Trung Quốc thành lập Ủy ban Kỹ thuật tiêu chuẩn hóa thông tin lượng tử

Với mục tiêu tiên phong trên toàn thế giới trong các ngành công nghệ, Trung Quốc đang chuyển trọng tâm từ các thành tựu nghiên cứu sang xây dựng hệ thống tiêu chuẩn phục vụ phát triển công nghiệp. Mới đây, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc (MIIT) đã chính thức thành lập Ủy ban Kỹ thuật tiêu chuẩn hóa thông tin lượng tử tại Bắc Kinh, mở ra giai đoạn mới trong quá trình hoàn thiện khung tiêu chuẩn cho ngành công nghiệp lượng tử.

Theo thông tin được công bố, Ủy ban mới có nhiệm vụ xây dựng, sửa đổi và hoàn thiện các tiêu chuẩn ngành liên quan đến bốn lĩnh vực trọng tâm gồm: Công nghệ thông tin lượng tử cơ bản và dùng chung; Điện toán lượng tử (Quantum Computing); Truyền thông lượng tử (Quantum Communication) và Đo lường lượng tử chính xác (Quantum Precision Measurement). Ban thư ký của Uỷ ban được đặt tại Viện Hàn lâm Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc (CAICT).

 Bước tiến này thể hiện tham vọng gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trong quá trình xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế của lĩnh vực công nghệ

Tiêu chuẩn được xem là nền tảng cho ngành công nghiệp lượng tử

Khác với việc chỉ tập trung vào nghiên cứu khoa học, việc thành lập một cơ quan chuyên trách về tiêu chuẩn hóa cho thấy Trung Quốc đang hướng đến xây dựng nền tảng chung để các doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà phát triển có thể cùng phát triển hệ sinh thái lượng tử trên một "ngôn ngữ kỹ thuật" thống nhất.

Theo MIIT, tiêu chuẩn sẽ đóng vai trò định hướng, dẫn dắt và tạo nền tảng cho sự phát triển chất lượng cao của ngành công nghiệp lượng tử, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng khi Trung Quốc xác định công nghệ lượng tử là một trong các ngành công nghiệp tương lai cần ưu tiên phát triển trong năm 2026, cùng với năng lượng tương lai, trí tuệ nhân tạo hiện thân, giao diện não - máy tính và công nghệ 6G.

Giới chuyên gia nhận định, trong các ngành công nghệ mới nổi, việc xây dựng tiêu chuẩn ngay từ giai đoạn đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi tiêu chuẩn sẽ quyết định khả năng tương thích giữa các hệ thống, tạo điều kiện cho thương mại hóa công nghệ và giảm chi phí triển khai trên quy mô lớn.

Không thay thế tiêu chuẩn quốc gia mà bổ sung cho hệ thống hiện có

Ủy ban Kỹ thuật tiêu chuẩn hóa thông tin lượng tử mới không thay thế Ủy ban Tiêu chuẩn hóa quốc gia SAC/TC578 về điện toán lượng tử và đo lường lượng tử, vốn trực thuộc Cơ quan Quản lý Tiêu chuẩn hóa Trung Quốc (SAC).

Trước đó, SAC/TC578 đã ban hành một số tiêu chuẩn quốc gia đầu tiên trong lĩnh vực lượng tử. Năm 2024, cơ quan này công bố các tiêu chuẩn về thuật ngữ trong đo lường lượng tử. Đến năm 2025, tiếp tục ban hành các tiêu chuẩn liên quan đến nền tảng dịch vụ điện toán lượng tử, phương pháp đánh giá hiệu năng (benchmarking) và hệ thống siêu lạnh phục vụ máy tính lượng tử siêu dẫn.

Trong khi đó, ủy ban mới của MIIT hoạt động ở cấp tiêu chuẩn ngành, với phạm vi rộng hơn khi bao gồm cả truyền thông lượng tử và đo lường lượng tử chính xác. Đặc biệt, điều lệ thành lập của Uỷ ban cũng nhấn mạnh nhiệm vụ tham gia xây dựng các quy tắc và tiêu chuẩn quốc tế - điểm khác biệt đáng chú ý so với SAC/TC578. Việc ban thư ký được đặt tại CAICT cũng phản ánh vai trò ngày càng lớn của tổ chức này trong hệ thống xây dựng tiêu chuẩn công nghệ của Trung Quốc.

CAICT hiện là cơ quan nghiên cứu trực thuộc MIIT, đồng thời điều hành Liên minh Công nghiệp Thông tin lượng tử Trung Quốc với hơn 100 tổ chức thành viên. Trước đây, CAICT từng giữ vai trò quan trọng trong quá trình thử nghiệm và chuẩn hóa công nghệ 5G, góp phần đưa nhiều tiêu chuẩn trong nước trở thành cơ sở để Trung Quốc tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế tại các tổ chức như 3GPP và Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU).

Hướng tới nâng cao vị thế trong xây dựng tiêu chuẩn quốc tế

Song song với việc thành lập Ủy ban, Trung Quốc cũng đang liên tục công bố các thành tựu mới trong lĩnh vực lượng tử. Đầu năm 2026, hệ điều hành máy tính lượng tử Origin Pilot do Trung Quốc tự phát triển đã được mở cho cộng đồng tải xuống, góp phần giảm rào cản phát triển phần mềm lượng tử và mở rộng hệ sinh thái điện toán lượng tử trong nước. Tiếp đó, tháng 5/2026, các nhà khoa học Trung Quốc giới thiệu nguyên mẫu máy tính lượng tử quang học lập trình Jiuzhang 4.0, được cho là đạt kỷ lục mới trong lĩnh vực công nghệ thông tin lượng tử quang học.

Theo MIIT, trong thời gian tới Trung Quốc sẽ tiếp tục thúc đẩy các đột phá về công nghệ lượng tử, hỗ trợ hình thành các doanh nghiệp khoa học - công nghệ dẫn đầu, đồng thời chủ động tham gia xây dựng các quy tắc và tiêu chuẩn quốc tế nhằm nâng cao vị thế của nước này trong chuỗi giá trị công nghệ lượng tử toàn cầu.

Bảo Linh