Cần xử lý hình sự thay vì chỉ phạt hành chính trong lĩnh vực thẩm mỹ

Tại hội thảo “Thẩm mỹ an toàn: Từ pháp lý đến thực hành y khoa” do Báo Tiền Phong tổ chức mới đây, nhiều chuyên gia đã chỉ ra thực trạng đáng báo động của thị trường thẩm mỹ hiện nay chế tài xử phạt chưa đủ mạnh, quản lý còn chồng chéo, trong khi người dân dễ bị dẫn dụ bởi quảng cáo “giá rẻ”, “cam kết trọn đời”.

PGS. TS. BS Nguyễn Thanh Vân- Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ TP.HCM cho rằng, một trong những bất cập lớn nhất hiện nay là mức xử phạt hành chính chưa tương xứng với lợi nhuận khổng lồ từ hoạt động thẩm mỹ.

Theo ông, nhiều cơ sở dù bị xử phạt vẫn tiếp tục hoạt động bình thường. Thậm chí, ngay cả khi bị rút giấy phép, chủ cơ sở vẫn có thể mở lại với tên khác ngay tại địa điểm cũ. “Hiện chúng ta mới chỉ chế tài được cá nhân hành nghề chứ chưa xử lý triệt để cơ sở vật chất”, ông Thanh Vân nói.

Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ TP.HCM cũng cảnh báo tình trạng người không có chuyên môn y khoa vẫn ngang nhiên thực hiện các thủ thuật xâm lấn như tiêm filler, phẫu thuật thẩm mỹ, thậm chí livestream hướng dẫn người khác làm theo.

Ông Vân nhấn mạnh, với các cơ sở hoạt động không phép hoặc người không có chuyên môn nhưng vẫn thực hiện kỹ thuật xâm lấn, cần xử lý hình sự thay vì chỉ phạt hành chính. Bởi lợi nhuận trong lĩnh vực này quá lớn, trong khi mức phạt tiền hiện nay chưa đủ sức răn đe.

Không chỉ vậy, ông còn chỉ ra “lỗ hổng” trong cơ chế cấp chứng chỉ hành nghề. Trước đây, bác sĩ muốn thực hiện kỹ thuật gây mê hay đại phẫu phải trải qua quá trình đào tạo, thực hành và thẩm định rất cụ thể về chuyên môn, số ca tham gia cũng như phạm vi kỹ thuật được phép thực hiện.

Tuy nhiên hiện nay, phạm vi hoạt động chuyên môn trên chứng chỉ hành nghề thường ghi khá chung chung là “khám chữa bệnh chuyên khoa phẫu thuật thẩm mỹ”. Điều này dẫn tới tình trạng nhiều bác sĩ tại phòng khám nhỏ cũng nhận thực hiện các ca đại phẫu như nâng ngực, hút mỡ, tạo hình thành bụng có gây mê.

“Ngày xưa giấy phép ghi rất rõ được làm gì, gây tê tại chỗ hay gây mê. Còn bây giờ ghi chung chung nên phát sinh tình trạng bác sĩ đi thuê phòng mổ ở bệnh viện để làm các ca vượt quá năng lực chuyên môn”, ông Vân nói thêm.

Cần xử lý hình sự thay vì chỉ phạt hành chính trong lĩnh vực thẩm mỹ vì lợi nhuận của ngành này mang lại quá lớn. (Ảnh: minh hoạ)

Ở góc độ quản lý chuyên môn, PGS. TS. BSCKII Phan Minh Hoàng - Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp, Phó Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ TPHCM, Phó Chủ tịch Hội Thẩm mỹ TPHCM, cho biết, giấy phép hành nghề được cấp dựa trên trình độ chuyên môn và quá trình thực hành của bác sĩ. Vì vậy, bác sĩ phải hành nghề đúng chuyên ngành được đào tạo.

Theo ông Hoàng, giấy phép hoạt động của cơ sở khám chữa bệnh được cấp dựa trên danh mục kỹ thuật đã được Sở Y tế phê duyệt, đồng thời phụ thuộc vào đội ngũ bác sĩ có chứng chỉ hành nghề đang làm việc tại cơ sở đó.

“Riêng chuyên ngành gây mê hồi sức, việc gây mê bắt buộc phải do bác sĩ chuyên khoa gây mê đảm trách. Tại các phòng khám, chỉ được phép thực hiện những kỹ thuật rất giới hạn”, ông nhấn mạnh.

Dù vậy, thực tế hiện nay vẫn tồn tại tình trạng một số cơ sở thực hiện kỹ thuật vượt phạm vi cho phép thông qua việc phối hợp với bác sĩ chuyên ngành nhưng không đăng ký hành nghề chính thức tại cơ sở đó.

PGS.TS.BS.-CKII Phan Minh Hoàng cũng đề nghị siết chặt quản lý hình ảnh quảng cáo, tránh chỉnh sửa quá mức gây hiểu lầm cho khách hàng. Người dân cần chủ động kiểm tra giấy phép hoạt động của cơ sở trước khi sử dụng dịch vụ.

Theo ông Hoàng, truyền thông đóng vai trò rất quan trọng trong việc phản ánh kịp thời các trường hợp tai biến, đồng thời phổ biến kiến thức y khoa chính thống để nâng cao nhận thức cộng đồng.

“Về lâu dài, chúng ta cần xây dựng một nền văn hóa làm đẹp an toàn, minh bạch và có trách nhiệm. Khi người dân hiểu đúng và biết tự bảo vệ mình thì các cơ sở hoạt động trái phép sẽ rất khó tồn tại”, ông Hoàng nói.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Vi Thị Phường, Công ty Luật TNHH MTV Nguyễn Hiếu (Đoàn Luật sư TP Đồng Nai), nhận định “vùng xám” lớn nhất hiện nay nằm ở sự lấn sân của các spa không có giấy phép hành nghề nhưng lại hoạt động như cơ sở thẩm mỹ chuyên sâu.

Theo bà, cần quy định rõ ràng về cách đặt tên spa để tránh gây nhầm lẫn cho người dân. Đồng thời phải phân định trách nhiệm cụ thể giữa các cơ quan quản lý nhằm ngăn chặn tình trạng spa hoạt động như “viện thẩm mỹ” nhưng không thuộc sự quản lý trực tiếp của ngành y tế.

“Hiện nay, spa không thuộc quản lý của Sở Y tế. Thường chỉ khi có đơn tố cáo thì cơ quan chức năng mới vào cuộc, nhưng lúc đó hậu quả đã xảy ra rồi”, luật sư Phường nói.

Bà cũng khuyến cáo người dân nên kiểm tra giấy phép hoạt động, chứng chỉ hành nghề của bác sĩ trên cổng thông tin của Sở Y tế hoặc UBND địa phương trước khi sử dụng dịch vụ làm đẹp.

Đáng chú ý, Luật sư Vi Thị Phường đề xuất tăng mức xử phạt hành chính và mở rộng trách nhiệm hình sự đối với các sai phạm trong lĩnh vực thẩm mỹ.

Theo bà, quy định hiện nay chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự khi phẫu thuật thẩm mỹ gây thương tật từ 61% trở lên hoặc dẫn tới tử vong là chưa đủ sức răn đe. “Tôi cho rằng nên giảm tỷ lệ thương tật này xuống để nâng cao tính cảnh báo và phòng ngừa”- Luật sư Vi Thị Phường kiến nghị.

Kim Thoa