Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực TCĐLCL – triển khai thống nhất chuỗi thể chế quản lý nhà nước

Trong bối cảnh đó, Công văn số 12154/VPCP-TCCV ngày 09/12/2025 của Văn phòng Chính phủ đề nghị nghiên cứu kiến nghị của Ban Chính sách, chiến lược TW trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (Công văn số 12154/VPCP-TCCV) đã tiếp tục khẳng định yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất, gắn với nâng cao năng lực thực thi, trách nhiệm giải trình và bảo đảm sự thống nhất trong quản lý quốc gia.

Đẩy mạnh phân cấp phân quyền trong lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng

Đối với lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng (TCĐLCL) – một lĩnh vực quản lý kỹ thuật có phạm vi rộng, tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và quyền lợi người tiêu dùng – việc quán triệt và triển khai đúng tinh thần phân cấp, phân quyền không chỉ là yêu cầu tổ chức bộ máy mà còn là điều kiện quan trọng để đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, hiệu quả.

Chủ động thể chế hóa phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực TCĐLCL

Trước khi Công văn số 12154/VPCP-TCCV được Văn phòng Chính phủ gửi các Bộ và Địa phương, định hướng phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng đã được Bộ Khoa học và Công nghệ chủ động thể chế hóa thông qua Thông tư số 07/2025/TT-BKHCN ngày 20/6/2025 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025), quy định về phân cấp, phân định thẩm quyền khi tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp trong lĩnh vực TCĐLCL.

Việc ban hành Thông tư số 07/2025/TT-BKHCN cho thấy sự chủ động của cơ quan quản lý chuyên ngành trong việc cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để các địa phương triển khai thực hiện thống nhất, tránh chồng chéo, trùng lặp hoặc bỏ sót nhiệm vụ trong quản lý TCĐLCL.

Phân cấp gắn với rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm

Tinh thần xuyên suốt của Công văn số 12154/VPCP-TCCV là phân cấp, phân quyền phải thực chất, không hình thức, bảo đảm “rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm”. Nội dung này được phản ánh rõ trong các quy định phân cấp TCĐLCL khi xác định cụ thể phạm vi, nội dung và thẩm quyền của từng cấp chính quyền địa phương trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chuyên ngành.

Theo đó, chính quyền địa phương được trao quyền chủ động hơn trong kiểm tra, giám sát đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và một số hoạt động chuyên môn trên địa bàn; đồng thời phải chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện, gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Gắn phân quyền với năng lực thực thi

Công văn số 12154/VPCP-TCCV nhấn mạnh yêu cầu phân quyền phải đi đôi với điều kiện bảo đảm thực hiện, bao gồm nguồn lực, tổ chức bộ máy và chất lượng đội ngũ cán bộ. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với lĩnh vực TCĐLCL – lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên môn cao và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.

Việc triển khai phân cấp theo Thông tư 07/2025/TT-BKHCN đòi hỏi các địa phương đồng thời quan tâm củng cố tổ chức, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ làm công tác TCĐLCL, bảo đảm đủ năng lực tiếp nhận và thực hiện hiệu quả các thẩm quyền được giao.

Đổi mới phương thức quản lý TCĐLCL theo hướng hiện đại

Một điểm nhấn quan trọng của Công văn số 12154/VPCP-TCCV là yêu cầu đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm, tăng cường quản lý rủi ro và ứng dụng công nghệ số. Định hướng này đặc biệt phù hợp với lĩnh vực TCĐLCL – nơi tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và dữ liệu là công cụ quản lý cốt lõi.

Phân cấp, phân quyền hợp lý trong TCĐLCL giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý theo kết quả và mức độ rủi ro.

Làm rõ chuỗi thể chế TCĐLCL trong triển khai phân cấp, phân quyền

Việc phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực TCĐLCL không được thực hiện rời rạc, mà được đặt trong một chuỗi thể chế thống nhất và liên thông. Theo đó, Nghị định số 22/2026/NĐ-CP tập trung quy định chi tiết các nội dung về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, xác lập khung pháp lý và nguyên tắc quản lý trong xây dựng, ban hành và áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Nghị định số 37/2026/NĐ-CP tiếp tục cụ thể hóa các biện pháp quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong quá trình lưu thông trên thị trường, gắn yêu cầu kỹ thuật với hoạt động kiểm tra, giám sát và hậu kiểm.

Trên cơ sở đó, Thông tư số 07/2025/TT-BKHCN đóng vai trò là mắt xích triển khai, phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp chính quyền địa phương trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ TCĐLCL theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Công văn số 12154/VPCP-TCCV tiếp tục khẳng định và làm sâu sắc thêm định hướng này ở tầm điều hành, yêu cầu phân cấp, phân quyền phải thực chất, gắn với năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình. Sự kết nối đồng bộ giữa các văn bản này tạo thành chuỗi quản lý TCĐLCL xuyên suốt từ thể chế – tổ chức thực hiện – kiểm tra, giám sát, bảo đảm thống nhất quản lý nhà nước và phát huy vai trò chủ động của địa phương.

Kết luận, việc quán triệt và triển khai đồng bộ tinh thần của Công văn số 12154/VPCP-TCCV cùng với các quy định tại Thông tư số 07/2025/TT-BKHCN và các Nghị định số 22/2026/NĐ-CP, Nghị định số 37/2026/NĐ-CP cho thấy lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng đã và đang đi đúng hướng trong tổ chức phân cấp, phân quyền. Đây không chỉ là yêu cầu về tổ chức bộ máy mà còn là bước chuyển quan trọng trong phương thức quản lý nhà nước, hướng tới hiệu lực, hiệu quả và phục vụ tốt hơn cho người dân, doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển mới.

PC-TT