Hoàn thiện khung pháp lý về đo lường, tạo động lực cho đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bền vững

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải nhấn mạnh, Luật Đo lường hiện hành được ban hành năm 2011 và đã có hiệu lực thi hành gần 15 năm. Thời gian qua, việc ban hành Luật đã xây dựng khung pháp lý nền tảng trong hoạt động đo lường, bảo đảm công bằng trong các giao dịch thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên toàn quốc.

Tuy nhiên, trước sự phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, yêu cầu đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng…, Luật Đo lường hiện hành đã bộc lộ một số bất cập, hạn chế cần được sửa đổi cho phù hợp với thực tiễn.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải, việc sửa đổi, bổ sung Luật Đo lường lần này được Đảng và Quốc hội xác định là nhiệm vụ lập pháp quan trọng, nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Chỉ thị 38-CT/TW của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia đến năm 2030 và những năm tiếp theo, qua đó tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khơi thông mọi nguồn lực thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng 2 con số; bổ sung khung pháp lý cho môi trường số, đồng bộ với quy định mới được sửa đổi tại Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa; phân tách chế độ bắt buộc và thị trường; phân quyền, phân cấp gắn với hệ thống pháp luật mới sửa đổi và mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; thúc đẩy xã hội hóa; hài hòa hóa thuật ngữ với chuẩn mực quốc tế.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải phát biểu tại buổi làm việc.

Báo cáo về việc thực hiện các quy định pháp luật về đo lường tại buổi làm việc, đại diện Tập đoàn Viettel cho biết, hoạt động đo lường tại Viettel phục vụ công tác xây dựng, vận hành, khai thác, thử nghiệm, đánh giá chất lượng, nghiệm thu vật tư/thiết bị, mạng lưới/dịch vụ viễn thông – công nghệ thông tin… Viettel đã đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm, thiết bị đo lường hiện đại phục vụ nghiên cứu thiết bị 5G, radar và các sản phẩm quốc phòng; đặc biệt đã tham gia vào 5/6 khâu trong chuỗi sản xuất chip bán dẫn; hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế được áp dụng tại nhiều đơn vị thành viên.

Vị này cũng nêu rõ, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển các ngành công nghệ chiến lược như bán dẫn, vệ tinh, công nghệ lượng tử... việc có hạ tầng đo lường, thử nghiệm quốc gia đạt chuẩn là điều kiện để làm chủ công nghệ, đảm bảo chất lượng sản phẩm và rút ngắn vòng phát triển.

Hiện nay, đối với nhiều lĩnh vực công nghệ chiến lược, năng lực đo lường và thử nghiệm trong nước chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn. Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp phải sử dụng dịch vụ thử nghiệm ở nước ngoài, làm tăng chi phí, kéo dài thời gian phát triển sản phẩm và tiềm ẩn rủi ro về bảo mật công nghệ.

Mặc dù trong nước đã hình thành một số phòng thử nghiệm có năng lực thực hiện theo tiêu chuẩn quốc tế, hệ thống hiện tại vẫn chưa bao phủ đầy đủ các phép thử bắt buộc phục vụ xuất khẩu, đặc biệt trong các lĩnh vực EMC, RF, rung xóc, sốc cơ học và môi trường đặc thù theo yêu cầu của thị trường quốc tế.

Sự thiếu hụt này buộc doanh nghiệp phải gửi mẫu ra nước ngoài thử nghiệm, làm giảm tính cạnh tranh và ảnh hưởng đến tiến độ chứng nhận sản phẩm. Việc đầu tư hoàn thiện năng lực thử nghiệm trong nước sẽ trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu chứng nhận quốc tế một cách chủ động, kịp thời và tiết kiệm chi phí.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định.

Đoàn công tác ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, kết quả nổi bật của Tập đoàn và đơn vị thành viên trong việc tuân thủ, thực thi pháp luật về đo lường. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải nhấn mạnh, với đặc thù là doanh nghiệp quân đội hoạt động đa ngành, Viettel đã xây dựng được hệ thống đo lường, kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phục vụ đa lĩnh vực từ viễn thông, sản xuất thiết bị điện tử đến công nghiệp quốc phòng công nghệ cao.

Đoàn công tác ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận sâu sắc của các đại biểu và cơ quan liên quan tại buổi làm việc.

Bên cạnh đó, đoàn cũng ghi nhận những khó khăn, vướng mắc mà Tập đoàn nêu ra trong quá trình thực thi Luật, đặc biệt liên quan đến: năng lực thử nghiệm, đo lường trong nước đối với các lĩnh vực công nghệ mới như 5G, UAV, vệ tinh, bán dẫn, lượng tử…; sự thiếu vắng tiêu chuẩn quốc gia cho nhiều loại thiết bị đo lường chuyên dụng quốc phòng; việc liên thông giữa chuẩn đo lường quân sự và dân sự; áp lực về chi phí, thời gian kiểm định đối với số lượng lớn thiết bị đo chuyên dụng trong nghiên cứu, sản xuất công nghệ cao.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định đánh giá cao những ý kiến, đề xuất của Tập đoàn Viettel đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo Lường; đồng thời làm rõ hơn những ý kiến của các thành viên Đoàn công tác đối với vấn đề về chuyển đổi số trong công tác đo lường; đẩy nhanh cải cách thủ tục hành chính để thúc đẩy đổi mới trong công tác đo lường; giải quyết vướng mắc trong thực tiễn về đo lường; khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đảm bảo, nâng cao năng lực đo lường quốc gia để thúc đẩy sản xuất, kinh doanh...

Kết luận buổi làm việc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải nhấn mạnh, Đoàn công tác đã lắng nghe báo cáo và ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận sâu sắc của Tập đoàn Viettel, các đại biểu tham dự và cơ quan liên quan đến việc xây dựng, hoàn thiện dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Hồng Vân