Nâng cao chất lượng hoạt động đánh giá sự phù hợp, tạo thuận lợi cho thương mại

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, hoạt động đánh giá sự phù hợp ngày càng khẳng định vai trò then chốt trong việc bảo đảm chất lượng, an toàn và độ tin cậy của sản phẩm, dịch vụ trên thị trường.

Theo đó, đánh giá sự phù hợp là việc xác định đối tượng của hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phù hợp với đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý quy định trong tiêu chuẩn tương ứng và quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Đánh giá sự phù hợp bao gồm hoạt động thử nghiệm, hiệu chuẩn, giám định, chứng nhận hợp chuẩn, chứng nhận hợp quy, công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy, công nhận năng lực phòng thử nghiệm, phòng hiệu chuẩn, tổ chức chứng nhận sự phù hợp, tổ chức giám định.

Nâng cao chất lượng hoạt động đánh giá sự phù hợp góp phần tạo thuận lợi cho thương mại. (Ảnh minh họa)

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng kết quả đánh giá, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2025 đã bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến việc chỉ định tổ chức đánh giá sự phù hợp, thừa nhận kết quả đánh giá sự phù hợp.

Cụ thể, tổ chức đánh giá sự phù hợp được chỉ định là tổ chức đánh giá sự phù hợp đủ điều kiện hoạt động theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và phải đáp ứng các điều kiện sau:

Thứ nhất là hệ thống quản lý được công nhận phù hợp với yêu cầu của tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế tương ứng theo quy định của pháp luật;

Thứ hai là có kết quả thử nghiệm thành thạo hoặc so sánh liên phòng đạt yêu cầu đối với phương pháp thử của sản phẩm, hàng hóa đăng ký chỉ định thử nghiệm đối với tổ chức thử nghiệm;

Thứ ba là đăng ký hoạt động chỉ định với cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Việc chỉ định tổ chức đánh giá sự phù hợp dựa trên cơ sở đánh giá tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ, năng lực kỹ thuật, khả năng duy trì điều kiện theo quy định và nhu cầu phục vụ quản lý nhà nước trong từng thời kỳ.

Theo Luật, Bộ, cơ quan ngang Bộ quyết định chỉ định và công khai danh sách tổ chức đánh giá sự phù hợp được chỉ định trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và được cập nhật định kỳ, bảo đảm tính minh bạch. Các tổ chức đánh giá sự phù hợp được chỉ định phải chịu sự kiểm tra, giám sát định kỳ hoặc đột xuất của cơ quan nhà nước để bảo đảm duy trì điều kiện hoạt động và chất lượng kết quả đánh giá.

Nếu tổ chức đánh giá sự phù hợp được chỉ định vi phạm quy định của pháp luật, tùy mức độ vi phạm, tổ chức đánh giá sự phù hợp sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Trong đó, Bộ, cơ quan ngang Bộ xem xét, quyết định thu hồi quyết định chỉ định trong trường hợp tổ chức đánh giá sự phù hợp vi phạm quy định về hoạt động đánh giá sự phù hợp được chỉ định.

Luật cũng khuyến khích tổ chức đánh giá sự phù hợp tham gia phục vụ quản lý nhà nước. Việc chỉ định tổ chức đánh giá sự phù hợp thực hiện trên nguyên tắc minh bạch, không trùng lặp, chồng chéo cạnh tranh, bảo đảm chất lượng và hiệu quả quản lý.

Đáng chú ý, các Bộ, cơ quan ngang Bộ ưu tiên xem xét, sử dụng kết quả đánh giá, kiểm tra của cơ quan khác khi thực hiện đánh giá tổ chức đánh giá sự phù hợp đăng ký hoạt động chỉ định, bảo đảm công khai, không trùng lặp, chồng chéo và tuân thủ quy định của pháp luật liên quan.

Ngoài ra, việc thừa nhận lẫn nhau hoặc thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp phục vụ quản lý nhà nước tiếp tục được thực hiện theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Đây được xem là cơ sở quan trọng để thúc đẩy hội nhập, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và thương mại trong nước cũng như quốc tế.

Có thể nói, việc hoàn thiện các quy định về chỉ định và thừa nhận kết quả đánh giá sự phù hợp không chỉ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động đánh giá mà còn góp phần tăng cường niềm tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng đối với chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên thị trường.

Thanh Tùng