Xanh hóa tiêu chuẩn sản xuất để đón dòng vốn và thị trường mới

ESG trở thành “tấm vé” vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Xu hướng phát triển bền vững đang định hình lại cách thức vận hành của nền kinh tế toàn cầu. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, chế biến chế tạo, việc đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG) đang trở thành yêu cầu bắt buộc nếu muốn duy trì và mở rộng thị trường.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia Trần Hậu Ngọc, đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hóa và áp dụng các mô hình sản xuất mới không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là cơ hội để doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các tổ chức phát triển bền vững, tiết kiệm chi phí, nâng cao khả năng cạnh tranh và tiếp cận các thị trường xuất khẩu lớn.

ESG đang trở thành yêu cầu bắt buộc nếu muốn duy trì và mở rộng thị trường. Ảnh minh họa

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, việc đưa sản phẩm Việt Nam ra thế giới không còn chỉ phụ thuộc vào năng lực sản xuất hay giá thành mà còn gắn chặt với khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng toàn cầu. Áp lực từ các thị trường xuất khẩu lớn buộc doanh nghiệp phải thay đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững hơn nếu muốn duy trì thị phần và mở rộng cơ hội kinh doanh.

Theo các chuyên gia, việc tuân thủ ESG không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là “tấm vé” giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế. Các tiêu chuẩn như ISO 14001 hay các khung ESG hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản lý môi trường bài bản, kiểm soát phát thải, tối ưu hóa năng lượng và giảm lãng phí trong sản xuất.

Số lượng doanh nghiệp Việt Nam áp dụng tiêu chuẩn xanh hiện đang tăng nhanh với hàng nghìn chứng chỉ được cấp. Điều này cho thấy xu hướng “xanh hóa” đang ngày càng lan rộng trong cộng đồng doanh nghiệp. Việc áp dụng các tiêu chuẩn xanh không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu và thu hút đầu tư.

Ông Nguyễn Tiến Huy – Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự Phát triển bền vững (VCCI) cho rằng ESG đang trở thành nền tảng để các nhà đầu tư, đối tác và thị trường đánh giá doanh nghiệp. Đặc biệt, tại các thị trường như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ hay Nhật Bản, yêu cầu về minh bạch ESG, báo cáo phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc carbon ngày càng nghiêm ngặt. Nếu không chuyển đổi theo hướng ESG, doanh nghiệp không chỉ mất cơ hội tăng trưởng mà còn có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với xu thế mới, chương trình “Hỗ trợ doanh nghiệp thí điểm DMP” do Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia phối hợp với VCCI triển khai đã hỗ trợ nhiều doanh nghiệp đánh giá mức độ sẵn sàng ESG, xây dựng chiến lược và cải tiến quy trình sản xuất. Kết quả cho thấy, việc áp dụng công nghệ xanh và mô hình sản xuất bền vững có thể giúp doanh nghiệp giảm lãng phí tài nguyên tới 15% trong vòng 5 năm, đồng thời tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí vận hành, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng hiệu quả quản trị rủi ro.

Không còn chỉ cạnh tranh bằng giá thành hay năng lực sản xuất, hàng hóa Việt Nam hiện phải đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về phát thải carbon, sử dụng năng lượng, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội.

Xanh hóa để nâng năng suất và hút vốn đầu tư

Theo ông Lê Văn Khánh, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH MTV Sơn Hà, hướng đến sản xuất xanh là xu thế tất yếu của doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay. Ngoài yêu cầu hội nhập quốc tế, doanh nghiệp còn chịu áp lực trực tiếp từ các đối tác nhập khẩu khi họ đặt ra những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về nhà máy xanh, môi trường làm việc, giảm khí thải và hạn chế chất thải độc hại.

Trong khi đó, ông Lê Hồng Long, Tổng Giám đốc Công ty CP Dệt may Phú Hòa An cho rằng, các nhãn hàng quốc tế hiện đánh giá mức độ phát triển bền vững của doanh nghiệp dựa trên việc tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và trách nhiệm với người lao động, người tiêu dùng. Vì vậy, doanh nghiệp buộc phải đầu tư chuyển đổi để đáp ứng các chuẩn mực toàn cầu nếu không muốn bị loại khỏi “sân chơi” dệt may quốc tế.

Doanh nghiệp tuân thủ tiêu chuẩn xanh như sử dụng nguyên liệu tái chế để giảm phát thải. Ảnh minh họa

Các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới đều tích hợp những cam kết về bảo vệ môi trường và phát triển phát thải thấp. Đây vừa là áp lực, vừa là cơ hội để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu bền vững trên thị trường quốc tế.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp tiên phong chuyển đổi xanh đã đạt được kết quả tích cực. Ông Nguyễn Văn Phong, Tổng Giám đốc Công ty CP Dệt may Huế cho biết, dù chịu ảnh hưởng nặng nề từ lạm phát và suy giảm nhu cầu tại các thị trường xuất khẩu chủ lực trong năm 2022, doanh nghiệp vẫn đạt doanh thu hơn 2.057 tỷ đồng, tăng 9% so với năm trước.

Theo ông Phong, kết quả này có được một phần nhờ quá trình chuyển đổi số, hiện đại hóa sản xuất và “xanh hóa” nhà máy. Ông nhấn mạnh, xanh hóa không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp giữ vững thị trường xuất khẩu, nhất là khi EU, Mỹ và Nhật Bản đang đẩy mạnh áp dụng các tiêu chuẩn phát triển xanh đối với ngành dệt may.

Để thực hiện mục tiêu này, doanh nghiệp cần đầu tư công nghệ hiện đại, thay thế dần thiết bị lạc hậu tiêu hao nhiều năng lượng, đồng thời chú trọng cải thiện điều kiện lao động, đảm bảo an toàn vệ sinh lao động và nâng cao thu nhập nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong xu thế chuyển đổi xanh toàn cầu, Việt Nam đang thúc đẩy tái cấu trúc công nghiệp theo hướng bền vững và giảm phát thải. Theo bà Lê Thị Thanh Thảo, Đại diện quốc gia UNIDO tại Việt Nam, việc tham gia chuỗi giá trị xanh sẽ giúp doanh nghiệp Việt đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn ESG ngày càng khắt khe, đặc biệt tại thị trường EU.

Không chỉ vậy, chuyển đổi xanh còn giúp nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và gia công đơn giản. Những yếu tố như chứng nhận xanh, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận các phân khúc thị trường cao cấp hơn.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây là cơ hội để chuyển dịch từ vai trò gia công, cung ứng cấp thấp sang những vị trí có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi sản xuất toàn cầu. Qua đó, doanh nghiệp không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Duy Trinh - Thành Long