Trung Quốc lần đầu ban hành tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc về an toàn xe tự lái

Trung Quốc đang tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho ngành công nghiệp ô tô thông minh khi Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin (MIIT) chính thức công bố tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc "Yêu cầu an toàn đối với hệ thống lái tự động của phương tiện kết nối thông minh". Đây là lần đầu tiên nước này ban hành một tiêu chuẩn bắt buộc chuyên biệt về an toàn dành cho hệ thống lái tự động, đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn thử nghiệm và khuyến nghị kỹ thuật sang quản lý bằng quy định pháp lý có tính ràng buộc.

Theo kế hoạch, tiêu chuẩn sẽ có hiệu lực từ tháng 7/2027 và được áp dụng đối với các phương tiện chở người và chở hàng được trang bị hệ thống lái tự động cấp độ 3 (L3) và cấp độ 4 (L4), ngoại trừ các hệ thống đỗ xe tự động. Việc ban hành tiêu chuẩn được kỳ vọng sẽ tạo ra bộ tiêu chí thống nhất để đánh giá, kiểm định và cấp phép cho các phương tiện tự lái trước khi được đưa vào lưu thông trên đường.

Trung Quốc vừa công bố tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc đầu tiên về an toàn đối với hệ thống lái tự động

Điểm nổi bật của tiêu chuẩn là yêu cầu các nhà sản xuất phải xây dựng một hệ thống bảo đảm an toàn toàn diện cho phương tiện tự lái. Không chỉ tập trung vào khả năng điều khiển của phần mềm, tiêu chuẩn còn yêu cầu toàn bộ hệ thống, từ cảm biến, thuật toán xử lý, phần cứng, phần mềm cho đến cơ chế phản ứng trong các tình huống bất thường, đều phải được thiết kế và kiểm chứng nhằm bảo đảm mức độ an toàn cao nhất trong suốt quá trình vận hành.

Đặc biệt, tiêu chuẩn quy định hiệu suất an toàn của hệ thống lái tự động phải đạt tối thiểu tương đương một người lái xe có đầy đủ năng lực và luôn tập trung khi điều khiển phương tiện. Đồng thời, hệ thống không được tạo ra những rủi ro mất an toàn bất hợp lý đối với người ngồi trên xe cũng như các phương tiện và người tham gia giao thông xung quanh. Đây được xem là nguyên tắc cốt lõi để đánh giá khả năng vận hành của xe tự lái trong điều kiện thực tế.

Đối với các cấp độ tự lái, tiêu chuẩn tập trung vào hai mức đang được nhiều hãng xe hướng tới thương mại hóa. Trong đó, xe tự lái cấp độ 3 (L3) cho phép hệ thống đảm nhiệm phần lớn nhiệm vụ điều khiển trong những điều kiện xác định, nhưng người lái vẫn phải sẵn sàng tiếp quản khi được yêu cầu. Với cấp độ 4 (L4), phương tiện có thể tự vận hành hoàn toàn trong phạm vi điều kiện hoạt động đã được xác định mà không cần sự can thiệp thường xuyên của con người.

Một điểm đáng chú ý khác là tiêu chuẩn mới được xây dựng trên cơ sở nâng cấp GB/T 44721-2024 – tiêu chuẩn quốc gia mang tính khuyến nghị trước đây về an toàn hệ thống lái tự động. Việc chuyển đổi từ tiêu chuẩn khuyến nghị (GB/T) sang tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc (GB) đồng nghĩa các yêu cầu kỹ thuật và an toàn không còn mang tính tham khảo mà trở thành điều kiện bắt buộc đối với các doanh nghiệp muốn đưa xe tự lái L3 và L4 ra thị trường Trung Quốc.

Động thái này phản ánh cách tiếp cận mới của Trung Quốc trong quản lý phương tiện tự hành: khuyến khích đổi mới công nghệ nhưng đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu. Khi cuộc cạnh tranh toàn cầu về xe tự lái ngày càng quyết liệt, việc thiết lập một bộ tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc không chỉ giúp thống nhất yêu cầu kỹ thuật giữa các nhà sản xuất mà còn tạo nền tảng để cơ quan quản lý kiểm soát chất lượng, giảm thiểu rủi ro và nâng cao niềm tin của người tiêu dùng đối với công nghệ xe tự lái.

Giới chuyên môn nhận định, cùng với sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo và phương tiện kết nối thông minh, việc ban hành tiêu chuẩn an toàn bắt buộc là bước đi tất yếu để cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và quản lý rủi ro. Đây cũng được xem là nền tảng quan trọng giúp Trung Quốc thúc đẩy thương mại hóa xe tự lái theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững trong giai đoạn tới.

Bảo Linh