpha Catalyst Malaysia - Chuyên gia của APO.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Tùng Lâm – Viện trưởng Viện Năng suất Việt Nam cho biết, hội thảo được tổ chức nhằm chia sẻ kiến thức, cập nhật thông tin về Bộ tiêu chuẩn ISO 56000 và những nội dung liên quan đến quản lý đổi mới sáng tạo. Đây cũng là dịp để các đại biểu, chuyên gia và doanh nghiệp trao đổi kinh nghiệm, thảo luận những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tiếp cận và áp dụng tiêu chuẩn vào thực tiễn.

Ông Nguyễn Tùng Lâm – Viện trưởng Viện Năng suất Việt Nam.

Chia sẻ tại hội thảo về quản lý đổi mới sáng tạo và Bộ tiêu chuẩn ISO 56000, TS. Khoh Soo Beng, Trưởng nhóm Malaysia tham gia Ban kỹ thuật ISO/TC 279 về Quản lý đổi mới sáng tạo cho biết, đổi mới sáng tạo không đơn thuần là tạo ra ý tưởng hay sản phẩm mới mà phải mang lại giá trị được công nhận. Theo ISO 56001:2024, đổi mới sáng tạo là một thực thể mới hoặc được thay đổi nhằm tạo ra hoặc phân phối lại giá trị.

Để làm rõ khái niệm này, TS. Khoh Soo Beng giới thiệu mô hình NPV gồm ba yếu tố: Ý tưởng mới (Novel Idea), Mục đích (Purpose) và Giá trị (Value). Một ý tưởng cần có tính mới, hướng tới giải quyết nhu cầu hoặc vấn đề cụ thể và tạo ra giá trị về kinh tế, xã hội, chức năng hoặc cảm xúc.

Theo TS. Khoh Soo Beng, phát minh là việc tạo ra giải pháp mới, còn đổi mới sáng tạo đòi hỏi giải pháp đó phải được hiện thực hóa thành giá trị. Vì vậy, doanh nghiệp không nên phụ thuộc vào ý tưởng của một cá nhân mà cần xây dựng hệ thống đổi mới có sự tham gia của lãnh đạo và toàn thể nhân sự, gắn với chiến lược và quy trình rõ ràng.

TS. Khoh Soo Beng giới thiệu quy trình đổi mới gồm năm giai đoạn: xác định cơ hội; hình thành ý tưởng; thẩm định ý tưởng; phát triển giải pháp và triển khai giải pháp. Quy trình này có thể áp dụng ở cấp doanh nghiệp, hệ sinh thái và quốc gia, với sự phối hợp giữa doanh nghiệp, đối tác, trường đại học và các bên liên quan.

Giới thiệu về Bộ tiêu chuẩn ISO 56000, TS. Khoh Soo Beng nhấn mạnh vai trò của ISO 56001:2024 và ISO 56002:2019. Trong đó, ISO 56001 quy định các yêu cầu thiết lập, triển khai, duy trì và cải tiến hệ thống quản lý đổi mới sáng tạo; ISO 56002 cung cấp hướng dẫn xây dựng hệ thống, tập trung vào vai trò lãnh đạo, chiến lược, văn hóa đổi mới và quá trình tạo ra giá trị. Bộ tiêu chuẩn còn bao gồm các hướng dẫn về quản lý quan hệ đối tác đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ, thông tin chiến lược, quản lý ý tưởng và đo lường hoạt động đổi mới.

TS. Khoh Soo Beng, Trưởng nhóm Malaysia tham gia Ban kỹ thuật ISO/TC 279 về Quản lý đổi mới sáng tạo.

TS. Khoh Soo Beng cũng giới thiệu tám nguyên tắc quản lý đổi mới sáng tạo, trong đó nhấn mạnh việc hiện thực hóa giá trị, vai trò lãnh đạo, định hướng chiến lược, xây dựng văn hóa đổi mới, khai thác thông tin, quản lý sự không chắc chắn và tiếp cận theo hệ thống.

Để triển khai ISO 56001, doanh nghiệp có thể thực hiện sáu bước: lãnh đạo cam kết; đánh giá thực trạng; thiết kế hệ thống; triển khai thí điểm; tích hợp vào hoạt động tổ chức; đánh giá và xem xét hệ thống. Theo TS. Khoh Soo Beng, doanh nghiệp nên bắt đầu từ những sáng kiến đổi mới thực tế, không chỉ tập trung hoàn thiện hồ sơ, tài liệu; đồng thời tận dụng các hệ thống quản lý và chương trình năng suất hiện có để tránh triển khai rời rạc.

