Tăng cường quản lý về tiêu chuẩn đo lường chất lượng, nâng cao sức cạnh tranh doanh nghiệp Hưng Yên

Đưa tiêu chuẩn, đo lường về sát cơ sở

Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng không phải những khái niệm xa vời mà gắn trực tiếp với từng sản phẩm, giao dịch và quyền lợi của người tiêu dùng. Một chiếc cân không chính xác, một phương tiện đo chưa được kiểm định hay thông tin nguồn gốc thiếu minh bạch đều có thể ảnh hưởng đến sự công bằng trên thị trường.

Đặc biệt, tại khu vực nông thôn, nơi hoạt động sản xuất, kinh doanh của hộ gia đình, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ chiếm tỷ trọng đáng kể, yêu cầu kiểm soát chất lượng ngày càng trở nên cần thiết. Đây cũng là lý do công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng đang được Hưng Yên từng bước đưa sâu hơn về cấp xã.

Thực tế tại Hưng Yên cho thấy hoạt động này đang được triển khai ở nhiều xã phường. Trong tháng 8/2026, các xã Tân Thuận, Nguyễn Trãi, Tiên Lữ, Thái Ninh, Ngọc Lâm… đều tổ chức các hoạt động bồi dưỡng, phổ biến kiến thức về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng cho cán bộ cơ sở, người dân và các cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Điểm đáng chú ý là nội dung không chỉ tập trung vào kiến thức pháp luật mà còn hướng tới những vấn đề rất cụ thể trong đời sống. Tại xã Tân Thuận, nội dung được tập trung vào những vấn đề gắn trực tiếp với hoạt động quản lý và đời sống hằng ngày. Trong đó, các lĩnh vực như xăng dầu, điện, nước sạch, vàng và những hoạt động thiết yếu được đề cập nhằm làm rõ yêu cầu bảo đảm đo lường chính xác, trung thực, công bằng trong mua bán, giao dịch. Cùng với đó, địa phương được phổ biến các quy định về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và trách nhiệm quản lý nhà nước của chính quyền cấp xã.

Đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, các nội dung tập trung vào việc áp dụng tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN), tiêu chuẩn cơ sở (TCCS), quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) và kiểm soát chất lượng sản phẩm ở các khâu trước, trong và sau sản xuất. Việc sử dụng mã số, mã vạch, mã QR và truy xuất nguồn gốc cũng được hướng dẫn như những công cụ hỗ trợ quản lý hàng hóa, minh bạch thông tin, phòng ngừa hàng giả và nâng cao uy tín, sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Trong khi đó, tại xã Nguyễn Trãi, nội dung chuyển đổi số trong quản lý tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng được đưa vào cùng với việc nhận diện, phòng tránh những lỗi vi phạm phổ biến. Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu quản lý tại cơ sở đang thay đổi: không chỉ kiểm tra khi phát sinh vi phạm mà còn hướng tới phòng ngừa và hỗ trợ người sản xuất, kinh doanh tuân thủ ngay từ đầu.

Điều này đặc biệt quan trọng với các hộ kinh doanh, hợp tác xã và cơ sở sản xuất quy mô nhỏ. Không ít chủ thể có sản phẩm tốt nhưng còn hạn chế trong việc xây dựng tiêu chuẩn, ghi nhãn, sử dụng mã số mã vạch, kiểm soát phương tiện đo hoặc cung cấp thông tin truy xuất. Khi những yêu cầu này được hiểu đúng và áp dụng thống nhất, chất lượng sản phẩm có thêm cơ sở để được kiểm soát và người tiêu dùng cũng có thêm công cụ để lựa chọn.

Từ minh bạch nguồn gốc đến nâng sức cạnh tranh

Trong xu hướng thương mại điện tử và tiêu dùng số, truy xuất nguồn gốc đang trở thành một phần quan trọng của quản lý chất lượng. Tuy nhiên, giá trị của một mã QR không nằm ở việc sản phẩm có mã hay không, mà ở lượng thông tin phía sau mã đó có đầy đủ, chính xác và đáng tin cậy hay không.

Hưng Yên đã có nền tảng cho quá trình này. Tỉnh đang duy trì, nâng cấp và cập nhật cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông, lâm, thủy sản; đồng thời đặt mục tiêu xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu truy xuất ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý cây trồng, vật nuôi và từng bước kết nối với cổng thông tin truy xuất sản phẩm, hàng hóa quốc gia.

