Người cao tuổi bị lợi dụng để mua "thần dược" thực phẩm chức năng

Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi, thị trường thực phẩm chức năng phát triển mạnh với hàng nghìn sản phẩm được quảng bá là hỗ trợ tăng cường sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật. Tuy nhiên, song hành với đó là sự xuất hiện của nhiều chiêu trò lừa đảo tinh vi, biến thực phẩm chức năng thành “thần dược” chữa bách bệnh nhằm trục lợi từ người tiêu dùng.

Mới đây, Công an xã Bình Minh (tỉnh Ninh Bình) đã phát đi cảnh báo về tình trạng các đối tượng lợi dụng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi để bán thực phẩm chức năng giả, không rõ nguồn gốc hoặc thổi phồng công dụng nhằm chiếm đoạt tài sản. Theo cơ quan công an, các đối tượng thường tổ chức hội thảo sức khỏe, chương trình tri ân khách hàng hoặc gọi điện tư vấn miễn phí để tiếp cận nạn nhân.

Đáng chú ý, các sản phẩm được quảng cáo có khả năng “điều trị dứt điểm”, “khỏi hoàn toàn” các bệnh mạn tính như tiểu đường, huyết áp, tim mạch, xương khớp, gan, thận... Trong khi thực tế, phần lớn chỉ là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không có tác dụng điều trị bệnh.

Không chỉ dừng lại ở các buổi hội thảo trực tiếp, nhiều đối tượng còn tận dụng mạng xã hội để quảng cáo sản phẩm. Các video, livestream thường xuất hiện hình ảnh người mặc áo blouse trắng, tự xưng là bác sĩ hoặc chuyên gia y tế nhằm tạo sự tin tưởng cho người xem.

Trước đó, Công an TP Hà Nội đã kiểm tra Công ty TNHH ONNURI VINA do Nguyễn Thị Phượng làm Giám đốc và phát hiện nhiều sản phẩm thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, xuất xứ được quảng cáo như thuốc chữa các bệnh ung thư, tiểu đường, xương khớp. Các sản phẩm này được bán với giá từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng, cao gấp 8-12 lần giá trị thực tế.

Theo cơ quan chức năng, công ty thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo sức khỏe từ thứ Hai đến thứ Bảy, nhắm đến người cao tuổi trên 65 tuổi. Tại đây, doanh nghiệp sử dụng hình thức tặng quà, tổ chức liên hoan, thuê người nước ngoài quảng bá sản phẩm có nguồn gốc từ Hàn Quốc và thổi phồng công dụng nhằm tạo lòng tin cho khách hàng.

Quá trình điều tra bước đầu xác định nhóm đối tượng đã thu lợi bất chính số tiền từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng. Ngoài ra, cơ quan chức năng còn phát hiện dấu hiệu làm giả tem nhãn, phiếu kiểm nghiệm và liên tục thay đổi địa điểm kinh doanh để tránh sự kiểm tra của cơ quan quản lý.

Cảnh giác trước các sản phẩm thực phẩm chức năng giả bán chào mời ở hội chợ, hội thảo. Ảnh minh họa

Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Lạng Sơn cũng đưa ra khuyến cáo, thời gian gần đây liên tiếp phát hiện, triệt phá các đường dây sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng và thuốc giả với quy mô lớn, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Các đối tượng lợi dụng tâm lý lo ngại bệnh tật, nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng để đưa ra thị trường những sản phẩm không rõ nguồn gốc, kém chất lượng, thậm chí gây nguy hại trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Theo cảnh báo của Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), thời gian qua xuất hiện nhiều clip trên mạng xã hội sử dụng hình ảnh bác sĩ, nhân viên y tế hoặc người từng là bệnh nhân để quảng cáo thực phẩm chức năng như thuốc chữa bệnh. Đây là hành vi vi phạm quy định pháp luật và dễ khiến người dân hiểu lầm về công dụng của sản phẩm.

Thậm chí, nhiều đối tượng còn sử dụng công nghệ AI để ghép hình ảnh, giọng nói của bác sĩ, chuyên gia nổi tiếng hoặc người có ảnh hưởng trên mạng xã hội nhằm tạo dựng lòng tin. Một số video quảng cáo còn thuê người đóng giả khách hàng đã khỏi bệnh sau khi sử dụng sản phẩm để dẫn dụ người tiêu dùng. Không ít fanpage, tài khoản mạng xã hội đã giả mạo tên tuổi các giáo sư, bác sĩ đầu ngành tại các bệnh viện lớn để quảng bá thực phẩm chức năng, trong khi những chuyên gia này hoàn toàn không liên quan đến sản phẩm được giới thiệu.

