TCVN 14436:2025 về phương pháp sàng lọc các độc tố nấm mốc trong thực phẩm

Trước thực trạng ô nhiễm nấm mốc trong chuỗi sản xuất và bảo quản thực phẩm, việc kiểm soát các độc tố sinh ra từ nấm đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Điều kiện khí hậu nóng ẩm, quá trình thu hoạch, vận chuyển và lưu kho chưa bảo đảm có thể tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển. Khi đó, một số loại nấm sẽ sinh ra các chất độc tự nhiên, tồn tại âm thầm trong ngũ cốc, hạt, cà phê, gia vị, thức ăn chăn nuôi và nhiều sản phẩm chế biến khác. Những chất này không làm thay đổi rõ rệt mùi vị thực phẩm nên rất khó nhận biết bằng cảm quan thông thường.

Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy việc phơi nhiễm độc tố nấm mốc trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến gan, thận, hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính. Vì vậy, nhiều quốc gia đã xây dựng quy định chặt chẽ nhằm giám sát và giới hạn hàm lượng các chất này trong thực phẩm lưu thông trên thị trường.

Trong bối cảnh đó, TCVN 14436:2025 được ban hành nhằm đưa ra phương pháp sàng lọc đồng thời nhiều loại độc tố nấm mốc thường gặp trong thực phẩm, bao gồm aflatoxin B1, deoxynivalenol, fumonisin B1 và B2, ochratoxin A, T-2 toxin, HT-2 toxin và zearalenon. Tiêu chuẩn này không áp dụng đối với thực phẩm dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, do nhóm sản phẩm này có quy định kiểm soát riêng với yêu cầu nghiêm ngặt hơn.

Xác định các độc tố nấm trong thực phẩm theo tiêu chuẩn giúp đảm bảo chất lượng, an toàn khi sử dụng. Ảnh minh họa

Điểm quan trọng của tiêu chuẩn là hướng dẫn cách phát hiện nhanh, chính xác nhiều loại độc tố trong cùng một lần phân tích. Điều này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và tăng hiệu quả kiểm tra so với việc xét nghiệm từng chất riêng lẻ. Phương pháp được lựa chọn có độ tin cậy cao, cho phép nhận diện các chất ở hàm lượng rất thấp, phù hợp với yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm hiện nay.

TCVN 14436:2025 cũng nêu rõ các bước cơ bản từ chuẩn bị mẫu, xử lý mẫu đến quá trình phân tích và đánh giá kết quả. Mục tiêu là giúp các phòng kiểm nghiệm thực hiện thống nhất, hạn chế sai lệch và bảo đảm kết quả có thể so sánh giữa các đơn vị. Việc chuẩn hóa quy trình không chỉ hỗ trợ cơ quan quản lý trong công tác giám sát mà còn giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro ngay từ nguyên liệu đầu vào.

Thực tế cho thấy, nhiều lô hàng nông sản xuất khẩu từng bị cảnh báo hoặc trả về do phát hiện độc tố nấm mốc vượt ngưỡng cho phép. Điều này gây thiệt hại kinh tế không nhỏ và ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu. Khi có một phương pháp sàng lọc rõ ràng, thống nhất theo tiêu chuẩn quốc gia, doanh nghiệp có thể kiểm tra trước khi đưa sản phẩm ra thị trường hoặc xuất khẩu, từ đó giảm nguy cơ vi phạm quy định của đối tác nhập khẩu.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn còn góp phần thúc đẩy sản xuất bền vững. Khi biết rằng sản phẩm sẽ được kiểm soát nghiêm ngặt, người sản xuất có xu hướng chú trọng hơn đến điều kiện canh tác, thu hoạch và bảo quản. Việc giữ kho khô ráo, thông thoáng, kiểm soát độ ẩm và nhiệt độ phù hợp sẽ giúp hạn chế nấm phát triển ngay từ đầu, thay vì chỉ xử lý ở khâu cuối cùng.

Đối với cơ quan quản lý, TCVN 14436:2025 là công cụ hỗ trợ hữu hiệu trong công tác thanh tra, kiểm tra và cảnh báo sớm nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Khi phát hiện mẫu có dấu hiệu vượt giới hạn, các biện pháp xử lý có thể được triển khai kịp thời nhằm ngăn chặn sản phẩm không đạt yêu cầu đến tay người tiêu dùng.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc hài hòa tiêu chuẩn quốc gia với thông lệ quốc tế cũng là bước đi cần thiết. TCVN 14436:2025 góp phần nâng cao năng lực kiểm nghiệm trong nước, tạo nền tảng để hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiệm cận với yêu cầu của thị trường toàn cầu.

Có thể nói, việc ban hành và áp dụng TCVN 14436:2025 không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là cam kết mạnh mẽ trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Khi chuỗi sản xuất – kiểm nghiệm – quản lý được kết nối chặt chẽ, người tiêu dùng sẽ yên tâm hơn về chất lượng thực phẩm hằng ngày. Đồng thời, doanh nghiệp cũng có thêm công cụ để xây dựng niềm tin, nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh ngày càng cao.

An Dương