TCVN 12848:2025 về kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong nông sản bằng sắc ký khí, lỏng

Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng thâm canh và áp lực nâng cao năng suất gia tăng, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong trồng trọt trở nên phổ biến. Tuy nhiên, đi kèm với đó là nguy cơ tồn dư hóa chất trong nông sản, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng.

Thực tế tại nhiều thị trường cho thấy, tình trạng rau quả, trái cây và một số loại nông sản có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng cho phép vẫn còn xảy ra. Một số trường hợp bị phát hiện qua kiểm tra cho thấy sản phẩm có chứa nhiều hoạt chất hóa học cùng lúc, phản ánh việc sử dụng thuốc không đúng hướng dẫn, lạm dụng trong quá trình canh tác hoặc thu hoạch không đảm bảo thời gian cách ly.

Các vụ việc liên quan đến nông sản không đảm bảo an toàn từng gây lo ngại trong dư luận, đặc biệt khi các sản phẩm này đã được đưa ra thị trường tiêu thụ rộng rãi. Việc kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vì vậy trở thành yêu cầu cấp thiết, không chỉ đối với cơ quan quản lý mà còn đối với toàn bộ chuỗi sản xuất – phân phối nông sản.

Trong bối cảnh đó, việc áp dụng các phương pháp phân tích hiện đại để phát hiện đồng thời nhiều loại dư lượng hóa chất trong nông sản đóng vai trò quan trọng. Trước đây, việc kiểm tra từng hoạt chất riêng lẻ vừa tốn thời gian vừa khó đáp ứng yêu cầu giám sát trên diện rộng. Do đó, các phương pháp phân tích đa dư lượng đã được nghiên cứu và ứng dụng ngày càng phổ biến.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12848:2025 được xây dựng nhằm đưa ra phương pháp xác định đa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong nông sản có nguồn gốc thực vật. Tiêu chuẩn này sử dụng kỹ thuật sắc ký khí (GC) và sắc ký lỏng (LC) sau khi xử lý mẫu bằng phương pháp QuEChERS – một phương pháp chuẩn bị mẫu hiện đại, được đánh giá cao về tính nhanh, đơn giản và hiệu quả trong phân tích dư lượng.

Phương pháp QuEChERS (Quick, Easy, Cheap, Effective, Rugged, Safe) cho phép xử lý mẫu nông sản một cách nhanh chóng, loại bỏ tạp chất và chiết tách đồng thời nhiều nhóm hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật. Sau bước xử lý này, mẫu được phân tích bằng hệ thống sắc ký khí hoặc sắc ký lỏng tùy theo tính chất của từng hợp chất cần xác định.

TCVN 12848:2025 áp dụng cho các loại nông sản có nguồn gốc thực vật như rau, quả, ngũ cốc và các sản phẩm nông nghiệp khác. Tiêu chuẩn này không chỉ giúp phát hiện đồng thời nhiều loại dư lượng thuốc bảo vệ thực vật mà còn nâng cao độ chính xác trong kiểm nghiệm, hỗ trợ công tác quản lý chất lượng nông sản trên thị trường.

Một trong những điểm quan trọng của tiêu chuẩn là khả năng xác định đồng thời nhiều hoạt chất trong cùng một mẫu phân tích. Điều này giúp giảm đáng kể thời gian kiểm nghiệm so với các phương pháp truyền thống, đồng thời tăng hiệu quả giám sát an toàn thực phẩm trong bối cảnh nguồn cung nông sản ngày càng đa dạng.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng yêu cầu quy trình xử lý mẫu phải đảm bảo tính nhất quán, hạn chế sai số trong quá trình phân tích. Việc sử dụng thiết bị sắc ký khí và sắc ký lỏng hiện đại giúp nâng cao độ nhạy và độ chính xác, cho phép phát hiện cả những dư lượng ở mức rất thấp.

Việc áp dụng TCVN 12848:2025 có ý nghĩa quan trọng trong công tác kiểm soát an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với nông sản tiêu thụ nội địa và xuất khẩu. Trong bối cảnh các thị trường quốc tế ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, việc tuân thủ các phương pháp phân tích chuẩn hóa giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Ngoài ra, tiêu chuẩn này cũng góp phần thúc đẩy thay đổi trong thực hành nông nghiệp, hướng tới sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, đúng liều lượng và đúng thời gian cách ly. Khi công tác kiểm nghiệm được thực hiện chặt chẽ và minh bạch, người sản xuất buộc phải nâng cao ý thức tuân thủ quy trình kỹ thuật.

Ở góc độ quản lý, việc áp dụng thống nhất TCVN 12848:2025 giúp cơ quan chức năng có cơ sở khoa học rõ ràng trong việc đánh giá chất lượng nông sản, từ đó đưa ra các biện pháp kiểm soát phù hợp. Đồng thời, người tiêu dùng cũng được bảo vệ tốt hơn trước nguy cơ tiếp xúc với dư lượng hóa chất vượt mức cho phép.

Trong xu thế hội nhập và phát triển nông nghiệp bền vững, các tiêu chuẩn phân tích như TCVN 12848:2025 đóng vai trò là công cụ kỹ thuật quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng nông sản, đảm bảo an toàn thực phẩm và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

An Dương