TP.HCM muốn biến quan hệ hữu nghị thành những kết quả 'đo đếm được'

Sáng ngày 11/9, Đối thoại Hữu nghị TP.HCM lần thứ 3 năm 2026 (Ho Chi Minh City Friendship Dialogue 2026 - FD 2026) diễn ra tại Vũng Tàu, TP.HCM, với chủ đề “Đối ngoại địa phương: Động lực cho đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bền vững”.

Đây là diễn đàn ngoại giao đa phương cấp địa phương do UBND TP.HCM chủ trì tổ chức. Các hoạt động chính thức gồm Hội nghị Thị trưởng và hai phiên thảo luận chuyên đề về hợp tác thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển cảng biển - logistics.

FD 2026 thu hút gần 500 đại biểu trong nước và quốc tế, trong đó có 35 đoàn đại biểu các địa phương, tổ chức, đối tác quốc tế đến từ 4 châu lục; cùng đại diện các cơ quan lãnh sự, chuyên gia kinh tế - tài chính, khoa học - công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, quốc tế.

Lãnh đạo các nước, bộ, ngành trong nước và quốc tế chụp hình lưu niệm tại lễ Khai mạc Đối thoại Hữu nghị TP.HCM lần thứ 3 năm 2026. Ảnh: BTC

Chuyển quan hệ đối ngoại thành nguồn lực phát triển

Phát biểu tại phiên khai mạc, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Hoàng Long đánh giá chủ đề của FD 2026 thể hiện tinh thần tiên phong, chủ động và sự nhạy bén của TP.HCM trước những chuyển động nhanh chóng của tình hình quốc tế, khu vực.

Theo Thứ trưởng, một yêu cầu thiết thực của công tác đối ngoại địa phương và hội nhập quốc tế trong bối cảnh mới là chuyển hóa mạng lưới đối tác hữu nghị, kết nối quốc tế rộng lớn thành nguồn lực, cơ hội và động lực cụ thể cho phát triển. Đây không chỉ là vấn đề của TP.HCM mà còn là mối quan tâm chung của nhiều địa phương trong và ngoài nước.

Ông Nguyễn Hoàng Long cho biết, Bộ Ngoại giao xác định là “đối tác đồng hành phát triển” của các địa phương, lấy người dân, địa phương và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Việc đồng hành không chỉ dừng ở mở rộng quan hệ mà ngày càng đi sâu vào tìm kiếm cơ hội, kết nối đối tác, huy động nguồn lực và tháo gỡ những vấn đề cụ thể cho địa phương.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Hoàng Long. Ảnh: BTC

Thứ trưởng kỳ vọng các khuôn khổ quan hệ đã được thiết lập, nâng cấp phải được cụ thể hóa bằng chương trình hành động và dự án có kết quả đo đếm được. Quan hệ tin cậy, các thỏa thuận song phương và mạng lưới kết nối đa phương sẽ có sức sống mạnh mẽ hơn khi gắn với những lợi ích thiết thực, thông qua chia sẻ tri thức, kết nối công nghệ, mở rộng cơ hội đầu tư và thị trường.

Đồng thời, ngoại giao phục vụ phát triển cần đi vào chiều sâu, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo; tạo điều kiện để địa phương, doanh nghiệp và người dân trở thành chủ thể trực tiếp tham gia, thụ hưởng thành quả của hội nhập quốc tế.

“Trên nền tảng quan hệ hữu nghị hợp tác, tôi xin đề nghị các địa phương, doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế phát huy vai trò tiên phong và tinh thần đổi mới sáng tạo, mạnh mẽ thay đổi tư duy và phương thức hợp tác, chuyển đổi mô hình từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao sang cùng phát triển”, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long nhấn mạnh.

“Hợp tác không chỉ là lựa chọn”

Tại Hội nghị Thị trưởng trong khuôn khổ FD 2026, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà dẫn nhận định của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF): “Các thành phố là động lực của nền kinh tế toàn cầu và là nơi tập trung ngày càng đông dân số thế giới. Nếu muốn cải thiện tình hình thế giới, cần bắt đầu từ chính các thành phố”.

Theo ông Hà, trong bối cảnh những thách thức toàn cầu ngày càng phức tạp, khó lường, các đô thị đóng vai trò ngày càng quan trọng trong kiến tạo động lực phát triển mới. Đây là nơi tập trung nguồn lực, tri thức, thành tựu khoa học - công nghệ và những hoạt động kinh tế năng động.

