Bài 5: Nhận diện sản phẩm bảo đảm chất lượng: Người tiêu dùng cần biết những gì?

Chất lượng sản phẩm, hàng hóa không chỉ là yếu tố quyết định giá trị sử dụng mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tài sản và sự an toàn của người tiêu dùng. Đặc biệt, với những nhóm sản phẩm có mức độ rủi ro cao như đồ chơi trẻ em, thiết bị điện, mũ bảo hiểm, vật liệu xây dựng, thiết bị gia dụng, thực phẩm, hóa chất…, việc lựa chọn đúng sản phẩm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật là vấn đề cần được quan tâm.

Theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, đối với những sản phẩm thuộc danh mục có khả năng gây mất an toàn, nhà sản xuất, nhập khẩu phải thực hiện các biện pháp quản lý chất lượng theo quy chuẩn kỹ thuật tương ứng trước khi đưa ra thị trường. Người tiêu dùng có thể dựa vào một số dấu hiệu nhận biết để lựa chọn sản phẩm an toàn hơn.

Kiểm tra dấu hợp quy (CR) đối với sản phẩm thuộc diện bắt buộc

Một trong những dấu hiệu mà người tiêu dùng cần lưu ý là dấu hợp quy (CR). Đây là dấu hiệu được sử dụng đối với sản phẩm, hàng hóa đã thực hiện việc đánh giá sự phù hợp và được công bố phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật theo quy định.

Tuy nhiên, người tiêu dùng cần hiểu đúng rằng không phải mọi sản phẩm trên thị trường đều phải có dấu CR. Dấu hợp quy chỉ áp dụng đối với những sản phẩm, hàng hóa thuộc danh mục phải quản lý theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc quy định quản lý chuyên ngành tương ứng.

Ví dụ, một số nhóm sản phẩm như đồ chơi trẻ em, mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy, thiết bị điện - điện tử thuộc phạm vi quản lý an toàn… thuộc diện phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc trước khi lưu thông trên thị trường.

Việc kiểm tra dấu CR giúp người tiêu dùng có thêm cơ sở nhận biết sản phẩm đã được kiểm soát theo yêu cầu kỹ thuật bắt buộc. Tuy nhiên, đây không phải yếu tố duy nhất quyết định chất lượng sản phẩm, bởi chất lượng còn phụ thuộc vào quá trình sản xuất, bảo quản, vận chuyển và sử dụng.

Đọc kỹ nhãn hàng hóa trước khi mua

Bên cạnh dấu hợp quy, nhãn hàng hóa là nguồn thông tin quan trọng giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn về sản phẩm mình đang lựa chọn.

Theo quy định về nhãn hàng hóa, sản phẩm lưu thông trên thị trường phải thể hiện các nội dung bắt buộc phù hợp với tính chất của từng loại hàng hóa như tên hàng hóa; tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa; xuất xứ hàng hóa; các thông tin về định lượng, thành phần, thông số kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng, cảnh báo an toàn và các nội dung liên quan khác theo quy định.

Việc đọc nhãn không chỉ giúp người mua lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu mà còn hạn chế nguy cơ mua phải hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ thông tin. Đặc biệt, đối với sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe hoặc an toàn như thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc, đồ dùng trẻ em, thiết bị điện…, người tiêu dùng cần chú ý đến hướng dẫn sử dụng, hạn sử dụng, điều kiện bảo quản và những cảnh báo đi kèm.

Quan tâm đến nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm

Một trong những nguyên tắc quan trọng khi mua hàng là lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng. Người tiêu dùng nên ưu tiên mua hàng tại các cơ sở kinh doanh hợp pháp, hệ thống phân phối chính thức hoặc những nền tảng thương mại điện tử có cơ chế kiểm soát người bán.

Những sản phẩm không có thông tin về nhà sản xuất, đơn vị nhập khẩu, không có nhãn hàng hóa đầy đủ hoặc được bán với mức giá bất thường có thể tiềm ẩn nguy cơ là hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc hàng không đáp ứng yêu cầu an toàn.

Trong thực tế, nhiều hành vi vi phạm về chất lượng hàng hóa không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người sử dụng. Vì vậy, kiểm tra nguồn gốc sản phẩm là bước đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng tránh rủi ro.

Không bỏ qua cảnh báo an toàn

Với nhiều sản phẩm, cảnh báo an toàn là thông tin mà người tiêu dùng thường ít chú ý nhưng lại có vai trò rất quan trọng.

Đối với đồ chơi trẻ em, người mua cần quan tâm đến độ tuổi sử dụng, nguy cơ từ các chi tiết nhỏ có thể gây hóc, nuốt phải. Với thiết bị điện, cần chú ý thông số kỹ thuật, điều kiện vận hành, hướng dẫn lắp đặt để tránh nguy cơ chập cháy, điện giật.

Tương tự, các sản phẩm như hóa chất gia dụng, vật liệu có tính nguy hiểm hoặc thiết bị bảo hộ cá nhân đều cần được sử dụng đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Một sản phẩm dù đáp ứng yêu cầu chất lượng nhưng sử dụng sai cách vẫn có thể gây mất an toàn.

Lưu giữ hóa đơn, chứng từ khi mua hàng

Sau khi mua sản phẩm, người tiêu dùng nên giữ lại hóa đơn, chứng từ thanh toán hoặc các thông tin giao dịch, đặc biệt với những sản phẩm có giá trị cao hoặc liên quan đến an toàn. Các giấy tờ này là căn cứ quan trọng khi cần thực hiện bảo hành, đổi trả sản phẩm, phản ánh chất lượng hàng hóa hoặc khiếu nại với tổ chức, cá nhân kinh doanh.

Trong trường hợp phát hiện sản phẩm có dấu hiệu không bảo đảm chất lượng, người tiêu dùng có thể cung cấp thông tin, bằng chứng giao dịch để cơ quan chức năng có cơ sở xem xét, xử lý theo quy định.

Chủ động kiểm tra để bảo vệ chính mình

Trong chuỗi quản lý chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp có trách nhiệm sản xuất, cung cấp hàng hóa đáp ứng yêu cầu; cơ quan quản lý nhà nước thực hiện kiểm tra, giám sát; còn người tiêu dùng đóng vai trò là “mắt xích” quan trọng trong lựa chọn và phản hồi thông tin về thị trường.

Việc dành một vài phút kiểm tra dấu hợp quy đối với sản phẩm thuộc diện bắt buộc, đọc kỹ nhãn hàng hóa, tìm hiểu nguồn gốc xuất xứ và tuân thủ hướng dẫn an toàn không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của bản thân mà còn góp phần tạo sức ép để doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm về chất lượng.

Bởi một thị trường an toàn không chỉ được xây dựng từ các quy định quản lý, mà còn bắt đầu từ những lựa chọn thông minh của mỗi người tiêu dùng.

(còn nữa)

 Nguyên Hương