ISO 17298: Tích hợp đa dạng sinh học vào quản trị doanh nghiệp

Đưa đa dạng sinh học vào hoạt động của tổ chức

Đa dạng sinh học là nền tảng của các hệ sinh thái khỏe mạnh, đồng thời cung cấp nhiều nguồn lực và dịch vụ thiết yếu cho đời sống và hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, suy giảm đa dạng sinh học đang trở thành một trong những thách thức môi trường lớn, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức trong việc giảm tác động đến thiên nhiên.

Trong bối cảnh đó, ISO 17298 được phát triển nhằm hỗ trợ các tổ chức đưa vấn đề đa dạng sinh học từ phạm vi cam kết môi trường vào trong hoạt động quản trị và vận hành thực tế. Tiêu chuẩn do ISO/TC 331 – Đa dạng sinh học, ủy ban chuyên gia của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO), xây dựng. ISO 17298 được giới thiệu như một tiêu chuẩn quốc tế cung cấp hướng dẫn để các tổ chức thuộc nhiều lĩnh vực và quy mô khác nhau xem xét đa dạng sinh học trong chiến lược, hoạt động và quá trình ra quyết định.

Điểm đáng chú ý của cách tiếp cận này là thay vì chỉ tập trung vào các hoạt động bảo tồn riêng lẻ, tổ chức có thể xem xét một cách có hệ thống mối quan hệ giữa hoạt động của mình với thiên nhiên: tổ chức đang phụ thuộc vào những nguồn lực, dịch vụ hệ sinh thái nào; hoạt động sản xuất, kinh doanh tạo ra những tác động gì; những rủi ro nào có thể phát sinh và đâu là cơ hội để giảm tác động, phục hồi hoặc tạo ra giá trị tích cực cho thiên nhiên.

Từ nhận diện tác động đến hành động

Một trong những ý nghĩa quan trọng của ISO 17298 là hỗ trợ tổ chức chuyển từ nhận thức về đa dạng sinh học sang các bước hành động cụ thể. Đối với doanh nghiệp, chính quyền địa phương, tổ chức công hay tổ chức phi chính phủ, việc áp dụng cách tiếp cận của tiêu chuẩn có thể giúp nhận diện các tác động và sự phụ thuộc liên quan đến đa dạng sinh học; đánh giá những rủi ro có thể ảnh hưởng đến hoạt động, chuỗi cung ứng và khả năng phục hồi của tổ chức.

Trên cơ sở đó, tổ chức có thể xác định các lĩnh vực cần ưu tiên, xây dựng mục tiêu và kế hoạch hành động, đồng thời theo dõi và báo cáo kết quả thực hiện. Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với những ngành có mức độ phụ thuộc cao vào tài nguyên thiên nhiên như nông nghiệp, thực phẩm, lâm nghiệp, thủy sản, khai khoáng, du lịch, xây dựng và sản xuất nguyên liệu. Khi nguồn tài nguyên và hệ sinh thái bị suy giảm, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với rủi ro môi trường mà còn có thể chịu tác động đến nguồn cung nguyên liệu, chi phí sản xuất, thị trường và uy tín.

Theo thông tin được ISO công bố, khoảng 44 nghìn tỷ USD, tương đương hơn một nửa GDP toàn cầu, phụ thuộc ở mức độ vừa phải hoặc cao vào thiên nhiên. Con số này cho thấy bảo vệ đa dạng sinh học không chỉ là vấn đề môi trường mà ngày càng gắn với khả năng duy trì hoạt động và tạo giá trị của nền kinh tế.

Gắn chiến lược doanh nghiệp với các mục tiêu toàn cầu

ISO 17298 cũng có thể hỗ trợ tổ chức tiếp cận các yêu cầu và khuôn khổ quốc tế đang hình thành liên quan đến đa dạng sinh học. Trong đó, Khuôn khổ Đa dạng Sinh học Toàn cầu Côn Minh-Montreal (GBF) đặt ra các mục tiêu toàn cầu nhằm ngăn chặn và đảo ngược tình trạng suy giảm đa dạng sinh học. Việc các quốc gia và tổ chức ngày càng quan tâm đến những mục tiêu này đang tạo ra yêu cầu mới về quản trị, đo lường, công bố và minh bạch thông tin liên quan đến thiên nhiên.

