Chuyển đổi xanh - điều kiện tiên quyết nâng cao năng suất, đáp ứng chuẩn quốc tế

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng đặt nặng các tiêu chuẩn về môi trường và phát triển bền vững, chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với doanh nghiệp. Nhiều thị trường lớn như Liên minh châu Âu đang triển khai các chính sách mới nhằm giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo và siết chặt các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, an toàn sản phẩm.

“Chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tồn tại của tăng trưởng.” Nhận định của ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), cho thấy xu hướng phát triển mới của thương mại quốc tế, nơi yếu tố bền vững ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở góc độ quản lý, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, nhiều ngành sản xuất của Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn và quy chuẩn liên quan đến lao động, môi trường và truy xuất nguồn gốc. Quy trình sản xuất cũng được điều chỉnh để đáp ứng các yêu cầu ngày càng chặt chẽ của các thị trường xuất khẩu, đặc biệt là châu Âu – nơi đang thúc đẩy mạnh mẽ các chính sách phát triển xanh và giảm phát thải.

Doanh nghiệp ngày càng đầu tư vào công nghệ sản xuất tiết kiệm năng lượng

Đặc biệt, trong bối cảnh Liên minh châu Âu triển khai European Green Deal cùng các cơ chế điều chỉnh carbon xuyên biên giới, những yêu cầu về minh bạch phát thải, truy xuất nguồn gốc và sử dụng năng lượng tái tạo đang dần trở thành “giấy thông hành” để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trước những yêu cầu này, nhiều doanh nghiệp Việt Nam không còn xem các tiêu chuẩn xanh là rào cản thương mại, mà đang chủ động chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng bền vững. Quá trình này không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu mà còn mở ra cơ hội nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và củng cố lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.

Chẳng hạn, trong lĩnh vực công nghiệp nặng cũng chứng kiến những bước chuyển đổi xanh đáng chú ý. Một số doanh nghiệp thép đã bắt đầu đầu tư vào công nghệ sản xuất tiết kiệm năng lượng điển hình như Công ty Cổ phần Thép Nam Kim đã triển khai các dây chuyền công nghệ giúp tối ưu tiêu hao điện năng và tái sử dụng nhiệt trong quá trình sản xuất. Những giải pháp này không chỉ góp phần giảm chi phí trên mỗi tấn thép thành phẩm mà còn giúp doanh nghiệp chuẩn bị đáp ứng các yêu cầu minh bạch phát thải khi xuất khẩu sang thị trường châu Âu.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Tập đoàn Lộc Trời triển khai mô hình canh tác lúa theo tiêu chuẩn SRP (Sustainable Rice Platform). Mô hình này giúp giảm lượng giống gieo sạ, tiết kiệm nước tưới và phân bón, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất lúa. Việc chuẩn hóa quy trình canh tác không chỉ giảm chi phí đầu vào mà còn nâng cao năng suất bình quân trên mỗi hecta, mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường xuất khẩu yêu cầu cao về tiêu chuẩn môi trường.

Ở một mắt xích quan trọng khác của nền kinh tế, ngành logistics cũng đang có những bước chuyển đổi theo hướng xanh hơn. Công ty Cổ phần Gemadept đã đầu tư vào hệ thống cảng và thiết bị xếp dỡ tiết kiệm nhiên liệu, đồng thời ứng dụng công nghệ số trong quản lý vận hành. Các giải pháp này giúp rút ngắn thời gian xử lý container, giảm tiêu hao năng lượng và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng.

Trong ngành nhựa, Công ty Cổ phần Nhựa An Phát Xanh đang phát triển các dòng sản phẩm nhựa sinh học có khả năng phân hủy hoàn toàn, đồng thời mở rộng đầu tư vào nguyên liệu tái chế. Việc phát triển các sản phẩm thân thiện môi trường giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng tiếp cận các thị trường lớn như EU và Mỹ – nơi tiêu chuẩn về bao bì xanh và kinh tế tuần hoàn ngày càng nghiêm ngặt. Đồng thời, việc tái sử dụng nguyên liệu cũng góp phần giảm phụ thuộc vào nhựa truyền thống và ổn định chi phí sản xuất trong bối cảnh giá dầu biến động.

Nhiều dự án của doanh nghiệp hướng đến mục tiêu giảm phát thải

Trong lĩnh vực năng lượng, Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Trung Nam (Trungnam Group) đã phát triển nhiều dự án điện gió và điện mặt trời quy mô lớn, góp phần tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu điện quốc gia. Việc mở rộng nguồn cung điện xanh không chỉ hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải của Việt Nam mà còn tạo điều kiện để các doanh nghiệp sản xuất tiếp cận nguồn năng lượng bền vững, đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn toàn cầu về sử dụng điện tái tạo trong chuỗi cung ứng.

Nhìn tổng thể, những điển hình trên cho thấy chuyển đổi xanh chỉ thực sự hiệu quả khi được tích hợp vào chiến lược phát triển dài hạn. Từ tối ưu tài nguyên trong nông nghiệp, cải tiến công nghệ trong công nghiệp, hiện đại hóa logistics cho tới thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và năng lượng tái tạo, các doanh nghiệp đang biến thách thức thành cơ hội nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.

Cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam tại COP26 cùng với các chính sách về tăng trưởng xanh và thị trường carbon đang tạo khuôn khổ thuận lợi để doanh nghiệp hành động. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc theo hướng bền vững, những doanh nghiệp tiên phong chuyển đổi xanh không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn xây dựng nền tảng tăng trưởng ổn định, bền vững trong nhiều thập kỷ tới.

An Dương