TCVN 10687-25-4:2025 chuẩn hóa truyền thông giám sát nhà máy điện gió

Sự mở rộng nhanh chóng của ngành năng lượng tái tạo trong những năm gần đây đang kéo theo áp lực lớn về quản lý, giám sát và vận hành hệ thống điện. Trong đó, điện gió được xem là một trong những lĩnh vực phát triển mạnh nhất khi hàng loạt dự án quy mô lớn liên tục được triển khai tại nhiều địa phương ven biển và khu vực có tiềm năng gió cao.

Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển là bài toán ngày càng phức tạp về kết nối dữ liệu và điều khiển hệ thống. Một nhà máy điện gió hiện đại có thể bao gồm hàng chục, thậm chí hàng trăm turbine vận hành đồng thời, liên tục phát sinh lượng lớn dữ liệu liên quan đến tốc độ gió, công suất phát điện, tình trạng thiết bị, nhiệt độ, rung động và hàng loạt thông số kỹ thuật khác.

Nếu thiếu một chuẩn truyền thông thống nhất, việc kết nối giữa turbine, trung tâm điều khiển, hệ thống quản lý vận hành và lưới điện quốc gia sẽ gặp nhiều khó khăn. Mỗi nhà sản xuất thiết bị có thể sử dụng giao thức riêng, dẫn tới nguy cơ thiếu tương thích, phát sinh lỗi truyền dữ liệu hoặc gây gián đoạn trong quá trình giám sát và điều khiển từ xa.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10687-25-4:2025, tương đương IEC 61400-25-4:2016 được xem là bước quan trọng nhằm chuẩn hóa hạ tầng truyền thông phục vụ giám sát và điều khiển nhà máy điện gió tại Việt Nam.

Tiêu chuẩn hóa truyền thông hệ thống phát điện gió sẽ trở thành nền tảng bắt buộc đối với hệ thống điện tương lai. Ảnh minh họa

Theo nội dung tiêu chuẩn, TCVN 10687-25-4:2025 quy định việc ánh xạ thông tin truyền thông của hệ thống điện gió đến các hồ sơ truyền thông cụ thể. Hiểu một cách đơn giản, tiêu chuẩn này đóng vai trò như “ngôn ngữ chung” giúp các thiết bị, hệ thống và phần mềm khác nhau có thể trao đổi dữ liệu đồng bộ trong quá trình vận hành nhà máy điện gió.

Điểm quan trọng của tiêu chuẩn là bảo đảm khả năng tương tác giữa các thành phần trong hệ thống, bất kể thiết bị đến từ nhà sản xuất nào. Điều này đặc biệt cần thiết trong bối cảnh nhiều dự án điện gió hiện nay sử dụng thiết bị và công nghệ từ nhiều quốc gia khác nhau.

TCVN 10687-25-4:2025 cũng đặt ra nguyên tắc liên quan đến cấu trúc dữ liệu, mô hình trao đổi thông tin và cơ chế ánh xạ dữ liệu sang các giao thức truyền thông tiêu chuẩn. Qua đó giúp việc truyền tải dữ liệu vận hành được thực hiện chính xác, ổn định và giảm nguy cơ sai lệch thông tin trong quá trình điều khiển hệ thống.

Theo các chuyên gia năng lượng, dữ liệu thời gian thực đóng vai trò sống còn đối với nhà máy điện gió hiện đại. Chỉ cần một sự cố nhỏ trong truyền thông hoặc chậm trễ xử lý dữ liệu cũng có thể ảnh hưởng tới hiệu suất phát điện, an toàn thiết bị và khả năng điều độ công suất lên lưới điện quốc gia.

Việc chuẩn hóa truyền thông không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành mà còn hỗ trợ mạnh cho công tác bảo trì dự báo. Thông qua hệ thống giám sát liên tục, các đơn vị vận hành có thể phát hiện sớm nguy cơ hỏng hóc turbine, quá tải thiết bị hoặc bất thường trong hệ thống truyền động để xử lý kịp thời trước khi xảy ra sự cố lớn.

Một lợi ích khác của tiêu chuẩn là tăng khả năng tích hợp điện gió vào lưới điện thông minh. Khi dữ liệu từ các nhà máy được đồng bộ hóa và truyền tải theo chuẩn chung, cơ quan điều độ có thể theo dõi công suất phát theo thời gian thực, từ đó tối ưu việc cân bằng nguồn điện và nâng cao độ ổn định của hệ thống điện quốc gia.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải carbon, điện gió được xem là một trong những trụ cột quan trọng của chiến lược năng lượng sạch. Tuy nhiên, để các dự án vận hành hiệu quả và an toàn lâu dài, yếu tố tiêu chuẩn hóa công nghệ ngày càng trở nên cấp thiết.

Giới chuyên gia nhận định nhiều dự án năng lượng tái tạo hiện nay vẫn tồn tại tình trạng phân mảnh công nghệ do sử dụng thiết bị từ nhiều nguồn khác nhau. Nếu không có bộ tiêu chuẩn chung, việc nâng cấp hệ thống hoặc mở rộng quy mô trong tương lai sẽ phát sinh chi phí lớn và tiềm ẩn rủi ro kỹ thuật.

Không chỉ phục vụ vận hành nội bộ, TCVN 10687-25-4:2025 còn tạo cơ sở thúc đẩy kết nối quốc tế trong lĩnh vực năng lượng tái tạo. Việc hài hòa với tiêu chuẩn IEC giúp doanh nghiệp trong nước thuận lợi hơn khi tham gia chuỗi cung ứng công nghệ điện gió toàn cầu, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận các giải pháp kỹ thuật tiên tiến từ nước ngoài.

Nhiều chuyên gia cho rằng tiêu chuẩn hóa truyền thông sẽ trở thành nền tảng bắt buộc đối với hệ thống điện tương lai, nơi các nguồn năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh và trung tâm điều độ phải liên kết chặt chẽ theo thời gian thực. TCVN 10687-25-4:2025 vì vậy không chỉ là tiêu chuẩn kỹ thuật đơn thuần mà còn là bước đi quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hạ tầng năng lượng, hướng tới hệ thống điện thông minh, ổn định và phát triển bền vững trong dài hạn.

An Dương