TCVN 14457:2025 về trao đổi thông tin để tính tỷ lệ tái chế thiết bị điện và điện tử

Trong những năm gần đây, rác thải điện và điện tử đang trở thành một trong những thách thức môi trường lớn nhất trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, cùng với vòng đời sản phẩm ngày càng ngắn, khiến lượng thiết bị điện, điện tử bị thải bỏ tăng mạnh qua từng năm. Từ điện thoại di động, máy tính, tivi cho đến các thiết bị gia dụng thông minh, tất cả đều có nguy cơ trở thành rác thải nếu không được quản lý hiệu quả.

Theo nhiều nghiên cứu, phần lớn rác thải điện tử hiện nay chưa được thu gom và xử lý đúng quy trình. Một tỷ lệ đáng kể vẫn bị xử lý thủ công, thiếu kiểm soát, gây phát tán các chất độc hại như chì, thủy ngân hay cadimi ra môi trường. Không chỉ ảnh hưởng đến đất, nước và không khí, tình trạng này còn tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe con người.

Tại Việt Nam, mặc dù đã có những quy định liên quan đến trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), nhưng thực tế triển khai vẫn còn nhiều hạn chế. Một trong những khó khăn lớn nhất là thiếu thông tin minh bạch về cấu tạo sản phẩm, vật liệu sử dụng cũng như khả năng tái chế. Điều này khiến các đơn vị tái chế gặp khó khăn trong việc phân loại, xử lý và tính toán chính xác tỷ lệ tái chế của thiết bị. Đồng thời, sự thiếu đồng bộ trong thông tin giữa nhà sản xuất và nhà tái chế cũng làm giảm hiệu quả của toàn bộ chuỗi quản lý chất thải.

TCVN 14457:2025 kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực quản lý môi trường trong lĩnh vực thiết bị điện, điện tử. Ảnh minh họa 

Trong bối cảnh đó, việc ban hành tiêu chuẩn TCVN 14457:2025 được xem là bước tiến quan trọng nhằm hoàn thiện khung hướng dẫn kỹ thuật trong lĩnh vực này. Tiêu chuẩn tập trung vào việc cung cấp thông tin cuối vòng đời sản phẩm do nhà chế tạo và nhà tái chế cung cấp, từ đó hỗ trợ tính toán tỷ lệ tái chế của thiết bị điện và điện tử một cách chính xác và minh bạch.

Theo đó, TCVN 14457:2025 đưa ra các hướng dẫn cụ thể về loại thông tin cần được cung cấp trong suốt vòng đời sản phẩm, đặc biệt là ở giai đoạn cuối vòng đời. Đối với nhà chế tạo, tiêu chuẩn yêu cầu cung cấp các dữ liệu liên quan đến thành phần vật liệu, cấu trúc sản phẩm, cũng như các chất có khả năng gây nguy hại. Những thông tin này giúp đơn vị tái chế hiểu rõ đặc tính sản phẩm, từ đó lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp. Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng khuyến khích nhà sản xuất cung cấp thông tin về khả năng tháo rời, phân loại và tái chế của từng bộ phận trong thiết bị. Đây là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả thu hồi vật liệu, đồng thời giảm thiểu lượng chất thải không thể tái chế.

Đối với các đơn vị tái chế, TCVN 14457:2025 yêu cầu ghi nhận và cung cấp lại các thông tin liên quan đến quá trình xử lý, bao gồm tỷ lệ thu hồi vật liệu, tỷ lệ tái chế thực tế và các phần không thể tái chế. Việc chuẩn hóa dữ liệu này giúp đảm bảo tính minh bạch và nhất quán trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất đến tái chế.

Một điểm đáng chú ý của tiêu chuẩn là hướng dẫn phương pháp tính toán tỷ lệ tái chế dựa trên các dữ liệu thu thập được. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động tái chế mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc giám sát và xây dựng chính sách phù hợp.

Việc áp dụng TCVN 14457:2025 mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Trước hết, tiêu chuẩn giúp tăng cường tính minh bạch thông tin giữa các bên liên quan, từ đó nâng cao hiệu quả phối hợp trong quản lý rác thải điện tử. Đồng thời, việc chuẩn hóa dữ liệu cũng giúp doanh nghiệp cải thiện quy trình sản xuất theo hướng thân thiện với môi trường hơn. Không chỉ vậy, tiêu chuẩn còn góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, khi các vật liệu có giá trị được thu hồi và tái sử dụng hiệu quả. Điều này không chỉ giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên mà còn tạo ra cơ hội kinh doanh mới trong lĩnh vực tái chế.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện các cam kết về phát triển bền vững và giảm phát thải, việc triển khai các tiêu chuẩn như TCVN 14457:2025 là hết sức cần thiết. Đây không chỉ là công cụ kỹ thuật hỗ trợ doanh nghiệp mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng một hệ thống quản lý rác thải điện tử hiện đại, hiệu quả và bền vững.

An Dương