Chuyển đổi số phải thấm sâu vào mọi ngành, lĩnh vực và doanh nghiệp

Sáng ngày 9/10, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức lễ chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026. Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động diễn ra từ ngày 8-10/10 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (VEC), Hà Nội, với chủ đề "Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia".

Từ năm 2022, ngày 10/10 hằng năm được chọn là Ngày Chuyển đổi số quốc gia theo Quyết định số 505/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, nhằm nâng cao nhận thức, thúc đẩy triển khai các nhiệm vụ và huy động sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân và các đại biểu tham quan không gian triển lãm trong khuôn khổ Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026.

Phát biểu tại chương trình, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu của phát triển.

Theo Bộ trưởng, hiệu quả chuyển đổi số không thể chỉ đo bằng số lượng nền tảng hay ứng dụng được xây dựng. Kết quả phải thể hiện ở năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn, dịch vụ thuận tiện hơn và năng lực cạnh tranh được cải thiện. Thời gian qua, nền tảng chuyển đổi số quốc gia tiếp tục được củng cố; hành lang pháp lý, khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và các nền tảng số dùng chung từng bước được hoàn thiện.

Đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng được 91,99% dân số; cáp quang đã đến 100% xã phường. Đến tháng 6/2026, kinh tế số tiếp tục tăng trưởng và đóng góp thiết thực vào GDP. Hiện nay, cả nước có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số. Đặc biệt, doanh thu công nghiệp công nghệ số đã đạt gần 3,6 triệu tỷ đồng.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cho rằng, chuyển đổi số vẫn đối mặt với 5 thách thức lớn:

Thứ nhất là về dữ liệu. Thời gian qua, chúng ta đã xây dựng, ban hành nhiều quy định và đạt được nhiều kết quả trong phát triển cơ sở dữ liệu. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng dữ liệu ở một số lĩnh vực, một số bộ, ngành vẫn còn chậm.

Thứ hai là về nền tảng. Chúng ta đã có nhiều nền tảng nhưng việc phát triển các nền tảng vẫn chưa đồng đều, tiến độ chậm và đôi khi vẫn còn theo hướng riêng của các bộ, các ngành.

Thứ ba là hạ tầng. Hạ tầng ở đây bao gồm hạ tầng điện tử, hạ tầng tính toán hiệu năng cao để phục vụ nghiên cứu về AI, về dữ liệu; hạ tầng tại các vùng lõm sóng. Hiện cả nước vẫn còn một số vùng lõm mà chúng ta chưa xử lý được.

Thứ tư là ứng dụng công nghệ tại doanh nghiệp. Rất nhiều doanh nghiệp mong muốn có thể đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào ứng dụng, nhưng thực sự công việc này chưa thể triển khai nhanh như chúng ta mong muốn. AI phát triển rất nhanh, nhưng việc đưa vào ứng dụng, đặc biệt tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn chưa đạt tiến độ như mong muốn.

Thách thức thứ năm, cũng là thách thức quan trọng nhất theo Bộ trưởng, đó là con người. Hiện nay nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, các địa phương và đặc biệt là tại các xã vẫn đang thiếu. Chúng ta thiếu những con người có chuyên môn sâu về chuyển đổi số và cũng cần đào tạo, huấn luyện một cách bài bản để có thể đảm đương được công việc trong tương lai.

Từ những thách thức trên, Bộ trưởng cho rằng cần đặc biệt quan tâm đến hiệu quả sử dụng nguồn lực khi giải ngân trong lĩnh vực chuyển đổi số hiện còn chậm, thuộc nhóm chậm nhất trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân phát biểu tại sự kiện.

Vì vậy, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định 5 nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện.

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực và đổi mới cách thức quản lý. Mỗi chương trình cần được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, có sản phẩm, thời gian và trách nhiệm xác định rõ ràng; kết quả cần được đo bằng dữ liệu hoạt động thực tế mức độ sử dụng, tỉ lệ dữ liệu, chia sẻ, thời gian và chi phí. Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn và công cụ giám sát; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các bộ, ngành, địa phương.

Thứ hai, phát triển hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu đồng bộ, dùng chung. Các cơ quan cần bám sát Khung kiến trúc quốc gia số, ưu tiên kế thừa, tích hợp và dùng chung; chỉ đầu tư mới khi thực sự cần thiết. Hạ tầng băng rộng, 5G, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu phải được phát triển theo hướng xanh, an toàn. Dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được chia sẻ theo phân quyền. Trí tuệ nhân tạo phải xuất phát từ bài toán thực tiễn, dựa trên dữ liệu chất lượng, có kiểm soát rủi ro và đo được kết quả.

Thứ ba, xây dựng Chính phủ số lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Số hóa phải đi cùng tái cấu trúc quy trình, liên thông giữa các cơ quan và tái sử dụng thông tin Nhà nước đã có; hướng dẫn các phương pháp người dân, doanh nghiệp chỉ cần cung cấp thông tin một lần. Dịch vụ công phải trực tuyến toàn trình, dễ sử dụng, không phụ thuộc vào địa bàn. Chỉ đạo, điều hành phải dựa nhiều hơn vào dữ liệu thời gian thực. Mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian, giảm chi phí, giảm giấy tờ và nâng cao sự hài lòng.

Thứ tư, phát triển kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới. Chuyển đổi số phải thấm sâu vào mọi ngành, lĩnh vực và doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh; gắn với đổi mới sản xuất, thương mại điện tử, thanh toán số, quản trị thông minh và nâng cao năng suất.

Cần phát triển công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp Việt Nam và sản phẩm Make in Viet Nam; làm chủ các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và Internet vạn vật. Đồng thời, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, mô hình kinh doanh mới và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, qua đó nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế số.

Thứ năm, cuối cùng, phát triển xã hội số bao trùm, nhân lực số chất lượng cao và niềm tin số. Chuyển đổi số phải đến được cơ sở, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, miền, không ai bị bỏ lại phía sau. Cần phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã, đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược và hình thành văn hóa số. An toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền lợi người dùng phải được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế, tạo dựng niềm tin trên môi trường số.

Ra mắt nền tảng ứng dụng Chuyển đổi số cấp xã.

Tại Chương trình, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng chính thức khai trương Ứng dụng hỗ trợ chuyển đổi số cấp xã. Ứng dụng chuyển đổi số cấp xã do Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng nhằm thực hiện Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương. 

Nền tảng này giúp số hóa và chuẩn hóa thông tin từ danh mục gần 1.600 sản phẩm, giải pháp chuyển đổi số của hàng trăm đơn vị cung cấp, được phân loại rõ theo 3 trụ cột: Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Người dùng có thể dễ dàng truy cập ứng dụng tại địa chỉ: http://ungdungcdscapxa.dx.gov.vn để tìm kiếm các sản phẩm, giải pháp phù hợp với nhu cầu quản lý, sản xuất, kinh doanh và đời sống, đồng thời tham khảo các mô hình, câu chuyện chuyển đổi số hiệu quả.

Thanh Tùng