TCVN 14598:2025 về điều hoà không khí gia dụng

Trong những năm gần đây, nhu cầu sử dụng máy điều hòa không khí gia dụng tại Việt Nam tăng mạnh, đặc biệt tại các đô thị lớn. Cùng với sự phát triển đó, xu hướng chuyển sang sử dụng môi chất lạnh R-32 ngày càng phổ biến do hiệu suất làm lạnh cao và thân thiện hơn với môi trường so với một số môi chất truyền thống. Tuy nhiên, đi kèm với lợi ích kỹ thuật là những rủi ro an toàn đáng chú ý, đặc biệt trong quá trình sản xuất, lắp đặt, sửa chữa và bảo dưỡng thiết bị.

Thực tế cho thấy, R-32 là môi chất có khả năng cháy nhẹ trong điều kiện nhất định. Nếu không được xử lý đúng quy trình kỹ thuật, nguy cơ rò rỉ khí, cháy nổ hoặc sự cố an toàn trong quá trình thao tác là hoàn toàn có thể xảy ra. Trong thời gian qua, một số sự cố kỹ thuật liên quan đến lắp đặt điều hòa không đúng tiêu chuẩn, nạp sai môi chất hoặc thiếu thiết bị kiểm tra chuyên dụng đã được ghi nhận, gây ảnh hưởng đến an toàn của người sử dụng cũng như kỹ thuật viên.

Việc lắp đặt, bảo dưỡng điều hòa không khí sử dụng chất lạnh R-32 cần đảm bảo tiêu chuẩn. Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, thị trường dịch vụ lắp đặt và bảo dưỡng điều hòa hiện nay vẫn còn tồn tại tình trạng đội ngũ kỹ thuật viên chưa được đào tạo bài bản, thiếu kiến thức chuyên sâu về môi chất lạnh thế hệ mới. Việc sử dụng dụng cụ không đạt chuẩn, không tuân thủ quy trình hút chân không, nạp gas hoặc kiểm tra rò rỉ cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn trong quá trình vận hành thiết bị.

Trước thực trạng đó, việc ban hành và áp dụng tiêu chuẩn TCVN 14598:2025 về hướng dẫn an toàn trong sản xuất, lắp đặt, sửa chữa và bảo dưỡng máy điều hòa không khí gia dụng sử dụng môi chất lạnh R-32 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Tiêu chuẩn này được xây dựng nhằm thiết lập khung yêu cầu kỹ thuật thống nhất, giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao mức độ an toàn trong toàn bộ vòng đời sản phẩm.

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với máy điều hòa không khí gia dụng dạng không ống gió, có năng suất lạnh danh định đến 12000 W (tương đương 41 000 BTU/h) sử dụng môi chất lạnh R-32. Đây là nhóm thiết bị phổ biến trong hộ gia đình, văn phòng nhỏ và các công trình dân dụng.

Tuy nhiên, tiêu chuẩn không áp dụng đối với một số loại thiết bị như máy điều hòa làm mát bằng nước, máy có ống gió, máy dạng di động, máy đặt sàn, máy âm trần, hệ thống điều hòa nhiều cụm hoặc các thiết bị sử dụng nguồn điện ba pha. Việc giới hạn phạm vi này nhằm đảm bảo tiêu chuẩn được áp dụng đúng đối tượng, tránh nhầm lẫn trong quá trình triển khai thực tế.

Về yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn nhấn mạnh nguyên tắc an toàn trong toàn bộ quá trình làm việc với môi chất lạnh R-32. Trong sản xuất, các đơn vị phải tuân thủ quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, đảm bảo thiết bị đạt tiêu chuẩn kỹ thuật trước khi đưa ra thị trường. Vật liệu và linh kiện sử dụng phải phù hợp với tính chất của môi chất lạnh dễ cháy, hạn chế tối đa nguy cơ phát sinh sự cố.

Trong lắp đặt, tiêu chuẩn yêu cầu kỹ thuật viên phải thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, bao gồm kiểm tra rò rỉ, hút chân không hệ thống và nạp môi chất đúng định lượng. Khu vực lắp đặt cần đảm bảo thông thoáng, tránh nguồn nhiệt hoặc tia lửa có thể gây nguy hiểm trong trường hợp rò rỉ khí.

Đối với công tác sửa chữa và bảo dưỡng, TCVN 14598:2025 yêu cầu người thực hiện phải được đào tạo chuyên môn phù hợp, nắm vững đặc tính của môi chất R-32. Việc sử dụng thiết bị đo kiểm, dụng cụ chuyên dụng là bắt buộc nhằm đảm bảo an toàn trong quá trình thao tác. Đồng thời, cần có biện pháp thu hồi môi chất đúng quy định, tránh phát tán ra môi trường.

Tiêu chuẩn cũng nhấn mạnh yêu cầu về an toàn lao động, trong đó kỹ thuật viên phải được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân như găng tay, kính bảo hộ và thiết bị phòng cháy chữa cháy tại khu vực làm việc. Các đơn vị cung cấp dịch vụ phải xây dựng quy trình an toàn nội bộ và thường xuyên tổ chức đào tạo, cập nhật kiến thức cho nhân sự.

An Dương