Trước đó, hệ thống truy xuất nguồn gốc của tỉnh cũng đã được tỉnh triển khai để phục vụ truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông, lâm sản và thủy sản. Hệ thống được duy trì, mở rộng và tổ chức tập huấn cho cán bộ, chủ cơ sở tham gia sử dụng.

Như vậy, từ góc độ quản lý, truy xuất nguồn gốc đang dần chuyển từ một công cụ hỗ trợ quảng bá thành một bộ phận của hạ tầng dữ liệu phục vụ kiểm soát chất lượng. Với doanh nghiệp và hợp tác xã, đây cũng là cách để chứng minh quá trình sản xuất, tạo niềm tin với người mua và nâng khả năng tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao.

Một sản phẩm muốn đi xa trên thị trường không thể chỉ dựa vào câu chuyện đặc sản địa phương. Chất lượng phải ổn định, quy trình sản xuất phải được kiểm soát và thông tin về sản phẩm phải minh bạch.

Đây cũng là hướng đi đang được Hưng Yên đặt ra trong Kế hoạch thực hiện Chiến lược Tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035. Tỉnh xác định tăng cường năng lực kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và dữ liệu chuyên ngành. Đồng thời, Hưng Yên hướng tới nâng mức độ hài hòa của hệ thống tiêu chuẩn áp dụng trên địa bàn với tiêu chuẩn quốc gia, khu vực và quốc tế.

Điều này có ý nghĩa lớn đối với nhóm sản phẩm nông nghiệp, OCOP và sản phẩm làng nghề. Khi các yêu cầu về chất lượng, nhãn hiệu, truy xuất và tiêu chuẩn được thực hiện bài bản, sản phẩm địa phương không chỉ thuận lợi hơn trong tiêu thụ nội tỉnh mà còn có cơ hội mở rộng sang hệ thống phân phối hiện đại và thị trường ngoài tỉnh.

Thực tế, Hưng Yên đang tiếp tục phát triển các sản phẩm OCOP và đẩy mạnh gắn sản phẩm với thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số. Chương trình phát triển tài sản trí tuệ của tỉnh giai đoạn 2026-2030 cũng đặt mục tiêu từng bước mở rộng ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm, hàng hóa gắn với chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận và nhãn hiệu tập thể.

Việc nhiều xã cùng triển khai phổ biến kiến thức về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng cho thấy cấp cơ sở đang trở thành một mắt xích quan trọng trong quản lý thị trường. Đây là nơi gần nhất với hộ kinh doanh, hợp tác xã, cơ sở sản xuất và cũng là nơi người dân trực tiếp mua bán, sử dụng hàng hóa.

Vì vậy, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã cần đi cùng với hướng dẫn thực chất cho người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng. Cán bộ cơ sở cần biết nhận diện những vấn đề phổ biến về đo lường, ghi nhãn, chất lượng; trong khi các hộ sản xuất cần được hướng dẫn cách tuân thủ ngay từ quá trình sản xuất, đóng gói và đưa hàng ra thị trường.

Về phía người tiêu dùng, kiến thức cũng là một “hàng rào” quan trọng. Việc đọc nhãn hàng hóa, kiểm tra nguồn gốc, chú ý hạn sử dụng, thông tin nhà sản xuất và sử dụng công cụ truy xuất khi có thể sẽ giúp người mua chủ động hơn trước hàng hóa trên thị trường.

Hưng Yên đang đặt tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng trong một hướng đi rộng hơn, gắn với chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, phát triển sản phẩm OCOP, sở hữu trí tuệ và hội nhập quốc tế. Từ những hoạt động tại từng xã, mục tiêu cuối cùng không chỉ là giảm vi phạm mà còn hình thành thói quen sản xuất đúng chuẩn, kinh doanh minh bạch và tiêu dùng có thông tin.

Khi tiêu chuẩn trở thành yêu cầu thường xuyên, đo lường bảo đảm công bằng và dữ liệu giúp minh bạch nguồn gốc, chất lượng sản phẩm sẽ có thêm nền tảng để nâng cao giá trị. Đây cũng là cơ sở để hàng hóa Hưng Yên tăng sức cạnh tranh và tiến sâu hơn vào các thị trường hiện đại.

An Dương