Hộ chiếu số sản phẩm và vai trò của tiêu chuẩn trong giảm phát thải

author 06:24 22/11/2026

(VietQ.vn) - Hộ chiếu số sản phẩm giúp truy xuất nguồn gốc vật liệu, tra cứu dấu chân carbon và tiếp cận thông tin phục vụ sửa chữa, tái sử dụng, tái chế. Để những dữ liệu này có thể hỗ trợ mục tiêu khí hậu, chuỗi cung ứng cần các tiêu chuẩn chung về định danh, trao đổi thông tin và bảo mật.

Theo dõi sản phẩm từ nguồn nguyên liệu đến cuối vòng đời

Trong bối cảnh các quốc gia thảo luận về mục tiêu khí hậu tại COP31, IEC đặt ra một câu hỏi thiết thực: làm thế nào để đánh giá tác động môi trường của những sản phẩm chúng ta sản xuất, mua và sử dụng khi thông tin về nguồn gốc, thành phần và cách xử lý sau sử dụng còn khó tiếp cận? Hộ chiếu số sản phẩm (DPP) được phát triển để giải quyết một phần khó khăn đó bằng cách gắn sản phẩm, linh kiện hoặc vật liệu với một hồ sơ điện tử có thể truy cập qua mã QR hoặc mã định danh số.

Tùy loại sản phẩm và yêu cầu quản lý, hồ sơ có thể cung cấp thông tin về nhà sản xuất, nguồn nguyên liệu, dấu chân carbon, độ bền và khả năng sửa chữa. Khi sản phẩm cần được xử lý sau sử dụng, dữ liệu về thành phần và hướng dẫn tái chế có thể giúp đơn vị tiếp nhận xác định vật liệu nào có thể thu hồi. Trong giai đoạn sử dụng, thông tin về khả năng sửa chữa giúp người dùng cân nhắc phương án kéo dài tuổi thọ sản phẩm. Những quyết định như vậy có thể giúp giảm chất thải và nhu cầu sử dụng nguyên liệu mới, qua đó hỗ trợ mục tiêu khí hậu.

Một hồ sơ kỹ thuật số giúp theo dõi sản phẩm và vật liệu trong suốt vòng đời

Tiêu chuẩn tạo ngôn ngữ chung cho chuỗi cung ứng

Một sản phẩm có thể được làm từ linh kiện và vật liệu của nhiều nhà cung ứng ở các quốc gia khác nhau. Khi mỗi doanh nghiệp lưu trữ thông tin theo một định dạng riêng, việc tập hợp dữ liệu thành một hồ sơ nhất quán trở nên khó khăn. Thách thức vì thế nằm ở khả năng các hệ thống tiếp nhận và sử dụng thông tin do bên khác cung cấp. Nếu dữ liệu về vật liệu, dấu chân carbon hay khả năng sửa chữa được trao đổi theo những quy tắc chung, các bên trong chuỗi cung ứng sẽ có điều kiện sử dụng thông tin nhất quán hơn.

Để hỗ trợ việc triển khai hộ chiếu số, IEC và Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) đã thành lập Ban kỹ thuật chung ISO/IEC JTC 5. Công việc của ban hướng tới khả năng liên thông giữa các ngành và các hệ thống, giúp dữ liệu sản phẩm được trao đổi thuận lợi hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Vai trò của tiêu chuẩn thể hiện ở chính khâu này: dữ liệu do một doanh nghiệp tạo ra cần có thể tiếp tục được sử dụng khi chuyển sang hệ thống của doanh nghiệp khác.

Khả năng chia sẻ dữ liệu cũng đặt ra câu hỏi về quyền sở hữu, quyền truy cập và cách bảo vệ thông tin nhạy cảm. Các nhóm người dùng có thể được cấp quyền ở những mức khác nhau, trong khi dữ liệu vẫn phải lưu chuyển qua nhiều tổ chức. IEC dẫn ISO/IEC 27001 về hệ thống quản lý an toàn thông tin như một cơ sở để doanh nghiệp quản lý rủi ro trong quá trình này. Bảo mật vì vậy cần được tính đến ngay từ khi thiết kế hệ thống hộ chiếu số.

Từ yêu cầu của châu Âu đến nhà cung ứng toàn cầu

Theo IEC, Liên minh châu Âu sẽ từng bước đưa hộ chiếu số thành yêu cầu bắt buộc đối với một số nhóm sản phẩm từ năm 2027, trong khuôn khổ Quy định về thiết kế sinh thái cho sản phẩm bền vững. Do yêu cầu gắn với hàng hóa đưa vào thị trường EU, các nhà sản xuất ở những quốc gia khác cũng đang chuẩn bị. Một số chính phủ đang áp dụng các khuôn khổ truy xuất tương tự, trong khi nhiều doanh nghiệp đa quốc gia phát triển hệ thống thông tin sản phẩm để đáp ứng yêu cầu của khách hàng và phục vụ việc tuân thủ quy định.

Khả năng đóng góp của hộ chiếu số sản phẩm vào mục tiêu khí hậu phụ thuộc vào việc thông tin có đến được với người cần sử dụng ở từng giai đoạn của vòng đời sản phẩm hay không. Khi thiết bị gặp sự cố, thông tin kỹ thuật giúp đơn vị sửa chữa đánh giá khả năng khôi phục và kéo dài thời gian sử dụng. Đến cuối vòng đời, dữ liệu về thành phần vật liệu giúp cơ sở tái chế xác định những phần có thể thu hồi. Bằng cách giúp các hệ thống khác nhau trao đổi và sử dụng cùng một nguồn dữ liệu, tiêu chuẩn chung cho phép thông tin từ khâu sản xuất tiếp tục phục vụ việc sửa chữa, tái sử dụng và đưa vật liệu trở lại chu trình sản xuất.

Bảo Linh

Thích và chia sẻ bài viết:

tin liên quan

video hot

Về đầu trang