Bộ Công Thương: Quản lý giá xăng dầu bằng cơ chế kê khai giá

Chiều 7/10/2026, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức họp báo thường kỳ quý 3/2026, trong đó nội dung về cơ chế quản lý xăng dầu tại dự thảo nghị định mới nhận được nhiều quan tâm.

Trao đổi về cơ chế quản lý giá xăng dầu trong dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung các nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu, bà Nguyễn Thúy Hiền- Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, doanh nghiệp sẽ được chủ động quyết định giá nhưng phải tuân thủ công thức, nguyên tắc hình thành giá và thực hiện kê khai, giải trình với cơ quan quản lý.

Bà Nguyễn Thúy Hiền- Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước. Ảnh: Nguyễn Nam-Báo CT

Theo bà Nguyễn Thúy Hiền, định hướng xuyên suốt của dự thảo là đưa giá xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Theo đó, doanh nghiệp được trao quyền quyết định giá bán, song việc tính toán giá phải dựa trên công thức do Nhà nước quy định.

Một trong những công cụ giám sát của Nhà nước là cơ chế kê khai giá. Khi tính toán và quyết định giá bán, doanh nghiệp phải kê khai các yếu tố cấu thành giá thực hiện trên cơ sở dữ liệu về giá do Bộ Công Thương xây dựng. Khi doanh nghiệp thay đổi giá cũng phải giải trình yếu tố làm tăng giá với cơ quan nhà nước.

Bộ Công Thương có hệ thống cảnh báo đến các sở công thương và lực lượng quản lý thị trường trên toàn quốc để quản lý theo dõi diễn biến giá và các yếu tố hình thành giá của doanh nghiệp, giám sát thường xuyên khi doanh nghiệp quyết định giá và thay đổi giá bán. Hệ thống cảnh báo cũng giúp cơ quan quản lý nhà nước nhận diện những trường hợp doanh nghiệp kê khai nhưng chưa giải trình đầy đủ các yếu tố biến động làm tăng hoặc giảm giá.

Theo dự thảo, thay vì Nhà nước điều hành giá theo chu kỳ hàng tuần như hiện nay, doanh nghiệp sẽ căn cứ vào chi phí kinh doanh, các lô hàng mua bán thực tế và hoạt động kinh doanh của mình để xác định giá. Khi thay đổi giá, doanh nghiệp phải kê khai và có căn cứ giải trình như chi phí đầu vào thay đổi, lợi nhuận thay đổi hay chi phí định mức thay đổi...

Theo dự thảo, thay vì Nhà nước điều hành giá theo chu kỳ hàng tuần như hiện nay, doanh nghiệp sẽ được tự quyết định giá bán xăng dầu

Bên cạnh đó, chi phí định mức vẫn là một trong những yếu tố do Nhà nước quy định để doanh nghiệp đưa vào công thức tính giá. Trường hợp Nhà nước sử dụng công cụ bình ổn giá xăng dầu, doanh nghiệp cũng phải căn cứ vào cơ chế này khi quyết định giá.

Trả lời câu hỏi của phóng viên về nguy cơ giá bán trong nước không theo kịp diễn biến thế giới khi doanh nghiệp được quyền tự quyết định giá, dẫn tới tình trạng “mua cao-bán cao” hoặc “mua thấp-bán cao,” bà Nguyễn Thúy Hiền cho rằng, không thể quy định cứng nhắc giá bán theo từng lô hàng. Doanh nghiệp cần tuân thủ nguyên tắc minh bạch, giá bán bám sát tín hiệu thị trường, đồng thời phải đảm bảo nguồn cung xăng dầu.

Một nội dung đáng chú ý khác trong dự thảo là điều kiện đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu. Theo đó, việc nâng mức tổng nguồn tối thiểu lên 300.000m³/năm nhằm thực hiện chủ trương tái cơ cấu hệ thống đầu mối, nâng cao năng lực của các doanh nghiệp tham gia thị trường và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.

Bà Hiền cho biết, hiện có khoảng hơn một nửa số thương nhân đầu mối có khả năng đạt mức hạn mức này. Tuy nhiên, việc nâng điều kiện không đồng nghĩa các doanh nghiệp không đạt sẽ bị loại ngay khỏi thị trường. Những doanh nghiệp tiếp tục có nhu cầu tham gia thị trường sẽ phải đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng hoạt động phân phối để đáp ứng yêu cầu.
Đáng chú ý, dự thảo cũng không thiết kế theo hướng chỉ thương nhân đầu mối được quyết định giá. Các thương nhân phân phối hoạt động độc lập cũng được quyền quyết định giá, qua đó tạo cạnh tranh giữa các chủ thể trên thị trường.

Theo bà Hiền, với việc giảm tầng nấc trung gian từ ba xuống hai, mô hình mới có thể tạo điều kiện để khoảng hơn 10.500 doanh nghiệp tư nhân phân phối chuyển đổi và tham gia mô hình, nếu đáp ứng điều kiện và có nhu cầu hoạt động.

Dự thảo cũng bổ sung các quy định về xử lý thỏa thuận cạnh tranh không lành mạnh theo Luật Cạnh tranh nhằm tiếp thu các ý kiến góp ý về nguy cơ thông đồng, nâng giá.

Về vấn đề nguồn cung xăng dầu để bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông vẫn diễn biến phức tạp, bà Nguyễn Thúy Hiền cho biết, Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng các phương án ứng phó. Đến nay, nguồn cung xăng dầu trong nước vẫn được bảo đảm, tồn kho tại các nhà máy hiện đang ở mức cao, đảm bảo an ninh năng lượng trong nước.

Về giá xăng dầu, Bộ Công Thương tiếp tục điều hành theo sát diễn biến giá thế giới, đồng thời sử dụng linh hoạt các công cụ bình ổn khi cần thiết. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết kéo dài thời hạn áp dụng thuế ưu đãi đối với xăng dầu cũng được kỳ vọng góp phần hỗ trợ giá bán mặt hàng này.