Tiêu chuẩn ISO 9001:2026 đã chính thức được công bố, thay thế ISO 9001:2015

ISO 9001:2026 được công bố vào tháng 9/2026, thay thế ISO 9001:2015 và trở thành phiên bản mới nhất của tiêu chuẩn về hệ thống quản lý chất lượng (QMS). Thay vì thay đổi toàn diện, phiên bản mới kế thừa nền tảng của ISO 9001:2015, đồng thời cập nhật và làm rõ một số yêu cầu nhằm đáp ứng tốt hơn những thay đổi trong môi trường hoạt động của tổ chức. Trọng tâm của lần sửa đổi này vì vậy không nằm ở việc thiết lập một khuôn khổ hoàn toàn mới, mà hướng tới hoàn thiện các yêu cầu hiện hành, tăng tính rõ ràng và bảo đảm hệ thống quản lý chất lượng tiếp tục phù hợp với bối cảnh kinh doanh, quản trị và những yêu cầu mới đặt ra đối với tổ chức.

Tiêu chuẩn ISO 9001:2026 được xây dựng dựa trên cấu trúc hiện có của ISO 9001:2015 

Nhấn mạnh vai trò lãnh đạo và văn hóa chất lượng

So với phiên bản năm 2015, ISO 9001:2026 tăng cường sự chú ý đối với vai trò lãnh đạo, văn hóa chất lượng, hành vi đạo đức, quản lý rủi ro và cơ hội, yếu tố biến đổi khí hậu, tri thức của tổ chức và cải tiến liên tục. Theo SGS, những thay đổi này nhằm giúp tiêu chuẩn duy trì tính phù hợp trong môi trường kinh doanh biến động, đồng thời củng cố khả năng thích ứng và niềm tin của các bên liên quan.

Ở Điều khoản 5 về lãnh đạo và cam kết, tiêu chuẩn thể hiện rõ hơn yêu cầu xây dựng văn hóa chất lượng, hành vi đạo đức và cải tiến liên tục, gắn với cách tiếp cận theo quá trình cũng như tư duy dựa trên rủi ro và cơ hội. Chính sách chất lượng cũng cần phản ánh rõ hơn chiến lược và bối cảnh bên ngoài của tổ chức. Điều này cho thấy quản lý chất lượng không chỉ dừng ở việc thiết lập và duy trì quy trình, mà cần được gắn chặt hơn với định hướng quản trị của tổ chức.

Tại Điều khoản 6 về hoạch định, nội dung liên quan đến rủi ro và cơ hội được cơ cấu lại thành các tiểu điều khoản riêng biệt, rõ ràng hơn. Việc hoạch định thay đổi cũng được nhấn mạnh thêm ở các nội dung như truyền đạt thay đổi, theo dõi, đánh giá và xem xét kết quả sau thay đổi.

Trong khi đó, Điều khoản 7 về hỗ trợ chủ yếu được sắp xếp lại nội dung và không có nhiều thay đổi đáng kể về yêu cầu. Tuy nhiên, yêu cầu về nhận thức đã được mở rộng, bao gồm nhận thức về văn hóa chất lượng và hành vi đạo đức. Điều khoản 10 cũng bổ sung hướng dẫn về cải tiến liên tục, đặc biệt trong mối liên hệ với trách nhiệm của lãnh đạo.

Các điều khoản về vận hành và đánh giá kết quả hoạt động nhìn chung ít thay đổi hơn. Điều khoản 8 chủ yếu cập nhật thuật ngữ và bố cục, trong khi Điều khoản 9 tiếp tục nhấn mạnh việc phân tích xu hướng chất lượng và kết quả thực hiện. Yếu tố biến đổi khí hậu cũng tiếp tục được duy trì trong nội dung xem xét bối cảnh của tổ chức.

Doanh nghiệp cần sớm rà soát hệ thống quản lý chất lượng

Việc ISO 9001:2026 được công bố đồng nghĩa các tổ chức hiện được chứng nhận theo ISO 9001:2015 sẽ phải chuyển đổi hệ thống quản lý chất lượng và chứng nhận sang phiên bản mới trong thời hạn chuyển đổi áp dụng. Thay vì chờ đến gần thời hạn mới thực hiện, các tổ chức, doanh nghiệp bắt đầu bằng việc nghiên cứu ISO 9001:2026, rà soát hệ thống quản lý chất lượng hiện tại và xác định những nội dung cần điều chỉnh. Việc chuẩn bị sớm giúp doanh nghiệp nhận diện khoảng cách giữa hệ thống đang áp dụng với yêu cầu mới, đồng thời có đủ thời gian cập nhật hệ thống, tài liệu và chuẩn bị cho đánh giá chuyển đổi.

Đặc biệt, doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức của lãnh đạo, chủ quá trình và đội ngũ đánh giá viên nội bộ; xem xét lại cách nhận diện, xử lý rủi ro và cơ hội; đánh giá thực trạng văn hóa chất lượng, hành vi đạo đức; đồng thời xác định nhu cầu đào tạo phù hợp với những yêu cầu được sửa đổi.

Dù mức độ thay đổi của ISO 9001:2026 không mang tính đảo chiều so với phiên bản năm 2015, quá trình chuyển đổi vẫn là cơ hội để các tổ chức rà soát lại hệ thống quản lý chất lượng, tăng sự gắn kết với mục tiêu chiến lược, củng cố quan hệ với các bên liên quan và duy trì trạng thái sẵn sàng cho hoạt động đánh giá chứng nhận.

Việc chuẩn bị từ sớm vì vậy không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi chứng nhận, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp nhìn lại hiệu quả vận hành của hệ thống quản lý chất lượng và tận dụng phiên bản ISO 9001 mới như một công cụ hỗ trợ cải tiến hoạt động trong giai đoạn tiếp theo.

Bảo Linh