Các chuyên gia y tế cho rằng hậu quả của việc tin vào những quảng cáo sai sự thật không chỉ là thiệt hại kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.

Theo khuyến cáo của Cục An toàn thực phẩm, khi người bệnh tin vào những lời quảng cáo “thần kỳ” và tự ý sử dụng thực phẩm chức năng thay thế thuốc điều trị, họ có thể bỏ lỡ “thời gian vàng” để khám và điều trị bệnh tại các cơ sở y tế. Điều này khiến bệnh tiến triển nặng hơn, làm tăng nguy cơ biến chứng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Các bác sĩ cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng thực phẩm chức năng chỉ có vai trò hỗ trợ, bổ sung dinh dưỡng hoặc tăng cường một số chức năng của cơ thể. Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Theo quy định hiện hành, trên nhãn và nội dung quảng cáo thực phẩm chức năng phải có dòng cảnh báo: “Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh”. Tuy nhiên, nhiều đối tượng cố tình lờ đi quy định này hoặc quảng cáo theo hướng gây hiểu lầm để kích thích nhu cầu mua hàng.

Trước tình trạng quảng cáo sai sự thật ngày càng phổ biến, Bộ Y tế đã yêu cầu các bệnh viện, trường đại học y dược, viện nghiên cứu và các tổ chức liên quan quán triệt cán bộ, bác sĩ, dược sĩ không tham gia quảng cáo thực phẩm chức năng dưới mọi hình thức. Cơ quan quản lý nhấn mạnh, pháp luật nghiêm cấm việc sử dụng hình ảnh, trang phục, danh nghĩa bác sĩ, dược sĩ, cơ sở y tế để quảng cáo thực phẩm. Những hành vi này có thể khiến người tiêu dùng nhầm tưởng sản phẩm có tác dụng điều trị hoặc được ngành y tế bảo chứng. 

Người tiêu dùng chỉ nên mua thuốc và thực phẩm chức năng tại các nhà thuốc, cơ sở kinh doanh hợp pháp, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào liên quan đến sức khỏe, cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn. Đối với các cuộc gọi mời tham gia hội thảo sức khỏe, chương trình tặng quà, khám bệnh miễn phí hoặc thông báo trúng thưởng kèm yêu cầu mua sản phẩm, người dân cần xác minh kỹ thông tin trước khi tham gia. Đặc biệt là người cao tuổi, cần giữ thái độ tỉnh táo trước những lời quảng cáo quá mức như “chữa khỏi hoàn toàn”, “hiệu quả sau vài ngày”, “không cần dùng thuốc”, “không cần đến bệnh viện”.

Nên kiểm tra nhãn phụ bằng tiếng Việt bởi sản phẩm hợp pháp phải có nhãn phụ thể hiện đầy đủ các thông tin như: Tên sản phẩm, nhà sản xuất, đơn vị nhập khẩu, công dụng, cách sử dụng, hạn sử dụng. Những sản phẩm không có nhãn phụ hoặc ghi thông tin mập mờ, thiếu minh bạch, tuyệt đối không nên sử dụng.

Kiểm tra số công bố sản phẩm vì mỗi sản phẩm thực phẩm chức năng hợp pháp đều phải có Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm do cơ quan chức năng thuộc Bộ Y tế cấp. Người tiêu dùng có thể tra cứu thông tin trên hệ thống của Cục An toàn thực phẩm. Trường hợp không tra cứu được, cần đặc biệt cảnh giác vì đây có thể là hàng giả, hàng nhập lậu.

Nên quan sát bao bì, hình thức sản phẩm, đối với sản phẩm chính hãng thường được in ấn sắc nét, rõ ràng, niêm phong nguyên vẹn. Nếu phát hiện bao bì có dấu hiệu rách, bong tróc, dán chồng nhãn hoặc có biểu hiện bị tẩy xóa, sửa đổi hạn sử dụng, người tiêu dùng không nên mua và sử dụng.

Cảnh giác với giá bán bất thường. Những sản phẩm được chào bán với giá thấp hơn nhiều so với mặt bằng chung của thị trường thường tiềm ẩn nguy cơ là hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc.

Trong thời đại công nghệ số, khi các chiêu trò giả mạo ngày càng tinh vi, sự cảnh giác của người tiêu dùng vẫn là “lá chắn” hiệu quả nhất. Không có loại thực phẩm chức năng nào có thể chữa bách bệnh. Mọi lời quảng cáo thần kỳ đều cần được kiểm chứng bằng cơ sở khoa học và tư vấn từ các chuyên gia y tế có chuyên môn.

An Dương (T/h)