Khảo sát hàng hóa: QCVN trở thành tấm vé thông hành cho sản phẩm của doanh nghiệp

Điện gia dụng: "Lá chắn kép" từ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) 04:2009/BKHCN và sửa đổi 1:2016 QCVN 04:2009/BKHCN, QCVN 09:2012/BKHCN và sửa đổi 1:2018 QCVN 09:2012/BKHCN

Tại các siêu thị điện máy lớn ở Vĩnh Yên (tỉnh Vĩnh Phúc cũ) và thành phố Ninh Bình, người tiêu dùng dễ dàng bắt gặp những chiếc tem CR (Dấu hợp quy) được dán ngay ngắn trên các sản phẩm thiết yếu như nồi cơm điện, ấm siêu tốc, máy sấy tóc...

Để một chiếc máy sấy tóc, lò vi sóng, bếp điện có thể bán trên thị trường nhà sản xuất phải đáp ứng yêu cầu đầu ra không chỉ QCVN 04:2009/BKHCN và sửa đổi 1:2016 QCVN 04:2009/BKHCN về an toàn đối với thiết bị điện và điện tử mà còn phải đáp ứng QCVN 09:2012/BKHCN và sửa đổi 1:2018 QCVN 09:2012/BKHCN về tương thích điện từ (EMC). Việc đáp ứng yêu cầu của cả hai quy chuẩn kỹ thuật quốc gia là yêu cầu bắt buộc, hướng tới bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao chất lượng sản phẩm sản xuất của các nhà cung cấp.

Trong lần khảo sát này, đoàn khảo sát đã lấy ngẫu nhiên một số mẫu (nồi cơm điện, ấm siêu tốc...) mang đi phân tích. Kết quả trả về từ phòng thí nghiệm cho thấy 100% mẫu đạt chuẩn, không vi phạm các giới hạn theo yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia liên quan.

Đồ chơi trẻ em và rủi ro từ việc thiếu thông tin về QCVN 03:2019/BKHCN

Trái ngược với sự yên tâm ở nhóm hàng điện máy, bức tranh thị trường đồ chơi trẻ em tại Bắc Ninh và Vĩnh Phúc (tên tỉnh cũ) lại có những dấu hiệu về thiếu xót trong việc dán tem, nhãn theo quy định của QCVN 03:2019/BKHCN.

Tại các cửa hàng nhỏ lẻ trong lần khảo sát này, ghi nhận có dấu hiệu nhiều đồ chơi nhựa, thú nhồi bông không rõ nguồn gốc, tuy nhiên đối với các sản phẩm đồ chơi trẻ em được bán trong các siêu thị thì có đầy đủ thông tin theo quy định của QCVN 03:2019/BKHCN. Qua trao đổi với các chủ cửa hàng nhỏ lẻ về yêu cầu bắt buộc của  QCVN 03:2019/BKHCN  đối với đồ chơi trẻ em khi bày bán trên kệ sản phẩm, các câu trả lời nhận được là chưa nắm rõ quy định và các sản phẩm được bán do đại lý cung cấp.

Vàng và Xăng dầu: Sự minh bạch lên ngôi

Bên cạnh hai nhóm hàng trên, khảo sát tại Bắc Ninh và Nam Định (tên tỉnh cũ) cũng ghi nhận sự chuyển mình tích cực của ngành hàng kinh doanh có điều kiện.

Các mẫu xăng dầu được lấy tại đây đều vượt qua các bài kiểm tra theo QCVN 01:2022/BKHCN, đảm bảo trị số Octan và hàm lượng lưu huỳnh thấp. Trong khi đó, vàng trang sức tại Nam Định (tên tỉnh cũ) đã được chuẩn hóa về đo lường và chất lượng theo Thông tư 22/2013-BKHCN ngày 26/9/2013 của Bộ Khoa học Công nghệ. Các cửa hàng đều bày bán các sản phẩm đáp ứng yêu cẩu ghi nhãn, trọng lượng, tuổi vàng. Các dán nhãn này trực quan, dễ nhìn và cung cấp đầy đủ thông tin cho người tiêu dùng.

Việc ban hành các QCVN là nỗ lực của cơ quan quản lý nhà nước nhằm dựng lên "hàng rào kỹ thuật" bảo vệ người tiêu dùng và minh bạch chất lượng sản phẩm của nhà sản xuất.

Kết quả khảo sát tại Bắc Ninh, Vĩnh Phúc (địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc cũ nay là Phú Thọ), Ninh Bình và Nam Định (địa bàn tình Nam Định cũ, nay là tỉnh Ninh Bình) năm 2025 cho thấy, doanh nghiệp lớn đã coi việc tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và coi đó là "giấy thông hành" để phát triển bền vững. Tuy nhiên, với các cơ sở nhỏ lẻ buôn bán đồ chơi, QCVN 03:2019/BKHCN vẫn là một khái niệm chưa được phổ biến rộng rãi. Đã đến lúc người tiêu dùng cần dùng "quyền lực mềm" của mình - chỉ mua sản phẩm có đầy đủ thông tin, đáp ứng các yêu cầu của pháp luật.

Lê Hồng Quân - Vũ Văn Việt

(Phòng Đào tạo - Nghiên cứu phát triển, Trung tâm Quacert)