Đối với doanh nghiệp, việc tích hợp đa dạng sinh học vào chiến lược có thể giúp chủ động hơn trước những thay đổi về chính sách, yêu cầu công bố thông tin và kỳ vọng của thị trường. Thay vì chỉ xem đa dạng sinh học như một nội dung thuộc trách nhiệm môi trường, doanh nghiệp có thể đưa vấn đề này vào quản trị rủi ro, hoạch định chiến lược, quản lý chuỗi cung ứng, phát triển sản phẩm và đầu tư.

Ảnh minh họa.

Mở ra cơ hội cho tăng trưởng xanh

Quản trị đa dạng sinh học không chỉ nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực mà còn có thể mở ra những cơ hội mới cho doanh nghiệp. Việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ hệ sinh thái, phát triển sản phẩm thân thiện với thiên nhiên và xây dựng chuỗi cung ứng có trách nhiệm có thể góp phần nâng cao khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước các biến động về tài nguyên và thị trường. Đây cũng là cơ sở để tổ chức tiếp cận các cơ hội liên quan đến tài chính xanh, đầu tư bền vững và những thị trường ngày càng coi trọng yếu tố môi trường. 

Đặc biệt, khi yêu cầu minh bạch về tác động môi trường ngày càng tăng, việc xây dựng hệ thống quản trị và dữ liệu liên quan đến đa dạng sinh học sẽ giúp tổ chức có cơ sở để theo dõi, đánh giá và báo cáo hiệu suất một cách nhất quán hơn.

Tăng cường năng lực cho doanh nghiệp và tổ chức

Một thách thức đối với quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển thân thiện với thiên nhiên là năng lực thực hiện không đồng đều giữa các tổ chức, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa và các tổ chức công tại các nước đang phát triển.

ISO 17298 hướng tới việc cung cấp một cách tiếp cận có cấu trúc để các tổ chức từng bước xây dựng năng lực, từ nhận diện vấn đề, đánh giá tác động và sự phụ thuộc, xác định ưu tiên đến xây dựng và triển khai kế hoạch hành động.

Với cách tiếp cận này, đa dạng sinh học có thể được tích hợp vào các hệ thống quản trị hiện có thay vì trở thành một chương trình riêng biệt. Đây là yếu tố quan trọng giúp các tổ chức biến mục tiêu bảo vệ thiên nhiên thành những hoạt động có thể thực hiện, theo dõi và cải tiến.

Từ bảo tồn riêng lẻ đến quản trị thiên nhiên có hệ thống

Sự ra đời của ISO 17298 cho thấy vấn đề đa dạng sinh học đang ngày càng được tiếp cận từ góc độ quản trị tổ chức và phát triển kinh tế bền vững. Đối với doanh nghiệp, bảo vệ thiên nhiên không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn liên quan trực tiếp đến nguồn lực đầu vào, chuỗi cung ứng, khả năng chống chịu, uy tín và cơ hội thị trường. Việc đưa đa dạng sinh học vào chiến lược và hoạt động vì vậy có thể trở thành một phần của quá trình quản trị rủi ro và tạo giá trị dài hạn.

Khi được triển khai cùng với các tiêu chuẩn và công cụ quản lý môi trường, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững, ISO 17298 có thể góp phần hình thành cách tiếp cận toàn diện hơn, trong đó doanh nghiệp không chỉ giảm tác động đến thiên nhiên mà còn chủ động xác định những cơ hội để phục hồi hệ sinh thái và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.

Trong bối cảnh kinh tế xanh và chuyển đổi bền vững ngày càng trở thành yêu cầu của thị trường, việc đưa đa dạng sinh học vào chiến lược và hoạt động sẽ giúp các tổ chức từng bước chuyển từ “giảm tác động” sang quản trị mối quan hệ với thiên nhiên một cách có hệ thống, minh bạch và có thể đo lường.

Hồng Vân