TS. Khoh Soo Beng nhấn mạnh, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giá trị, được dẫn dắt bởi lãnh đạo và chiến lược, có hệ thống để duy trì và đánh giá hiệu quả. Khi được tích hợp vào hoạt động thường xuyên, đổi mới sáng tạo sẽ trở thành năng lực của tổ chức, góp phần nâng cao năng suất và thúc đẩy tăng trưởng dài hạn.

Tại hội thảo, chia sẻ liên quan đến quản lý đổi mới sáng tạo và cải thiện năng suất dựa trên đổi mới: Kinh nghiệm thực tiễn và một số nghiên cứu điển hình, ông Azim bin Pawanchik, Giám đốc Công ty tư vấn Alpha Catalyst Malaysia - Chuyên gia của APO cho biết, đổi mới sáng tạo không chỉ là việc hình thành ý tưởng hay phát triển sản phẩm mới mà còn là quá trình thay đổi có định hướng nhằm tạo ra giá trị. Giá trị đó có thể đến từ sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh, công nghệ, quy trình nội bộ, hoạt động tiếp thị và năng lực của tổ chức.

Theo ông Azim bin Pawanchik, để đổi mới sáng tạo mang lại hiệu quả, doanh nghiệp cần có phương pháp quản lý phù hợp, thay vì chỉ dừng lại ở việc khuyến khích ý tưởng. Quá trình này cần được triển khai có hệ thống, từ nhận diện vấn đề đến phát triển giải pháp, thử nghiệm và đánh giá kết quả.

Ông Azim bin Pawanchik giới thiệu quy trình InnovAsian gồm bốn giai đoạn. Trong đó, giai đoạn đầu tiên là hình thành ý tưởng, tập trung xác định nhu cầu, vấn đề hoặc thách thức cần giải quyết. Tiếp đó, doanh nghiệp cần sáng tạo và tìm kiếm các phương án khác nhau để giải quyết vấn đề. Ở giai đoạn chuyển hóa ý tưởng, các giải pháp được lựa chọn sẽ trải qua quá trình thử nghiệm thông qua mô hình sơ bộ, mẫu thử hoặc dự án thí điểm nhằm đánh giá tính khả thi và nhận diện rủi ro. Cuối cùng là kết nối giải pháp với khách hàng, thị trường để tạo ra tác động và giá trị thực tế.

Ông Azim bin Pawanchik cũng đề cập đến tiêu chuẩn ISO 56002:2019 về hệ thống quản lý đổi mới sáng tạo. Theo đó, tổ chức cần xây dựng môi trường và văn hóa khuyến khích đổi mới, gắn hoạt động này với vai trò lãnh đạo, chiến lược, việc nhận diện nhu cầu và quy trình tạo ra giá trị.

Ông Azim bin Pawanchik, Giám đốc Công ty tư vấn Alpha Catalyst Malaysia - Chuyên gia của APO.

Để minh họa cho hiệu quả của quản lý đổi mới sáng tạo, ông Azim bin Pawanchik chia sẻ một số kinh nghiệm tại Malaysia. Tiêu biểu là Chỉ số Đổi mới doanh nghiệp quốc gia (NCII) gồm 32 tiêu chí đánh giá, được xây dựng cùng 17 tổ chức lớn và đưa vào sử dụng từ năm 2014. Công cụ này đã được hơn 800 doanh nghiệp sử dụng.

Một ví dụ khác là chương trình đổi mới sáng tạo mở do Alpha Catalyst phối hợp với MDeC triển khai giai đoạn 2011–2013, kết nối 57 doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp với bốn tổ chức lớn, tạo cơ hội trao đổi và phát triển các giải pháp đổi mới.

Từ những kinh nghiệm này, ông Azim bin Pawanchik giới thiệu lộ trình thúc đẩy đổi mới sáng tạo gồm bảy bước: xác định lĩnh vực cần đổi mới; thu thập và lựa chọn ý tưởng; xây dựng mô hình thử nghiệm sơ bộ; phát triển mẫu thử; triển khai thí điểm; tổ chức sản xuất hoặc triển khai trên quy mô rộng; cuối cùng là phân tích tác động.

Theo ôngAzim bin Pawanchik, đổi mới sáng tạo cần được xem là quá trình liên tục, có định hướng và khả năng đo lường. Khi được quản lý bài bản, doanh nghiệp không chỉ cải thiện cách thức hoạt động mà còn có thể tạo ra giá trị lớn hơn, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.

Toàn cảnh hội thảo.

Trong khuôn khổ hội thảo cũng đã diễn ra phần trao đổi, thảo luận giữa các đại biểu tham dự về cơ hội và thách thức khi áp dụng ISO 56000 tại Việt Nam.

 Hà My