TP.HCM xác định việc tăng cường nội lực, nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế phải đi cùng với mở rộng hợp tác quốc tế, qua đó khai thác hiệu quả nguồn vốn, tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và các chuẩn mực tiên tiến phục vụ phát triển.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà phát biểu khai mạc tại Hội nghị Thị trưởng. Ảnh: BTC

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM, đối ngoại và hội nhập quốc tế ngày nay không chỉ dừng ở duy trì quan hệ hữu nghị hay mở rộng giao lưu mà đã trở thành một phương thức phát triển quan trọng của địa phương. Nếu đối ngoại cấp quốc gia tạo lập khuôn khổ và điều kiện thuận lợi, địa phương là nơi chuyển hóa những cơ hội đó thành chương trình, dự án và giá trị cụ thể.

“Thực tế đã chứng minh, không một đô thị hay địa phương đơn lẻ nào có thể tự mình giải quyết mọi vấn đề phát triển. Bởi vậy, hợp tác không chỉ là lựa chọn, mà là nền tảng quyết định vận mệnh và tương lai bền vững của mọi quốc gia”, ông Nguyễn Lộc Hà khẳng định.

Từ đó, TP.HCM đặt ra những vấn đề trọng tâm tại Hội nghị Thị trưởng: làm thế nào phát huy vai trò của chính quyền địa phương trong tổng thể chính sách đối ngoại quốc gia; làm thế nào để các mạng lưới đa phương cấp địa phương tạo ra giá trị thực chất thay vì chỉ dừng ở gặp gỡ, trao đổi thông tin; và làm thế nào chuyển hóa quan hệ hữu nghị, thỏa thuận, cam kết chính trị thành những hoạt động cụ thể, có kết quả đo lường được.

Từ đối thoại đến những hợp tác cụ thể

Tại hội nghị, 11 bài tham luận của lãnh đạo các địa phương quốc tế được trình bày, bên cạnh các phát biểu ghi hình của lãnh đạo Vùng Đô thị Liverpool (Anh), thành phố Leipzig (Đức), tỉnh Aichi (Nhật Bản) và thành phố San Francisco (Hoa Kỳ).

Từ thực tiễn quản trị, các địa phương quốc tế đưa ra nhiều định hướng hợp tác với TP.HCM.

Các địa phương của Lào gồm Champasak, Viêng Chăn, Xiêng Khoảng, Hủa Phăn và các địa phương Campuchia gồm Kratie, Phnom Penh, Siem Reap nhấn mạnh quan hệ hữu nghị đặc biệt, đồng thời đề xuất thúc đẩy hợp tác về hạ tầng, nông nghiệp, thương mại biên giới, du lịch và giao lưu nhân dân.

Đồng thời, các địa phương của Cuba gồm Santiago de Cuba, Artemisa đề xuất mở rộng hợp tác trong y tế, công nghệ sinh học và nông nghiệp.

Trong khi đó, Tokyo (Nhật Bản), Palmerston North (New Zealand), Košice (Slovakia) và tỉnh Rostov (Nga) chia sẻ kinh nghiệm, giải pháp về quản trị đô thị hiện đại, chuyển đổi xanh, ứng phó biến đổi khí hậu, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, đồng thời hướng tới mở rộng cơ hội đầu tư và thương mại song phương với TP.HCM.

Một trong những kết quả nổi bật của Hội nghị Thị trưởng là các bên nhất trí ủng hộ sáng kiến nghiên cứu cơ chế hợp tác đa phương giữa các thành phố cảng trong mạng lưới Thành phố hữu nghị.

Khi được hình thành, cơ chế này sẽ là diễn đàn thường xuyên để các đô thị cảng thành viên trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ dữ liệu, mở rộng liên kết và phối hợp, hướng tới đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững thế hệ mới.

Kết thúc Hội nghị Thị trưởng, các đại biểu thông qua Tuyên bố Đối thoại Hữu nghị TP.HCM lần thứ 3 năm 2026, ghi nhận vai trò ngày càng quan trọng của đối ngoại địa phương trong tổng thể chính sách đối ngoại quốc gia.

Các bên đồng thời thống nhất giao cơ quan đầu mối của TP.HCM và các địa phương phối hợp xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, hướng tới Đối thoại Hữu nghị TP.HCM lần thứ 4 vào năm 2028.

 Kim Thoa