Công bố tiêu chuẩn sử dụng cát biển làm vật liệu đắp nền đường

Mới đây, Cục Đường bộ Việt Nam đã chính thức công bố Tiêu chuẩn cơ sở TCCS 49:2025/CĐBVN – “Nền đường ô tô sử dụng cát biển – Yêu cầu kỹ thuật”, đánh dấu một bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên ngành đường bộ.

Tiêu chuẩn TCCS 49:2025/CĐBVN được ban hành nhằm thiết lập khung yêu cầu kỹ thuật thống nhất cho việc sử dụng cát biển làm vật liệu đắp nền đường ô tô, từ khâu khảo sát, thiết kế, thi công đến nghiệm thu. Đây không chỉ là cơ sở pháp lý kỹ thuật để các chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và nhà thầu áp dụng thống nhất, mà còn là công cụ quản lý nhằm kiểm soát rủi ro kỹ thuật, môi trường khi đưa cát biển vào công trình giao thông.

Do thực tiễn thiếu hụt vật liệu đắp nền tại nhiều địa phương, đặc biệt ở các khu vực ven biển, đồng bằng và những nơi chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu. Trong khi đó, cát biển là nguồn tài nguyên sẵn có, có tiềm năng khai thác lớn nếu được sử dụng đúng cách và đúng kỹ thuật. Tuy nhiên, do đặc tính nhiễm mặn, thành phần hạt và khả năng chịu tải khác biệt so với đất, cát thông thường, việc sử dụng cát biển đòi hỏi phải có quy định kỹ thuật cụ thể, chặt chẽ. Vì vậy, TCCS 49:2025/CĐBVN ra đời nhằm giải quyết chính khoảng trống này.

Tiêu chuẩn mới góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn chuyên ngành đường bộ

Về phạm vi áp dụng, tiêu chuẩn quy định rõ việc sử dụng cát biển cho nền đường ô tô trong xây dựng mới, cải tạo và nâng cấp, song không điều chỉnh các hoạt động khai thác, vận chuyển cát biển – những nội dung đã được pháp luật về tài nguyên và môi trường điều chỉnh. Tiêu chuẩn được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu khoa học, kết quả thử nghiệm thực tế và tổng kết kinh nghiệm, do Viện Khoa học và Công nghệ Giao thông vận tải biên soạn, bảo đảm tính khả thi trong triển khai.

Một trong những nguyên tắc kỹ thuật quan trọng được nhấn mạnh trong tiêu chuẩn là kiểm soát độ mặn của cát biển. Theo đó, độ mặn của cát sử dụng làm vật liệu đắp nền không được vượt quá độ mặn của nền đất tự nhiên tại khu vực xây dựng. Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ xâm nhập mặn, ảnh hưởng đến ổn định lâu dài của nền đường cũng như môi trường đất và nước xung quanh công trình. Đây được xem là yêu cầu then chốt khi đưa vật liệu cát biển vào sử dụng trong xây dựng hạ tầng giao thông.

Bên cạnh đó, TCCS 49:2025/CĐBVN cũng giới hạn phạm vi sử dụng cát biển trong kết cấu nền đường. Cụ thể, cát biển chỉ được phép dùng cho các lớp nền có yêu cầu độ chặt đầm nén không quá K = 0,95 và nằm ở phần nền dưới, không trực tiếp chịu tác động chính của tải trọng xe chạy. Việc giới hạn này phản ánh cách tiếp cận thận trọng, đặt yếu tố an toàn, ổn định công trình lên hàng đầu trong bối cảnh vật liệu còn tương đối mới trong thực tiễn thi công đường bộ tại Việt Nam.

Tiêu chuẩn cũng đưa ra hệ thống chỉ tiêu kỹ thuật cụ thể đối với cát biển sử dụng làm vật liệu đắp nền, bao gồm thành phần hạt, hàm lượng hạt mịn, tạp chất hữu cơ, hàm lượng muối tan, vỏ sò, cũng như các chỉ tiêu cơ lý như độ trương nở, chỉ số CBR. Trên cơ sở đó, cát biển được phân loại và chỉ những loại đáp ứng yêu cầu mới được phép sử dụng, nhằm bảo đảm khả năng chịu tải và ổn định lâu dài của nền đường.

Trong tổ chức thi công, TCCS 49:2025/CĐBVN quy định rõ các phương pháp thi công phù hợp như đắp truyền thống hoặc hút thổi, đồng thời yêu cầu bắt buộc phải thi công thử nghiệm trước khi triển khai đại trà. Việc thi công thử giúp xác định thông số kỹ thuật, biện pháp đầm nén và kiểm soát lún phù hợp với điều kiện cụ thể của từng dự án, qua đó hạn chế rủi ro kỹ thuật trong quá trình thi công và khai thác.

Đáng chú ý, tiêu chuẩn này được xây dựng trên nguyên tắc kế thừa và đồng bộ với các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về thiết kế, thi công và nghiệm thu nền đường. Việc bảo đảm tính liên thông giữa TCCS 49:2025/CĐBVN và hệ thống TCVN hiện có giúp các đơn vị triển khai dễ dàng tích hợp vào hồ sơ thiết kế, dự toán và quản lý chất lượng công trình, tránh chồng chéo hoặc xung đột kỹ thuật.

Có thể khẳng định, việc công bố Tiêu chuẩn cơ sở TCCS 49:2025/CĐBVN không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật thuần túy, mà còn thể hiện định hướng chủ động của cơ quan quản lý trong việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, mở rộng không gian sử dụng vật liệu thay thế, góp phần tháo gỡ “nút thắt” về nguồn cung vật liệu cho các dự án giao thông. Trong dài hạn, tiêu chuẩn này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho việc sử dụng hiệu quả tài nguyên cát biển, phục vụ phát triển hạ tầng giao thông theo hướng bền vững, an toàn và phù hợp với điều kiện tự nhiên của Việt Nam.

Bảo Linh