Cà Mau giải bài toán nâng cao năng suất và chất lượng cho doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp tại Cà Mau đang khai thác lợi thế từ các sản phẩm nông sản, thủy sản và đặc sản địa phương để mở rộng thị trường. Tuy nhiên, quy mô sản xuất còn hạn chế, năng lực quản trị chưa đồng đều, trong khi yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tính ổn định của sản phẩm ngày càng khắt khe. Đây là những vấn đề buộc doanh nghiệp phải thay đổi phương thức sản xuất nếu muốn duy trì sức cạnh tranh.

Đối với các cơ sở chế biến thực phẩm, chất lượng không chỉ phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào mà còn liên quan đến toàn bộ quy trình sản xuất, từ sơ chế, chế biến, bảo quản đến đóng gói và phân phối. Nếu thiếu quy trình kiểm soát thống nhất, doanh nghiệp dễ phát sinh sai lỗi, lãng phí nguyên liệu, tăng chi phí và khó bảo đảm chất lượng đồng đều giữa các lô hàng.

Trong khi đó, việc tiếp cận các thị trường lớn, hệ thống phân phối hiện đại và xuất khẩu đòi hỏi sản phẩm phải đáp ứng những yêu cầu cụ thể về tiêu chuẩn, an toàn thực phẩm và minh bạch thông tin. Vì vậy, nâng cao năng suất, chất lượng không còn đơn thuần là cải thiện sản phẩm mà cần được thực hiện từ khâu quản trị đến tổ chức sản xuất.

Chuẩn hóa quy trình để giảm chi phí, nâng chất lượng

Thực tế tại Cà Mau cho thấy, việc áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng đang trở thành hướng đi được nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã quan tâm. Theo thông tin từ ngành khoa học và công nghệ địa phương, trong giai đoạn 2021-2026, tỉnh đã hỗ trợ 26 doanh nghiệp nhỏ và vừa xây dựng, áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng như HACCP, ISO 22000:2018; đồng thời hỗ trợ chứng nhận VietGAP cho 63 sản phẩm.

Một số mô hình đã cho thấy hiệu quả của việc đưa tiêu chuẩn vào hoạt động sản xuất. Chẳng hạn, HTX Sản xuất kinh doanh Tân Phát Lợi có 11 sản phẩm OCOP, trong đó có sản phẩm đạt 4 sao. Đơn vị đã áp dụng ISO 22000:2018 đối với 6 sản phẩm gồm bánh phồng tôm sú, bánh phồng cua, bánh phồng nghêu, bánh phồng hàu và các sản phẩm tôm khô.

Trong khi đó, Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ trà Thu Hà áp dụng ISO 22000:2018 đối với sản phẩm trà gừng túi lọc. Việc chuẩn hóa chất lượng được doanh nghiệp xác định là điều kiện quan trọng để nâng hạng sản phẩm OCOP và mở rộng thị trường. Đây cũng là ví dụ cho thấy tiêu chuẩn quản lý không chỉ phục vụ yêu cầu chứng nhận mà còn hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát quy trình và xây dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Ở nhóm doanh nghiệp chế biến thực phẩm, Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Phan Cẩm Linh đã áp dụng HACCP vào quy trình sản xuất yến sào, kiểm soát từ nguyên liệu đầu vào đến đóng gói, bảo quản. 

Theo Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng tỉnh Cà Mau, riêng những tháng đầu năm 2026, có thêm 3 doanh nghiệp đạt chứng nhận HACCP. Kết quả này cho thấy tiêu chuẩn và hệ thống quản lý chất lượng đang từng bước được đưa vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Đổi mới từ quản trị đến công nghệ

Một trong những khó khăn của doanh nghiệp nhỏ và vừa là hạn chế về nguồn lực tài chính, nhân sự chuyên môn và khả năng tiếp cận công nghệ. Việc đầu tư máy móc, xây dựng hệ thống quản lý, đánh giá chứng nhận hoặc duy trì các tiêu chuẩn quốc tế có thể tạo áp lực đáng kể, nhất là với cơ sở sản xuất quy mô nhỏ.

Để tháo gỡ khó khăn này, Cà Mau đã xây dựng Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí dự kiến 36 tỷ đồng. Chương trình hướng đến các doanh nghiệp nhỏ và vừa sản xuất sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP, hợp tác xã và cơ sở sản xuất trên địa bàn.

Theo kế hoạch, tỉnh đặt mục tiêu hỗ trợ ít nhất 20 lượt doanh nghiệp có sản phẩm được chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế hoặc quy chuẩn kỹ thuật; hỗ trợ từ 25 lượt doanh nghiệp trở lên xây dựng, áp dụng và chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng hoặc công cụ cải tiến tiên tiến. Bên cạnh đó, ít nhất 20 lượt doanh nghiệp được hỗ trợ thực hiện mô hình sản xuất hàng hóa có giá trị kinh tế cao, ứng dụng giải pháp năng suất xanh và công cụ hỗ trợ sản xuất thông minh.

Đáng chú ý, chuyển đổi số cũng được đặt trong nhóm giải pháp nâng cao năng suất. Tỉnh định hướng hỗ trợ từ 3-5 doanh nghiệp thiết lập, tối ưu hóa và hiện đại hóa hệ thống quản lý, quản trị. Việc ứng dụng công nghệ vào quản lý nguyên liệu, theo dõi tiến độ sản xuất, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc có thể giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào phương thức quản lý thủ công, hạn chế sai sót và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Tuy nhiên, hiệu quả của chương trình không chỉ phụ thuộc vào nguồn kinh phí hỗ trợ mà còn nằm ở khả năng duy trì và nhân rộng các mô hình sau khi kết thúc tư vấn, chứng nhận. Do đó, ông Lâm Văn Khanh, Chi cục trưởng Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau) cho rằng, trong bối cảnh hiện nay việc nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa ngày càng cao.

Để phát triển bền vững, doanh nghiệp cần chủ động áp dụng tiêu chuẩn, hệ thống quản lý chất lượng và các công cụ cải tiến phù hợp với quy mô, đặc thù sản xuất, kinh doanh. Đây là những giải pháp thiết thực giúp sử dụng hiệu quả nguồn lực, giảm chi phí, hạn chế lãng phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo dựng niềm tin với khách hàng.

Ông Lâm Văn Khanh mong muốn tiếp tục nhận được phối hợp thường xuyên của cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị chuyên môn, tổ chức tư vấn, chứng nhận và cộng đồng doanh nghiệp trong triển khai các giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng. Qua đó, khuyến khích doanh nghiệp tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực quản trị, chủ động tuân thủ quy định pháp luật và cải tiến chất lượng sản phẩm.

Việc tăng cường tư vấn chuyên sâu, kết nối tổ chức chứng nhận, hỗ trợ tiếp cận công nghệ và hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các quy định mới về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng sẽ có ý nghĩa thiết thực. Khi tiêu chuẩn được đưa vào hoạt động sản xuất như một công cụ quản trị thường xuyên, thay vì chỉ phục vụ yêu cầu chứng nhận, doanh nghiệp mới có thể từng bước giảm lãng phí, nâng cao chất lượng và tạo nền tảng phát triển bền vững.

An Dương